Jubileusz podziemi Rynku Głównego w Krakowie

Dziesięć lat temu pierwsi zwiedzający obejrzeli podziemną trasę turystyczną pod Rynkiem Głównym w Krakowie. Wykonana metodą odkrywkową trasa ma też drobny akcent górniczy. Po zakończeniu prac i przykryciu podziemi żelbetową płytą stropową, nawierzchnię Rynku Głównego wybrukowano kostką granitową i płytami granitowymi sprowadzonymi z kamieniołomów na Wzgórzach Strzegomskich oraz we Włoszech.

Krakowska trasa podziemna zasadniczo różni się od pozostałych tego rodzaju tras udostępniających zespoły piwnic staromiejskich. Trasy podziemne w Jarosławiu, Sandomierzu czy Opatowie wykonali górnicy z Przedsiębiorstwa Robót Górniczych, natomiast trasę w Kłodzku - górnicy wałbrzyscy. W Krakowie zdecydowano się na inwestycję metodą odkrywkową i prace archeologiczne na świeżym powietrzu.

Inwestycje ruszyła w 2005 r., chociaż w liście otwartym do władz miejskim rozszerzeniu zakresu tych prac sprzeciwiło się ponad dwadzieścia osób, w tym poetka Wisława Szymborska. Ich protest nic nie dał. Betonowe słupy konstrukcyjne zaczęto stawiać w grudniu 2005 r., natomiast w marcu 2006 r. utworzono żelbetową płytę stropową nad przyszłą trasą podziemną. Po raz pierwszy podziemia te przydały się w  kwietniu 2010 r., kiedy to podczas uroczystości pogrzebowych prezydenta Lecha Kaczyńskiego poprowadzono nimi kable telewizyjne, umożliwiające oglądanie transmisji osobom zgromadzonym na Rynku Głównym.

Prawie pół roku później, 24 września 2010 r., o godz. 22.00 na cztery godziny udostępniono Podziemia Rynku zwiedzającym, którzy kilka dni wcześniej odebrali bezpłatne karty wejściowe. Darmowe wejścia możliwe były jeszcze przez kolejne dni, a od 27 września 2010 r. zaczęto pobierać opłaty za wstęp. W 2011 r. krakowską trasę podziemną odwiedziło niemal 410 tys. osób.

Obecnie w Polsce funkcjonuje jeszcze kilka innych tras podziemnych w zespołach piwnic staromiejskich oraz jedna w Łodzi w dawnym kanale ściekowym. Większość z nich wykonana została pod nadzorem fachowców z branży górniczej.