fot: Jarosław Galusek
Witając uczestniczących w IX KZGO gości AGH, jej rektor prof. Antoni Tajduś przekonywał, że górnictwo nadal jest potrzebne narodowi
fot: Jarosław Galusek
O szansach i wyzwaniach dla górnictwa odkrywkowego w Polsce w I połowie XXI wieku przez dwa dni (9-10 bm.) debatowali w krakowskiej Akademii Górniczo-Hutniczej uczestnicy IX Krajowego Zjazdu Górnictwa Odkrywkowego.
Zjazd zgromadził 260 osób. Do krakowskiej akademii zjechały główne postaci myśli i praktyki tej gałęzi górnictwa z wyższych uczelni i instytutów naukowo-badawczych, związków pracodawców, izb i stowarzyszeń związanych z górnictwem odkrywkowym, a także menedżerowie zakładów eksploatujących kopaliny podstawowe i pospolite oraz firm wytwarzających maszyny i urządzenia dla tej branży. Przyczynkiem do zjazdowych dyskusji i końcowej uchwały były 53 wygłoszone referaty. Ich autorzy skupili się zwłaszcza na kwestiach bazy surowcowej, stanu i perspektyw rozwoju produkcji, możliwościach zaspokajania krajowych potrzeb, szczególnie tych związanych z kruszywami budowlanymi, bezpieczeństwem oraz rekultywacją i ochroną środowiska.
Filar gospodarki i dobrobytu
Ranga zjazdu wynikała z samego już tylko znaczenia górnictwa odkrywkowego dla teraźniejszości i przyszłości polskiej gospodarki. Oto z tego sektora wydobywczego pochodzi obecnie między innymi 270 mln ton surowców skalnych oraz około 60 mln ton węgla brunatnego rocznie. Tę prawdę, otwierając IX KZGO, akcentował rektor AGH prof. Antoni Tajduś.
– Górnictwo jest potrzebne narodowi i bez niego państwo nie mogłoby funkcjonować. Niezmiennie pozostaje ono jedną z najważniejszych gałęzi przemysłu w Polsce – mówił prof. Tajduś.
– Górnictwo jest jednym z głównych filarów polskiej gospodarki, podstawą gospodarczego i cywilizacyjnego rozwoju kraju, zatem i dobrobytu jego obywateli – podzielał opinię gospodarza Eugeniusz Grzeszczak, minister w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Do Krakowa nie przyjechał przewodniczący Komitetu Honorowego IX KZGO, wicepremier i minister gospodarki Waldemar Pawlak. W odczytanym przez ministra Grzeszczaka piśmie do uczestników zjazdu, także i on eksponował pierwszorzędne dla polskiej gospodarki znaczenie górnictwa odkrywkowego.
,,Rozwój polskiego górnictwa odkrywkowego jest stabilny. Wciąż wdrażane są w nim nowe technologie, pozwalające na zwiększanie bezpieczeństwa pracy, poprawę efektywności i sprawności maszyn oraz zmniejszanie kosztów wytwarzania. Duże środki finansowe, jakie w najbliższych latach Polska planuje przeznaczyć na rozwój infrastruktury transportowej oraz budownictwa wskazują na dalszy wzrost zapotrzebowania na surowce skalne. Natomiast rozwój branży węgla brunatnego będzie odgrywał znaczącą rolę w utrzymaniu bezpieczeństwa energetycznego naszego kraju” – napisał m. in. wicepremier Waldemar Pawlak.
Na inną jeszcze, niebywale ważną właściwość tej branży wydobywczej zwracał uwagę Piotr Litwa, prezes Wyższego Urzędu Górniczego.
Innowacyjne i bezpieczne
– W obiegowym mniemaniu górnictwo jest postrzegane jako brudne i niebezpieczne. Odkrywkowe takim nie jest. Jest górnictwem bezpiecznym i innowacyjnym. Poprawę bezpieczeństwa obserwujemy zarówno w przeszło 5 tys. zakładów, wydobywających kopaliny pospolite, jak i w tych eksploatujących kopaliny podstawowe, w tym węgiel brunatny. Jest to ściśle związane z coraz powszechniejszym stosowaniem w tych gałęziach górnictwa nowoczesnego parku maszynowego, co sprzyja bezpiecznej eksploatacji. Największe problemy niesie natomiast ochrona środowiska oraz piętrzące się trudności z przekonywaniem władz samorządowych różnych szczebli i lokalnych społeczności do zasadności prowadzenia eksploatacji – konstatował Piotr Litwa.
Wśród zasadniczych wyzwań górnictwa odkrywkowego w nadchodzących dekadach obecnego stulecia uczestnicy IX KZGO umieścili zwłaszcza zapewnienie bezpieczeństwa surowcowego, w tym szczególnie energetycznego, kraju. Zarazem zaś wskazali na rozmaite zagrożenia dla tej gałęzi górnictwa. Na pierwszym miejscu wymienili ograniczenia, które w warunkach Polski i Unii Europejskiej niesie polityka „ekologicznego” rozwoju, utrudniająca pozyskiwanie nowych złóż. Do takich rozwojowych barier należy również niespójność krajowego prawa, z dokuczliwą dowolnością interpretacyjną przepisów, ale też coraz większy społeczny sprzeciw, utrudniający przygotowania do zagospodarowania perspektywicznych zasobów.
Pożądane specustawy
Nieprzypadkowo więc końcowa uchwała zjazdu – adresowana zwłaszcza do parlamentu i rządu – eksponuje priorytetowe znaczenie zabezpieczania złóż kopalin pod kątem perspektywicznej działalności górniczej. To, że obecnie złoża surowców energetycznych i skalnych nie są dostatecznie chronione, niesie groźbę, że mogą zostać utracone dla przyszłego gospodarczego wykorzystania. Jako najkorzystniejsze z tego punktu widzenia rozwiązanie, uczestnicy zjazdu wysunęli wniosek opracowania i uchwalenia specustawy dla górnictwa odkrywkowego na wzór ustaw drogowych lub pakietu ustaw EURO 2012.
