Wolałbym budować kopalnie, niż je zamykać, ale potrzebny jest w tym wszystkim rozsądek
Nie chcemy widzieć, że kopalnie się starzeją, wyczerpują swoje zasoby i w wielu z nich coraz trudniej znaleźć w miarę dogodne i bezpieczne złoża - pisze w swoim felietonie Jacek Korski.
fot: Katarzyna Zaremba-Majcher
Jacek Korski
fot: Katarzyna Zaremba-Majcher
Nie chcemy widzieć, że kopalnie się starzeją, wyczerpują swoje zasoby i w wielu z nich coraz trudniej znaleźć w miarę dogodne i bezpieczne złoża - pisze w swoim felietonie Jacek Korski.
Dawno temu krążyła tak zwana miejska legenda o czarnej Wołdze, czyli samochodzie, którego pojawienie się zwiastowało zaginięcie jakiegoś dziecka. W naszym podziemnym górnictwie węglowym też różne takie legendy krążyły. Wiele dotyczyło katastrof górniczych i ich przyczyn czy liczby ofiar. Te ostatnie, w odniesieniu zwłaszcza do lat 50. ubiegłego wieku, miały w sobie ziarno prawdy, bo w ówczesnych kopalniach, oprócz własnej załogi, pracowali więźniowie i żołnierze. Nie wliczano ich do stanu załogi, a czasy były takie, że katastrof było sporo i ofiar też. Nie chwalono się więc nadmiernie stratami.
Dziś mniej lub bardziej fachowi historycy zaczynają szukać informacji w archiwach urzędów stanu cywilnego czy wojskowych. Czytam czasami o tragicznym w skutkach pożarze w kopalni Barbara-Wyzwolenie i wskazuje się na ofiary z tego samego czasu wśród więźniów. Kiedy byłem naczelnym inżynierem kopalni Makoszowy, dostawałem listy od byłych żołnierzy, którzy pracowali w tej kopalni w ramach służby wojskowej. Niestety, w kopalnianym archiwum nie było śladu po pracy tych ludzi, z wyjątkiem dwóch list, na których żołnierze podpisem potwierdzali, że otrzymali z kopalni dodatkowe jedzenie. Dla tych żołnierzy-górników potwierdzenie, że pracowali pod ziemią, było szansą na podwyższenie emerytur, a przede wszystkim oddaniem honoru, bo pracowali przymusowo. Nie czułem się dobrze, kiedy podpisywałem listy informujące, że nie znaleźliśmy w naszych dokumentach potwierdzenia, że ktoś w naszej kopalni przepracował jako żołnierz wiele miesięcy.
Wróćmy jednak do górniczych legend zwanych miejskimi, bo są one stale obecne w związku z odchodzeniem kopalń do historii. Te legendy dotyczą zwłaszcza wielkości pozostawianych zasobów i ich jakości. Wspominałem niedawno o węglu koksowym w Bielszowicach i pozostawionych tam trudnych zasobach węgla. Jestem pewien, że jeszcze długo będziemy słyszeć, jakie to niegospodarne zamykać taką kopalnię i kim są ci źli, którzy zmuszają nas do zamykania kopalń. Podkreślę, że wolałbym budować kopalnie, niż je zamykać, ale potrzebny jest w tym wszystkim rozsądek i rzetelna ocena.
Politycy i im podobni kierują się przeważnie bardzo doraźną kalkulacją, stąd w ich słowach dużo krytyki tego, co robią ci inni, czyli na przykład aktualnie rządzący. Dzięki nim takie miejskie legendy, nie tylko górnicze, wciąż mogą funkcjonować. Ciągle widzę lub słyszę legendę o tym, ile węgla pozostawiono w zamkniętej dziesięć lat temu kopalni Makoszowy. Znałem tę kopalnię chyba dobrze i ostatni raz analizowałem ją na rok przed wstrzymaniem wydobycia. Na polecenie mojego pracodawcy miałem dokonać oceny, czy coś z tą kopalnią można zrobić tak, aby po włożeniu rozsądnych pieniędzy zaczęła zarabiać na siebie. Oceniłem wtedy, że możliwe było fedrowanie przez kilkanaście lat na poziomie najwyżej 5-6 tysięcy ton węgla na dobę, czyli mniej niż maksymalnie 20 mln t łącznie. A w obiegu publicznym słyszymy o zasobach wielokrotnie większych.
Pytając o cel powtarzania takich legend, możemy napisać kilka różnych odpowiedzi, a w przypadku Makoszów ta legenda zaczęła żyć w chwili, gdy kończono jej likwidację, a nie w momencie, kiedy podejmowano decyzję o wstrzymaniu wydobycia. Weryfikacja tej legendy stawała się już bardzo trudna. Rozumiem, że wszyscy z wiekiem mamy tendencję do idealizowania tego, co było. Czasami jednak potrzebna jest chwila namysłu nad skutkiem, jaki przyniesie nasza wypowiedź.
W tych górniczych przypadkach można odnieść wrażenie, że świadomie niszczymy nasze górnictwo węglowe i nasze kopalnie węgla kamiennego wykańczamy, robiąc to na polecenie jakichś „onych”. Nie chcemy widzieć, że kopalnie się starzeją, wyczerpują swoje zasoby i w wielu z nich coraz trudniej znaleźć w miarę dogodne i bezpieczne złoża. A jeszcze na powierzchni żyją i mieszkają ludzie, którzy obawiają się o swoje bezpieczeństwo i mienie. To wszystko przy braku rzetelnej informacji powoduje, że powstają różne mity i legendy, które utrudniają życie i budują konflikty. Najlepszym lekarstwem na takie legendy jest ogólnodostępna i wiarygodna informacja.
W innym tygodniku przeczytałem przedruk wspomnianego przeze mnie artykułu, gdzie powtórzono, że górnicy z Halemby likwidowali przed dwudziestu laty ścianę za pomocą palników. To kłamstwo, ale ktoś powiedział, że kłamstwo wielokrotnie powtarzane staje się prawdą… Ręce opadają.