Górnictwo: Nasi zachodni sąsiedzi na zawsze żegnają się z tradycyjnym paliwem w energetyce

Chociaż pierwsza w Europie doświadczalna instalacja CCS działała w niemieckiej elektrowni Schwarze Pumpe, to władze naszego zachodniego sąsiada przeforsowały przepisy, zabraniające składowania dwutlenku węgla pod ziemią

Stopniowa likwidacja energetyki węglowej (węgiel brunatny) w Niemczech ma się zakończyć najpóźniej w 2038 r. Taką decyzję podjęły 3 lipca Bundestag i Bundesrat. Regiony węglowe otrzymają 40 mld zł na przebudowę lokalnej gospodarki i inwestycje w infrastrukturze.

Takie środki trafią do regionów węglowych w Nadrenii Północnej-Westfalii, Saksonii-Anhalcie, Saksonii i Brandenburgii. Także spółki, do których należą elektrownie napędzane węglem, otrzymają rekompensaty za przedterminowe wyłączenie. Koncern RWE oszacował koszty tej operacji dla aktywów opartych na węglu brunatnym i wyliczył, że rządowe rekompensaty wysokości 2,6 mld euro nie pokryją strat, które poniesie. Te ostatnie wyliczono na 3,6 mld euro.

RWE ma zamiar jeszcze w tym roku wyłączyć pierwszy blok wykorzystujący węgiel brunatny o mocy 300 MW. W ciągu następnych dwóch lat z eksploatacji zostaną wyłączone kolejne bloki o łącznej mocy 2500 MW. Do 2030 r. RWE ma wycofywać z eksploatacji dwie trzecie swoich mocy na węglu brunatnym. To zaś spowoduje wcześniejsze zamknięcie kopalń odkrywkowych Inden i Hambach. Ponad 1,1 mld t zasobów węgla brunatnego, które planowano wydobyć, pozostanie w ziemi. Dla zapewnienia surowca dla pozostałych elektrowni będzie pracowała tylko jedna kopalnia odkrywkowa Garzweiler w Nadrenii Północnej-Westfalii.

Straty finansowe, jakie wyliczył RWE (3,6 mld euro), to nie jedyne straty spowodowane rezygnacją Niemiec z węgla brunatnego. W ciągu najbliższych dwóch lat zniknie 3 tys. miejsc pracy, a do 2030 r. 6 tys. Koncern apeluje o podjęcie kroków, które zabezpieczą przyszłość górników. Ma to być tzw. zasiłek wyrównawczy oraz rekompensaty, które wyrównają utratę korzyści pracowniczych w ramach systemu emerytalnego.

Niemcy są w swojej polityce bardzo konsekwentni. W 2022 r. chcą odejść od energetyki jądrowej. Teraz uchwalili plan dla węgla. Dążą do tego, żeby już we wrześniu rozpoczęły się prace nad nowymi celami ws. redukcji emisji na 2030 r.

– Wspieramy propozycję Komisji Europejskiej, żeby podwyższyć cele dotyczące unijnej redukcji emisji z 40 proc. do poziomu 50-55 proc. (…) Cieszę się z faktu, że KE umieściła Europejski Zielony Ład w centrum odbudowy po kryzysie – podkreśliła niemiecka minister środowiska Svenja Schulze.

Do września br. KE ma przedstawić plan w sprawie zwiększenia celu redukcji emisji CO2 do 2030 r. do 50-55 proc. w porównaniu do poziomów z 1990 r. Taki zapis znalazł się w projekcie prawa klimatycznego (marzec 2020 r.). Obecnie cel ten to 40 proc. Propozycja KE dotycząca prawa klimatycznego jest elementem Europejskiego Zielonego Ładu. Ma on spowodować, że do 2050 r. Unia stanie się neutralna klimatycznie. Zielony Ład został przedstawiony w grudniu 2019 r. przez KE pod przewodnictwem Ursuli von der Leyen.

Ciekawostką w odchodzeniu Niemiec od węgla jest sprawa elektrowni węglowej Datteln 4. Została ona uruchomiona w maju. Jednym z powodów była konieczność wypłacenia 1,5 mld euro rekompensaty w razie zaniechania projektu. Doszedł do tego fakt, że nowa elektrownia jest bardziej proekologiczna od starszych, które zastąpi. Zdaniem krytyków inwestycji, otwarcie nowej elektrowni zasilanej węglem stoi w sprzeczności z polityką Niemiec zakładającą całkowitą rezygnację z węgla w energetyce do 2038 r.

Datteln 4 ma być ostatnią tego typu jednostką u naszych zachodnich sąsiadów. Właścicielem elektrowni jest koncern Uniper. Jej budowa rozpoczęła się w 2007 r. i miała zakończyć się w roku 2011, ale plan ten nie mógł zostać zrealizowany z powodu usterek, których konsekwencją były przestoje w budowie. Datteln 4 daje 1100 MW i jak zastrzega koncern Uniper, jest najczystszą elektrownią na świecie.

Do 2033 r. Niemcy postanowiły zrezygnować z węgla kamiennego, ale jeszcze w maju niemieckie stowarzyszenie operatorów elektrowni opartych o to paliwo, zaproponowało dłuższą pracę siłowni, niż komisja dekarbonizacyjna. Węgiel kamienny dłużej o 5 lat (do 2038 r.) miałby wspierać OZE. Problem w Niemczech pojawił się, bo rząd jednocześnie chce odejść i od węgla, i od atomu, a tymczasem OZE wymaga stabilizatora. Tę rolę może pełnić węgiel kamienny lub gaz.