Transformersi - w nich przyszłość regionu

Tuż przed wakacjami zakończyła się pierwsza edycja projektu dla młodzieży „Transformersi w szkołach – Edukacja na rzecz zielonej transformacji i zachowania kultury górniczej w regionie”.

Galę podsumowującą zorganizowano na Wydziale Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu. Z młodzieżą ze szkół średnich województwa śląskiego spotkali się naukowcy, eksperci zajmujący się transformacją regionu.

„Transformersi w szkołach – Edukacja na rzecz zielonej transformacji i zachowania kultury górniczej w regionie” to projekt edukacyjny, pierwszy taki w Polsce, w którym bierze udział 1130 uczniów ze szkół średnich z województwa śląskiego, m.in. z Katowic, Sosnowca, Rybnika, Rudy Śląskiej, Mysłowic, Knurowa i Wodzisławia Śląskiego. To pierwszy całościowy projekt Uniwersytetu Śląskiego poświęcony transformacji energetycznej i zmianom klimatycznym skierowany właśnie do młodych ludzi. Zajęcia prowadzą naukowcy z Wydziału Nauk Przyrodniczych i Wydziału Humanistycznego UŚ.

Jedną z uczestniczek projektu była Martyna Ciupała z I LO im. Adama Mickiewicza w Rudzie Śląskiej. Przygotowała „Rowerowy przewodnik po Rudzie Śląskiej”. – Połączyłam to, co jest ciekawe w moim mieście, z moją pasją. Chciałam wszystkim pokazać, że Ruda Śląska też jest ciekawa i zielona – podkreślała Martyna. W „Transformersach” brała udział przez około trzy miesiące. – Zachęciła mnie do tego dyrekcja, sam projekt bardzo mi się spodobał. Teraz mam plan, żeby rowerowy przewodnik wydać w wersji papierowej – dodaje.

Podczas sosnowieckiej gali wykłady wygłosili m.in. eksperci w dziedzinie transformacji, wśród nich byli doc. lng. Barbara Stalmachová, CSc. (VSB – Technical University of Ostrava) i prof. dr hab. Jacek Jania (Uniwersytet Śląski).

Doc. Ing. Barbara Stalmachová z Uniwersytetu Technicznego w Ostrawie zajmuje się m.in. inżynierią środowiskową, pasjonuje pogórniczymi terenami, a jej misją jest to, by tereny poprzemysłowe były zrewitalizowane. W Sosnowcu miała wykład zatytułowany „Górny Śląsk od czerni do zieleni”.

– Na naszych terenach górnictwo kamienne spowodowało duże zmiany w środowisku i w dziedzinie społeczno-ekonomicznej. Do pozytywów należy zaliczyć między innymi budowę miast, dróg, nowe miejsca pracy – wyliczała doc. Ing. Barbara Stalmachová. – Z kolei negatywne skutki to wypadki w górnictwie, zmiany stylu życia, wpływ eksploatacji na zdrowie mieszkańców czy likwidacja zabytków kultury i historii. Zmiany środowiskowe wskutek eksploatacji górniczej są ogromne, możemy tutaj wymienić deformację powierzchni, uszkodzenia górnicze, tworzenie hałd, zalewisk, zbiorników. Z drugiej strony takie osadniki zarastające szuwarami wyglądają pięknie, a gdy ktoś patrzy na zbiornik w niecce osiadań, to myśli, że to jest jezioro – opowiadała. I zachęcała, by w Ostrawie zwiedzić hałdę Emmę, leżącą niedaleko ogrodu zoologicznego.

Ciekawy wykład, zatytułowany „Z hałdy do high tech. Zielona transformacja terenów pogórniczych Górnego Śląska”, miał z kolei dr Łukasz Gawor z Politechniki Śląskiej.

Z apelem do młodych ludzi zwróciła się zaś dr hab. Iwona Jelonek, prof. Uniwersytetu Śląskiego – Śląsk to węglowe serce Europy, ale będziemy je zazieleniać. To zadanie dla Was – powiedziała dr hab. Iwona Jelonek. W swoim wystąpieniu tłumaczyła młodzieży, do czego potrzebna jest pochodząca z paliw kopalnych energia, że z OZE nie jesteśmy w stanie pokryć całej konsumpcji, jak niewłaściwie stosowane paliwa kopalne przyczyniają się do powstania smogu i jaki jest on niebezpieczny. – Poprzednie pokolenia zostawiły nam Śląsk w takim stanie, bo nie wiedziały, jakie będą tego koszty dla ludzi i środowiska. Miejsc pogórniczych na naszym terenie jest mnóstwo, ale możemy je dobrze wykorzystać. Setki kilometrów chodników, które mają infrastrukturę czy stal, można zagospodarować na przykład na magazyny energii. I to jest transformacja – podkreślała dr hab. Iwona Jelonek.

Podczas gali zostały ogłoszone wyniki konkursów, m.in. „Transformersi w obiektywie”, przygotowano warsztaty dla młodych ludzi, wystąpił też zespół muzyczny Antynomia z I Liceum Ogólnokształcącego im. T. Kościuszki w Mysłowicach.

Projekt „Transformersi w szkołach – Edukacja na rzecz zielonej transformacji i zachowania kultury górniczej w regionie” jest finansowany z Funduszy Europejskich na transformację. Wydarzenie zostało objęte patronatem honorowym Prezydenta Miasta Rybnika, Prezydenta Miasta Sosnowca i Prezydenta Miasta Wodzisławia Śląskiego.