Rekultywacja pogórniczych terenów przynosi efekty, ale wymaga wielu zabiegów, pieniędzy i czasu
fot: Jacek Madeja/ARC
Przed laty KWK Miechowice była ogromnym zakładem przemysłowym. Obecnie w miejscu, gdzie działała kopalnia, jest ugór porośnięty zielskiem i betonowe płyty przykrywające dwa zasypane szyby
fot: Jacek Madeja/ARC
Spółka Restrukturyzacji Kopalń wraz z nieodpłatnym nabyciem kopalń przeznaczonych do likwidacji przejmuje także ich zobowiązania związane z rekultywacją terenów zdegradowanych wskutek działalności górniczej. Zobowiązania te dotyczą zarówno terenów rolnych i leśnych, jak i terenów, na których znajdowały się zakłady górnicze, składowiska odpadów pogórniczych, osadniki wód dołowych itp. Ich rekultywacja to zwykle długi i kosztowny proces, który stanowi duże wyzwanie.
Jak wskazują przedstawiciele SRK, zadania związane z rekultywacją terenów niekorzystnie przekształconych wskutek działalności górniczej Spółka prowadzi w oparciu o zaktualizowany „Program realizacji przedsięwzięć z zakresu ochrony środowiska”. Natomiast środki na ten cel są pozyskiwane z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie w ramach kolejnych programów pomocowych „Pomoc państwa dla sektora górnictwa węgla kamiennego” oraz programu priorytetowego „Geologia i górnictwo. Część 2 Zmniejszenie uciążliwości wynikających z wydobycia kopalin”.
Spektrum działań
– Zgodnie z wymogami Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, w celu uzyskania środków finansowych na realizację zadań związanych z szeroko pojętą rekultywacją, konieczne jest uzyskanie decyzji rekultywacyjnych wydawanych przez właściwe organy administracji terytorialnych nakładających na SRK obowiązek rekultywacji w kierunku określonym w Miejscowych Planach Zagospodarowania Przestrzennego. Przed przystąpieniem do rekultywacji przeprowadzane jest rozpoznanie terenu. Jeżeli w trakcie rozpoznania okazuje się, że znajdują się na nim materiały, które mogą potencjalnie przedstawiać wartość materialną dla SRK, odpad zostaje zbadany, wyceniony i w zależności od wyników badań wystawiony do sprzedaży, zabezpieczony w celu realizacji późniejszej sprzedaży lub zagospodarowania, jeżeli ze względu na niespełnienie norm jakościowych nie może zostać dopuszczony do obrotu – wskazują przedstawiciele SRK.
Jednym z wielu zadań rekultywacyjnych prowadzonych przez SRK była rekultywacja terenów (ok. 26 ha) po zlikwidowanej KWK Miechowice. Zakład górniczy, który działał w bytomskiej dzielnicy Miechowice, funkcjonował jako samodzielna jednostka w latach 1902-1996. Następnie kopalnia została połączona z kopalnią Bobrek pod wspólną nazwą Bobrek-Miechowice. Ostatecznie w 1999 roku kopalnia została postawiona w stan likwidacji, a na jej bazie powstał Zakład Górniczy Bytom III.
W 2005 roku większość szybów i budynków została zlikwidowana. W roku 2014, na zlecenie SRK, został opracowany „Projekt rekultywacji terenu przemysłowego byłej KWK Miechowice w Bytomiu”, w oparciu o który w latach 2015-2019 były prowadzone prace rekultywacyjne polegające między innymi na wyburzeniu budowli inżynieryjnych i ich pozostałości, usunięciu wszystkich odpadów (gruzu, stali, ziemi z wykopów itp.) i niwelacji terenu. Następnie na tereny byłej kopalni nawieziono ziemię urodzajną i wysiano mieszankę traw. Obecnie po kopalni nie został już prawie żaden ślad, a jedyną pozostałością przypominającą, że w tym miejscu działał ogromny zakład przemysłowy, są betonowe płyty przykrywające dwa zasypane szyby.
Siedem osadników mułowych
Aktualnie SRK podjęła działania zmierzające do wykorzystania zrekultywowanego terenu po kopalni Miechowice pod budowę farmy fotowoltaicznej. W tym celu wykonano audyt energetyczny wraz z analizą efektywności energetycznej instalacji oraz planem rozbudowy źródeł OZE.
Kolejnym obszarem poddanym rekultywacji był teren siedmiu osadników mułowych po likwidowanej KWK Centrum w Bytomiu (dawniej KWK Dymitrow). Łączna powierzchnia osadników, które służyły do oczyszczania wód technologicznych z osadów stałych, wynosiła ok. 3,31 ha. Spółka przygotowała program techniczny rekultywacji tego terenu. Następnie, w 2014 roku, rozpoczęła realizację zadania pn.: „Rekultywacja 7 osadników byłej kopalni Centrum w Bytomiu”. Zakres wykonywanych prac obejmował usunięcie osadów z osadników, wycinkę drzew, rozbiórkę obwałowań, ukształtowanie powierzchni, wykonanie warstwy rekultywacyjnej z dowiezionego gruntu mineralnego oraz obsadzenie powierzchni odpowiednimi gatunkami drzew. Łącznie na terenie dawnych osadników nasadzono ponad 15 tysięcy drzew i krzewów.
