Kultura: sztuka z węgla zrodzona

fot: Anna Zych

Gerard Stanisław Trefoń w swojej galerii w Rudzie Śląskiej zgromadził trzy tysiące dzieł naiwistów

fot: Anna Zych

Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu uzupełniło zbiory sztuki nieprofesjonalnej.

Takich kolekcji w województwie śląskim jest kilka. Najbardziej znana w Muzeum Śląskim w Katowicach. Powodzeniem cieszy się też „Kolekcja Barwy Śląska” Gerarda Stanisława Trefonia, który w Rudzie Śląskiej zgromadził ponad 3000 dzieł.

Tym razem zabrzańskie Muzeum Górnictwa Węglowego wzbogaciło się o 52 obrazy, grafiki oraz rzeźby w węglu. To grafiki Rudolfa Riedla, Władysława Lucińskiego, Mariana Jędrzejewskiego, Jana Nowaka, Jerzego Sewiny, Mirosława Balawejdera, obrazy Franciszka Kurzei, Rudolfa Mrozika, Leopolda Wróbla, rzeźby Jana Kozioła, Franciszka Kurzei oraz Marii Chudoby-Latoski. Zakup został zrealizowany w ramach programu „Regionalne kolekcje sztuki współczesnej”. Projekt dofinansowało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Dzięki rozbudowie kolekcji będzie można zestawiać ze sobą i porównać motywy występujące w twórczości śląskich naiwistów. Zakupione dzieła pomogą uzyskać wiedzę o nowych autorach.

Sztuka nieprofesjonalna, „nieuczona” to fenomen znany od końca XIX w. Na Śląsku działało kilka grup artystycznych, jak Grupa Janowska, Gwarek 58, Bielszowice, Filar 72 czy 18-Obsydian. W Katowicach-Giszowcu do dzisiaj artyści i emeryci górniczy spotykają się w „Gawlikówce”, od nazwiska Ewalda Gawlika, który miał tam swoją pracownię. Dyrekcja kopalni udostępniła malarzowi trzy pomieszczenia na piętrze. Wstawił tam swoje rzeczy, w tym tapczan, komodę i szafę oraz klatkę z kanarkami. Pracownia nie przetrwała do dzisiaj w pierwotnym stanie, ale zwiedzający mogą w jej dawnych wnętrzach obejrzeć pamiątki po artyście, jego obrazy. Oprócz wystawy stałej malarstwa organizowane są tam też lekcje muzealne, warsztaty.

MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

Małysz i historia skoków pod jednym dachem. Nowa atrakcja turystyczna Wisły

Historia skoków narciarskich, trofea Adama Małysza i jego rajdowy samochód, życiorysy innych znanych narciarzy z Beskidów, sprzęt sportowy oraz interaktywne i multimedialne wystawy pod jednym dachem – we wtorek, 14 lipca 2026 r., w Wiśle otwarte zostanie Beskidzkie Centrum Narciarstwa im. Adama Małysza.

Od kopalni Max do Parku Tradycji

Historia kopalni Michał w Michałkowicach, dziś dzielnicy Siemianowic Śląskich, to opowieść o narodzinach przemysłowego miasta, dramatycznych wojennych losach i powojennej transformacji przestrzeni poprzemysłowej w miejsce pamięci i kultury.

Górnicy jeździli tam elektryczną kolejką już ponad 50 lat temu. Niezwykła historia kopalni Jan

Już dwukrotnie wspominałem o doświadczalnej, zautomatyzowanej kopalni Jan, która powstała w 1968 r. na części kopalni Wieczorek. W odróżnieniu od otwieranej dekadę temu kopalni Bzie-Dębina miała ona dwa szyby i wypełniała definicję kopalni. Stanowiła w istocie koncentrację osiągnięć naukowo-technicznych polskiego górnictwa węgla kamiennego z całym intensywnie rozwijanym zapleczem. 

Piknik na Szkale z historią w tle

Radzionków nie zapomina o swej przeszłości, o znanych ludziach i górnictwie, które przyczyniło się do jego rozwoju.