Kapitulacja na COP31 w kwestii odchodzenia od paliw kopalnych. Czy węgiel i gaz utrzymają pozycję?

Delegaci godzinami czekali na nowy projekt tekstu potencjalnego porozumienia podczas rozmów COP31 w Antalyi w Turcji. Kiedy w końcu dotarł, uwaga skupiła się na tym, co zostało pominięte: ostrych sformułowaniach dotyczących paliw kopalnych i sztandarowym punkcie dotyczącym finansowania adaptacji – pisze Bloomberg.

fot: X/COP31 Turkey

COP 31 w Turcji

fot: X/COP31 Turkey

Delegaci godzinami czekali na nowy projekt tekstu potencjalnego porozumienia podczas rozmów COP31 w Antalyi w Turcji. Kiedy w końcu dotarł, uwaga skupiła się na tym, co zostało pominięte: ostrych sformułowaniach dotyczących paliw kopalnych i sztandarowym punkcie dotyczącym finansowania adaptacji – pisze Bloomberg.

Agencja prasowa informuje, że okrojony dokument stwarza szansę na osiągnięcie przez państwa ostatecznego porozumienia w kwestiach takich jak elektryfikacja, nauka o klimacie i handel. Ale cena tego kompromisu jest jasna: rezygnacja z wezwania do stopniowego wycofywania paliw kopalnych.

Zniknęło wezwanie do phase-out

Zmieniony zarys porozumienia, jakie zostanie zawarte na corocznych rozmowach klimatycznych Organizacji Narodów Zjednoczonych, zniósł wezwania do stopniowego wycofywania paliw kopalnych i umożliwił szczytowi zatwierdzenie propozycji mających na celu zwiększenie elektryfikacji światowej gospodarki.

Bloomber zauważa, że dokument, proponując potencjalne kompromisy w kwestiach budzących kontrowersje, w tym w kwestii finansowania działań na rzecz klimatu, ograniczeń w handlu i harmonogramu publikacji kluczowych raportów naukowych, zwiększa szanse na osiągnięcie porozumienia w sprawie szerokiego porozumienia między blisko 200 reprezentowanymi na konferencji państwami.

W opublikowanym w czwartek projekcie tekstu decyzji stwierdzono, że państwa uznają, iż elektryfikacja przynosi znaczące korzyści w zakresie redukcji emisji i bezpieczeństwa energetycznego, co otwiera drogę do większego skupienia się na przesunięciu sektorów takich jak transport i przemysł ciężki od korzystania z paliw zanieczyszczających środowisko.

Choć skrócony do dziewięciu stron, czyli o połowę mniejszy niż wcześniejszy dokument rozesłany w poniedziałek, najnowszy projekt będzie nadal przedmiotem dalszej debaty negocjatorów, a szczyt prawdopodobnie przedłuży się poza planowany na piątek termin. Ministrowie i bloki miały zebrać się w czwartek, aby kontynuować obrady.

„Mamy obowiązek sprawić, by COP31 zakończył się sukcesem” – powiedział dziennikarzom w czwartek Murat Kurum, turecki minister środowiska, urbanizacji i zmian klimatu, a zarazem przewodniczący szczytu. „Zajmujemy się również kwestiami spornymi z otwartością i szczerością”.

Z „natychmiastowego odejścia” do ciszy

Nowy projekt - zdaniem Bloomberga - zdecydowanie odchodzi od agresywnego sformułowania przedstawionego w poniedziałek, które wzywało do „przyspieszenia działań na rzecz stopniowego wycofywania paliw kopalnych, w tym poprzez natychmiastowe odejście od paliw kopalnych w systemach energetycznych”. Osłabiono również apele do państw o podjęcie większych działań w celu ograniczenia emisji metanu, szczególnie silnego gazu cieplarnianego związanego z sektorem energetycznym i rolniczym.

Wycofanie się z kwestii paliw kopalnych na szczycie nastąpiło kilka godzin po tym, jak przywódcy USA, Chin i Rosji zgodzili się na zwiększenie dostaw rafinowanych produktów naftowych, ponieważ wojny nadwyrężyły przepływy ropy naftowej i gazu.

To symboliczny kontekst: w momencie, gdy światowe mocarstwa dogadują się w sprawie zwiększenia podaży ropy, negocjatorzy klimatyczni rezygnują z najostrzejszego języka wobec paliw kopalnych.

Elektryfikacja zamiast odchodzenia od węgla i gazu

Organizatorzy szczytu pracują nad budowaniem poparcia dla dobrowolnego zobowiązania do zwiększenia udziału energii elektrycznej w globalnym zapotrzebowaniu na energię finalną do 35% do 2035 roku, z nieco ponad 20% obecnie. Starają się również o uwzględnienie tego celu w deklaracji końcowej COP31, co nadałoby tej ambicji bardziej formalny charakter.

Wywołało to ostry sprzeciw bloku krajów rozwijających się, w tym Indii, które sprzeciwiają się zapisaniu odgórnych celów w formalnej decyzji ramowej. Chociaż nowy projekt zawiera wezwanie do współpracy w zakresie osiągnięcia celu, inicjatywa ta prawdopodobnie będzie nadal przedmiotem sporów, gdy uczestnicy będą zmierzać do ostatecznych negocjacji.

Jak podaje Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA), obecnie zapotrzebowanie na energię elektryczną jest większe w przypadku chłodzenia budynków niż ich ogrzewania – co pokazuje, jak szybko zmienia się struktura popytu na energię.

Co to oznacza dla węgla i gazu?

Bloomberg zauważa, że z tekstu COP31 nie wynika, że węgiel i gaz znikną z systemu energetycznego. Wręcz przeciwnie – brak zapisu o phase-out oznacza, że utrzymują one swoją pozycję jako element, który państwa mogą – i w praktyce będą – wykorzystywać do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego i do elektryfikacji.

Porozumienie przesuwa akcent: nie z „węgla i gazu” na „zero paliw kopalnych”, ale z „paliw kopalnych w ogóle” na „więcej prądu”. A prąd w wielu krajach wciąż będzie wytwarzany właśnie z węgla i gazu, przynajmniej w perspektywie do 2035 roku.

Dla krajów takich jak Polska, które od lat argumentują, że transformacja musi opierać się o własne zasoby i bezpieczeństwo dostaw, to jest sygnał, że presja na natychmiastowe zamykanie elektrowni węglowych i gazowych słabnie. Dla producentów paliw kopalnych to z kolei potwierdzenie, że COP31 nie zakończył ich ery – jedynie zmienił język, w jakim się o niej mówi.

Pytanie, które pozostaje otwarte, brzmi: czy elektryfikacja bez odchodzenia od paliw kopalnych rzeczywiście obniży emisje, czy tylko przeniesie je z transportu i przemysłu do energetyki?

Źródło: Bloomberg, Jennifer A. Dlouhy, John Ainger, Azman Usmani i Lili Pike – „Porozumienie klimatyczne kładzie kres dążeniom do paliw kopalnych”, COP31, Antalya

MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

Co trzeci Polak padł kiedyś ofiarą oszustwa podczas zakupów w sieci

Niemal jedna trzecia badanych Polaków przynajmniej raz padła ofiarą oszustwa podczas zakupów online - wynika z badania "Polaków portfel własny: bezpieczny koszyk Polaka". 41 proc. badanych w ciągu ostatniego roku przerwało zakup, ponieważ proces składania zamówienia wzbudził ich podejrzenia.

Znaczący awans górniczej kuźni w prestiżowym rankingu

W rankingu QS World University Rankings: Sustainability 2027 Politechnika Śląska zajęła 554. miejsce na świecie, poprawiając swój ubiegłoroczny wynik aż o 59 pozycji.

Najwięcej dni ze smogiem w 2025 r. w Krotoszynie, Żywcu, Nowej Rudzie i Częstochowie

Mieszkańcy najbardziej dotkniętych smogiem polskich miast w 2025 r. oddychali zanieczyszczonym powietrzem przez 3-4 miesiące - podał Polski Alarm Smogowy. Najwięcej dni z przekroczeniem norm odnotowano w Krotoszynie, Żywcu, Nowej Rudzie i Częstochowie.

Awaria urządzeń sterowania ruchem na Centralnej Magistrali Kolejowej; możliwe opóźnienia pociągów

Awaria systemu sterowania ruchem na odcinku Szeligi - Strzałki Centralnej Magistrali Kolejowej powoduje utrudnienia w ruchu pociągów.