Kopalniane schrony przeciwlotnicze pozostają utajnione

Ile osób w Gliwicach mogłoby znaleźć schronienie w razie nalotów bombowych? Ile jest miejsc w schronach znajdujących się na terenie KWK Sośnica czy Zakładów Mechanicznych Bumar Łabędy? Władze miasta nie udzielają odpowiedzi motywując to także tym, że w dwa sztandarowe zakłady pracy Gliwic znajdują się na liście zakładów strategicznych.

Znajdujące się na terenie Gliwic obiekty mogące służyć jako schrony powstawały w latach od 1905 r. do 1987 r. Biorąc pod uwagę fakt, że tworzone były bardzo dawno temu nie nadają się do długotrwałego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. Znajdują się one w zasobach komunalnych, wspólnot mieszkaniowych, instytucji, zakładów pracy oraz prywatnych przedsiębiorców. Czy także tych z branży górniczej i obronnej?

- Zakłady Mechaniczne „Bumar Łabędy" S.A. w Gliwicach oraz Polska Grupa Górnicza S.A. w Katowicach w skład której, wchodzi PGG S.A. Oddział KWK Sośnica S.A. znajdują się w Wykazie przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo - obronnym, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 listopada 2015 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym. W związku z tym samorząd miasta Gliwice nie jest upoważniony do udzielania informacji m.in. w zakresie tzw. „budowli ochronnych" usytuowanych w konkretnych przedsiębiorstwach - tłumaczy Łukasz Oryszczak, rzecznik prasowy prezydenta Gliwic.

Gliwicki magistrat wskazuje także na lukę prawną odnośnie schronów przeciwlotniczych. Obecnie brak jest bowiem obowiązujących przepisów prawa dotyczących tzw. „budownictwa ochronnego”. Ostatnim aktem prawnym regulującym tę kwestię na terenie województwa śląskiego było Zarządzenie Nr 285/03 Wojewody Śląskiego z dnia 5 września 2003 r. w sprawie wprowadzenia „Instrukcji postępowania z zasobami budownictwa ochronnego w województwie śląskim”. Utraciło ono moc z dniem 1 lipca 2004 r.

Natomiast na szczeblu krajowym było to rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 września 1993 r. w sprawie Obrony Cywilnej, wydane na podstawie art. 140 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 140 wyżej wymienionej ustawy, który stanowił delegację ustawową do wydania tego rozporządzenia utracił moc z dniem 1 lipca 2004 r., zatem utraciło moc przedmiotowe rozporządzenie jak i Zarządzenie Wojewody nr 285/03 z 5 września 2003 r. wydane na podstawie § 1 ust. 1, pkt 3 tegoż rozporządzenia.

Obecnie obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Szefa Obrony Cywilnej Kraju, szefów obrony cywilnej województw, powiatów i gmin (Dz.U. Nr 96, poz. 850) - w zakresie działania terenowych organów obrony cywilnej (§ 3) nie wymienia budownictwa ochronnego.

- Istotnym problemem wynikającym z braku przepisów wykonawczych jest brak podstaw prawnych do wydatkowania środków publicznych na utrzymanie tych budowli. Dlatego też, trudno jest odnieść się do kwestii związanej z likwidacją budowli, czy też ich pozostawieniem. Czynnikiem wpływającym na podjęcie decyzji będzie niewątpliwie ocena stanu technicznego takiej budowli, dlatego jeśli nie stanowi zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi warto taką budowlę zachować. Niemniej jednak doprowadzenie obiektu do właściwego stanu technicznego wymaga wdrożenia na poziomie rządowym stosownych uregulowań - zwraca uwagę Łukasz Oryszczak.

W zakresie powszechnej samoobrony ludności zlecana jest corocznie emisja krótkich spotów radiowych przypominające mieszkańcom m.in. jakie są rodzaje alarmów, sygnałów alarmowych, jak się zachować w przypadku uruchomienia syreny alarmowej, czy też pojawienia się komunikatów ostrzegawczych. Poradniki bezpiecznych zachowań dostępne są również na stronie Centrum Ratownictwa Gliwice.

- Skala i waga tych wszystkich okoliczności powoduje, że „system budownictwa ochronnego" w Polsce wymaga natychmiastowego uregulowania na szczeblu centralnym Państwa i dostosowania do bieżących umocowań we wszystkich aspektach - dodaje Łukasz Oryszczak.