Chorzów: wręczono Górnośląskie Tacyty

Alojzy Lysko oraz dr Grzegorz Bębnik z Biura Edukacji Instytutu Pamięci Narodowej zostali laureatami nagrody im. ks. Augustina Weltzla Górnośląski Tacyt za rok 2013. Wyróżnienie to, ustanowione przez Ruch Autonomii Śląska, przyznawane jest autorom najlepszych książek dotyczących historii Górnego Śląska.

Uroczystość wręczenia nagród odbyła się w chorzowskim kompleksie Sztygarka. W jej ramach odbyło się zwiedzanie zabytkowego szybu Prezydent, który jest jedyną żelbetową konstrukcją tego typu w Polsce. Z wysokości 43 m uczestnicy uroczystości mogli podziwiać panoramę Śląska. Gości przybyłych do Sztygarki przywitał lider RAŚ Jerzy Gorzelik, który przypomniał, że w ubiegłym roku nagrody wręczano w Szybie Wilson, czyli również w obiekcie o górniczej historii, który dzięki rewitalizacji otrzymał szansę na drugie życie.

Alojzy Lysko został uhonorowany nagrodą w kategorii "Popularyzator historii". Laudację na cześć laureata wygłosił prof. Marek Szczepański. W swoim wystąpieniu określił Alojza Lysko jako osobę, która sprawdziła się w wielu rolach, takich jak: pisarz, publicysta, nauczyciel, wydawca oraz polityk. Prof. Szczepański podkreślił także silne związki laureata z rodzinnymi Bojszowami.

Lysko publikował prace poświęcone losom Górnoślązaków przymusowo wcielonych do Wehrmachtu. Tematem zainteresował się przed laty, gdy dowiedział się, że jego ojciec podczas wojny został wcielony do niemieckiego wojska i zginął na froncie wschodnim.

Sylwetkę dr. Grzegorza Bębnika, który został laureatem Tacytów w kategorii "Badacz historii" przedstawił prof. Ryszard Kaczmarek. Bębnik od 2001 r. pracuje w IPN. Jest znawcą dziejów Górnego Śląska i drugiej wojny światowej, ale w przeszłości pisał też np. o Afrykanerach. Wiele jego publikacji dotyczyło września 1939 r. w śląskich miastach i za dokonania w tym właśnie względzie przyznano mu nagrodę.

Uroczystości towarzyszyła dyskusja pt. "Czy opowiadanie historii może być niebezpieczne?", w której wzięli udział laureaci oraz profesorzy Szczepański i Kaczmarek.

Nagroda Górnośląski Tacyt została ustanowiona przez RAŚ w roku 2007 w celu uhonorowania wysiłków badaczy i popularyzatorów historii Górnego Śląska. Jej patronem jest pionier górnośląskiej historiografii, wieloletni proboszcz parafii w Tworkowie pod Raciborzem, ks. Augustin Weltzel (1817-1897), nazywany przez współczesnych "górnośląskim Tacytem". Publikacje Weltzla to przykład naukowej rzetelności i braku narodowych uprzedzeń, które miały w poważnym stopniu zaważyć na późniejszym dziejopisarstwie dotyczącym regionu.

Nagroda ma formę statuetki ukazującej postać z atrybutami muzy historii Klio. Zaprojektował ją rzeźbiarz z Tychów, Augustyn Dyrda. Laureatów wyłania kapituła złożona z naukowców zajmujących się górnośląską problematyką. Przewodniczy jej prof. Ryszard Kaczmarek.

W galerii: Uroczystość wręczenia Górnośląskich Tacytów. Chorzów, 26 czerwca 2014 r. (zdjęcia: Maciej Dorosiński - portal górniczy nettg.pl)