Chińska transformacja. Od węgla i piasku do winnic w Mongolii Wewnętrznej

Region Autonomiczny Mongolii Wewnętrznej jest w Chinach trzecim co do wielkości po Tybecie i regionie Sinkiang, zajmując ok.12 proc. powierzchni kraju. O ile te dwa ostanie są odległymi prowincjami od centrum kraju, to Mongolia Wewnętrzna jest najbliższym jego zapleczem surowcowym.

Od południa na długości ok. 1500 km przylega ona wąskim pasem o szerokości ok. 85 km do Pustyni Gobi. Ta zaś jest pustynią w sensie braku opadów i roślinności, ale wbrew przyjętym wyobrażeniom piaszczyste wydmy zajmują tylko ok. 5 proc. jej powierzchni.

Region ten słynie za swoich bogactw naturalnych. Jednym z nich są udokumentowane zasoby węgla kamiennego w ilości 658 miliardów ton, co stanowi około jednej czwartej wszystkich jego zasobów na świecie!

Prowadzona tu jego eksploatacja systemem odkrywkowym dostarcza rocznie ok. 1 miliarda ton (25 proc. krajowego zapotrzebowania).

Przez pierwsze lata burzliwego rozwoju gospodarczego wybierano tu węgiel wszelkimi możliwymi sposobami. Potem zaczęto likwidować kopalnie o wydobyciu poniżej 1 mln ton, kładąc nacisk na koncentrację, technologię i bezpieczeństwo.

Ilość kopalń ulegała coraz większej redukcji, jednak bez spadku wydobycia. Zdegradowane tereny poddawane zostały coraz szerszym procesom rekultywacyjnym. Przykładem udanych tego rodzaju przedsięwzięć jest rejon góry Helan położonej we wschodniej części Mongolii Wewnętrznej. Obszar ten poprzednio był intensywnie eksploatowany przez piaskownie, które dostarczały miliony ton tego surowca dla nienasyconego chińskiego przemysłu budowlanego.

Na skutek protestów coraz bardziej zdesperowanej ludności i poparcia lokalnych władz, likwidowano kolejne kopalnie węglowe i piaskownie. Pozostawiony przez nie teren, został zrekultywowany poprzez zasypanie piaskiem nierówności terenowych. Pracami objęto obszar ok.133 ha, zakładając na tym terenie liczne winnice. Od 2017 r. cofnięto 83 uprawnienia górnicze, a 50 obiektów górniczych w Strefie Ochrony Góry Helan zostało rozebranych. Łączna inwestycja wyniosła prawie 10 mld juanów (ok. 1,5 mld USD).

Trzeba zaznaczyć, że region ten został wpisany na listę narodowych rezerwatów przyrody w 1988 roku, chroniąc głównie naturalne ekosystemy i bioróżnorodność na suchych obszarach górskich, w tym cenne, rzadkie, a nawet zagrożone gatunki i siedliska zwierząt i roślin.

Poprzednio prowadzono tu wydobycie niewiele przejmując się wszelkimi obostrzeniami. Potrzeby były tak wielkie, że wszystkie nadużycia były usprawiedliwione. Teraz ten czas już bezpowrotnie minął. Choć ostatnio na skutek powodzi w węglowej prowincji Shanxi, nakazano wznowić na większą skalę odkrywkowe wydobycie na tym terenie, dając okresowe pozwolenie na otwarcie 54 nowych odkrywkowych kopalń węgla.

Jednak w chińskim górnictwie węglowym priorytetem staje się modernizacja kopalń w kierunku zwiększonej efektywności, a nie ich ilości. Po prostu winnice coraz częściej będą wizytówką Mongolii Wewnętrznej,