Nie zapomnimy. 20 lat temu górnicy z Halemby odeszli na wieczną szychtę. Cześć Ich pamięci

Dokładnie 20 lat temu, 21 listopada 2006 r., 1030 metrów pod ziemią w kopalni Halemba pracownicy firmy Mard demontowali urządzenia z likwidowanej ściany. Tej samej, na której niespełna rok wcześniej zasypało Zbigniewa Nowaka. Wydobyto go żywego po 111 godzinach. To był cud. I jak to z cudami bywa – nie powtórzył się. Metan zabił 23 górników z kopalni i z firmy zewnętrznej. Zawsze w listopadzie wspominamy ten dzień i tych ludzi. Tym razem nie była to wina natury, a ludzi, którzy lekceważyli przepisy.

fot: Katarzyna Zaremba-Majcher

Ruch Halemba

fot: Katarzyna Zaremba-Majcher

Halemba2 JN

+29 Zobacz galerię

1574238671 halembaznicze jac

Galeria
(32 zdjęć)

Dokładnie 20 lat temu, 21 listopada 2006 r., 1030 metrów pod ziemią w kopalni Halemba pracownicy firmy Mard demontowali urządzenia z likwidowanej ściany. Tej samej, na której niespełna rok wcześniej zasypało Zbigniewa Nowaka. Wydobyto go żywego po 111 godzinach. To był cud. I jak to z cudami bywa – nie powtórzył się. Metan zabił 23 górników z kopalni i z firmy zewnętrznej. Zawsze w listopadzie wspominamy ten dzień i tych ludzi. Tym razem nie była to wina natury, a ludzi, którzy lekceważyli przepisy.

21 listopada 2006 r. wielokrotnie wybijało prąd, bo poziom metanu w powietrzu przekraczał znacznie dozwolone 2 proc. Mogło dojść do wybuchu. Zadziałał system bezpieczeństwa. Mimo to kazano załodze pracować dalej. Ekipa składała się z górników Halemby oraz pracowników Mardu.

Górnicy nie byli w stanie wytłumaczyć

Górnik-rabunkarz Robert (imię zmienione) był na likwidowanym odcinku. Pracował na zmianie poprzedzającej wybuch. Wyciągał elementy ze ściany. Przed południem cztery razy wybijało prąd.

– Metanu było z 5 procent – opowiadał. Twierdził, że podczas pracy czuł z boku dmuchanie, co oznaczało, że lutniociąg prowadzący pod ziemią czyste powietrze był podziurawiony. 

Po co? By oszukać czujniki metanu. Górnik zauważył nieprawidłowości i poinformował o nich przełożonych z Mardu. 

Nie zareagowali. Kazali mu siedzieć cicho i wracać do roboty. Kilka godzin później doszło do tragedii. 23 górników, w tym 15 z firmy Mard, nie miało najmniejszych szans.

Kiedy chciał opowiedzieć o tym prowadzącym śledztwo, nie był w stanie. Nie dlatego, że nie chciał. Obiecał ojcu, że to zrobi i słowa chciał dotrzymać. Mówił po śląsku, górniczym slangiem. Śledczy nie rozumieli połowy tego, co chciał im wytłumaczyć. Dopiero po interwencji mediów Prokuratura Okręgowa w Gliwicach i Śląska Komenda Policji oddelegowały do sprawy funkcjonariuszy Ślązaków z górniczych rodzin.

– Śledztwo trwało półtora roku. Zamknęliśmy je w czerwcu. Było bardzo trudne. Pomagali nam eksperci z Wyższego Urzędu Górniczego i policjanci ze specjalnej grupy powołanej przez komendanta wojewódzkiego policji w Katowicach – podkreślał prok. Michał Szułczyński, ówczesny rzecznik prasowy Prokuratury Okręgowej w Gliwicach.

Przypomnijmy. 21 listopada 2006 r. w kopalni w Rudzie Śląskiej doszło do wybuchu metanu i pyłu węglowego. Była to największa katastrofa górnicza ostatnich dekad. Sąd uznał, że winę ponosiły osoby z kierownictwa kopalni. Skazał ich dopiero po wielu latach. Z 27 osób, które usiadły na ławie oskarżonych, 9 dobrowolnie poddało się karze. W procesie przesłuchiwanych było ponad 350 świadków.

Górnicy, którzy zginęli, mieli za zadanie wydobycie wartego miliony euro sprzętu. Większość ofiar tragedii to pracownicy zewnętrznej firmy Mard, która na zlecenie dyrekcji prowadziła prace likwidacyjne. Do katastrofy doszło, bo zaniechano profilaktyki przeciw zagrożeniom naturalnym. Po zapaleniu i wybuchu metanu w wyrobisku wybuchł pył węglowy, zabijając większość znajdujących się tam osób. Wiele zwłok nie nadawało się do identyfikacji. W kilku przypadkach potrzebne były niezwykle skomplikowane badania DNA na drugim końcu Polski.

Według śledczych, górników kierowano do rabunku sprzętu ze ściany mimo przekroczeń dopuszczalnych stężeń metanu. Fałszowano dokumentację i próbki pyłu węglowego, by wykazać, że był on neutralizowany pyłem kamiennym.

Wyroki po latach

W 2021 r. sąd apelacyjny skazał b. dyrektora zakładu Kazimierza D. na 2 lata więzienia, podobną karę wymierzył Markowi Z., b. szefowi działu wentylacji. Obaj zostali uznani za winnych sprowadzenia w kopalni niebezpieczeństwa w okresie poprzedzającym tragedię. W przypadku Z. sąd zwiększył wymiar kary, w wyroku wobec D. postanowił, że wymierzona mu kara nie zostanie zawieszona. Trzeci oskarżony, były naczelny inżynier, został skazany na rok pozbawienia wolności w zawieszeniu. Wyrok wobec całej trójki stał się prawomocny.

Sąd Apelacyjny uznał w orzeczeniu, że Marek Z., nadzorując prace i wiedząc o szczególnie niebezpiecznych warunkach, polecał kontynuowanie prac i nie wycofał załogi. Kazimierza D. sąd apelacyjny skazał za sprowadzenie niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia wielu osób albo dla mienia w wielkich rozmiarach, którego skutkiem była śmierć. Inaczej niż sąd I instancji, sąd apelacyjny – zwracając uwagę m.in. na społeczne oddziaływanie kary – zdecydował, że kara wymierzona b. dyrektorowi nie będzie zawieszona. Były naczelny inżynier Jan J. został skazany na rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na cztery lata, a także grzywnę. Ten wyrok został w apelacji utrzymany bez zmian.

W Sądzie Apelacyjnym w Katowicach zakończył się cywilny proces dotyczący odszkodowania za zniszczenie górniczego sprzętu w katastrofie w kopalni Halemba w Rudzie Śląskiej. Halemba, wtedy należąca do Kompanii Węglowej, była ubezpieczona w Ergo Hestii. Towarzystwo ubezpieczało także górników. Rodzinom ofiar, a także poszkodowanym wypłaciło odszkodowania wynikające z polis na życie. Kompania Węglowa wystąpiła też o wypłatę 22 mln zł odszkodowania za sprzęt zniszczony w trakcie katastrofy. Firma odmówiła, twierdząc, że złamano warunki umowy. Sąd w październiku uznał, że ubezpieczyciel ma rację.

21 listopada w kościele pw. Matki Bożej Różańcowej jak co roku odprawiona zostanie msza św. w intencji ofiar katastrofy. Na cmentarzu komunalnym ci, którzy pamiętają, złożą kwiaty i zapalą znicze przy krzyżu i tablicy upamiętniającej górników, którzy zginęli w katastrofie w kopalni Halemba. Na tablicy widnieje już około 200 imion i nazwisk. Oby już nigdy nie było trzeba dopisać kolejnych. 

MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

Inwestycje w ruchu Knurów, czyli chłód popłynie kilometr pod ziemią

Przed nami górnicze święto. Tymczasem w ruchu Knurów kopalni Knurów-Szczygłowice (JSW) dobiegają końca prace nad uruchomieniem klimatyzacji centralnej, ogromnej inwestycji, dzięki której znacznej poprawie ulegną warunki pracy załóg w podziemnych wyrobiskach.

Silny wstrząs w kopalni Murcki-Staszic

W sobotę nad ranem 21 listopada doszło do silnego wstrząsu w kopalni Murcki-Staszic. Nie było zagrożenia dla załogi.

JSW wypłaci z funduszu stabilizacyjnego 85,6 mln zł na rzecz zobowiązań

Jastrzębska Spółka Węglowa zamierza wypłacić 85,6 mln zł z funduszu stabilizacyjnego i wykorzystać je na rozliczenia z konsorcjum finansowym, które udzieliło spółce jednej z wcześniejszych pożyczek - wynika z piątkowego raportu bieżącego JSW.

Już wkrótce połączenie Polskiej Grupy Górniczej z Węglokoksem Kraj. Co to oznacza dla spółek?

Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 13 listopada wpłynął wniosek o zgodę na połączenie Polskiej Grupy Górniczej ze spółką Węglokoks Kraj poprzez przejęcie jej przez PGG. Konsolidacja spółek daje większe możliwości i perspektywy chociażby w obszarze wykorzystania majątku nieprodukcyjnego. Blisko 500 pracowników Węglokosu Kraj nadal będzie kontynuowało likwidację techniczną i organizacyjną kopalni Bobrek - informuje PGG.