fot: Bartłomiej Szopa/ARC
Pył węglowy i metan przy najmniejszej nawet przy pozornie błahym błędzie człowieka czy niesprawności maszyny lub urządzenia mogą prowadzić do katastrofy
fot: Bartłomiej Szopa/ARC
Ostatni raz wybuch pyłu węglowego miał miejsce w polskim górnictwie w 2008 r. W kopalni Mysłowice-Wesoła doszło do wybuchu pyłu w wyniku samozapalenia się węgla oraz do zapalenia i wybuchu metanu w otamowanej części chodnika w pokładzie 510, na poziomie 665 m. Czy to zagrożenie zostało już skutecznie opanowane?
Przypomnijmy: w listopadzie 2006 r. w kopalni Halemba doszło do wybuchu metanu, który zainicjował wybuch pyłu węglowego. W wyniku katastrofy zginęło 23 górników. Z kolei 6 lutego 2004 r. w kopalni Jas-Mos w Jastrzębiu Zdroju w wyniku wybuchu wypadkowi zbiorowemu uległo 12 pracowników, z których 10 poniosło śmierć, a dwóch pozostałych odniosło obrażenia ciała.
Przełomowym wydarzeniem, które zapoczątkowało badania nad wybuchami pyłu węglowego oraz nad metodami ich zwalczania, była katastrofa w francuskiej kopalni Courriers 10 marca 1906 r. W l. 1922-2005 w polskich kopalniach węgla kamiennego miało miejsce 31 wybuchów i zapaleń pyłu węglowego, przy czym w 12 przypadkach wybuch pyłu węglowego poprzedzony był wybuchem metanu, zaś w 2 wybuchem gazów pożarowych. W ich wyniku wypadkom uległo 508 osób, w tym zmarły 243 osoby.
Wybuch pyłu węglowego to egzotermiczna reakcja chemiczna, przebiegająca w krótkim czasie, powodująca powstanie znacznej ilości gazu. Dochodzi do gwałtownego wzrostu ciśnienia. W postaci fali podmuchu rozprzestrzenia się od miejsca zainicjowania wybuchu. Wyższy Urząd Górniczy informuje, że pokład węgla uznaje się za zagrożony wybuchem pyłu węglowego, jeśli stwierdzona w węglu zawartość części lotnych jest większa niż 10 proc. w bezwodnej i bezpopiołowej substancji węglowej.
WUG w raporcie pt. „Ocena stanu bezpieczeństwa pracy, ratownictwa górniczego oraz bezpieczeństwa powszechnego w związku z działalnością górniczo-geologiczną w 2018 r.” informuje, że jego pracownicy propagowali wprowadzanie do stosowania w kopalniach urządzeń do opylania wyrobisk pyłem kamiennym. W 2018 r. stosowano łącznie 219 takich urządzeń.
