fot: Tomasz Rzeczycki
Południowa fasada EC Szombierki widziana od strony ul. Kosynierów
fot: Tomasz Rzeczycki
Do końca października właściciel Elektrociepłowni Szombierki w Bytomiu, spółka Rezonator, ma spełnić zalecenia pokontrolne Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach. Jeśli tego nie uczyni, zostanie nałożona kara administracyjna.
Obchodzący w tym roku setną rocznicę powstania monumentalny obiekt poprzemysłowy znajduje się w złym stanie technicznym. EC Szombierki położona jest nieco na wschód od KWK Bobrek, pomiędzy linią kolejową Bytm-Gliwice a rzeką Bytomką. Energię elektryczną produkowała do 1998 r., a energię cieplną do 2011 r. Obiekt kilka razy zmieniał właścicieli, od 2010 r. należał do koncernu energetycznego Fortum, a potem w październiku 2016 r. przeszedł na własność gliwickiej spółki Generator. Pojawiały się pomysły przekształcenia budowli w instytucję kultury, utworzenie w niej teatru. Sporadycznie obiekt był udostępniany zwiedzającym, np. podczas Industriady 10 czerwca 2017 r. W latach 2011-2020 znajdował się na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego, a 14 stycznia 2013 r. został wpisany do rejestru zabytków.
Na zły stan obiektu zwracano nieraz uwagę. Wiosną tego roku okrzyknięto go nawet jednym z siedmiu najcenniejszych zagrożonych zabytków Europy. Na początku 2020 r. zarząd województwa śląskiego z uwagi na stan techniczny rozwiązał umowę z właścicielem obiektu, usuwając EC Szombierki ze Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego. Mimo tego jeszcze we wrześniu tego roku do ściany zewnętrznej portierni przymocowana była tabliczka wprowadzająca w błąd, jakoby obiekt nadal należał do Szlaku Zabytków Techniki.
W Bytomiu usłyszeć można głosy, że EC Szombierki jest już tylko wybebeszoną skorupą. Świadomość sytuacji ma również Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków. Służby konserwatorskie podkreślają jednak, że żadne elementy objęte ochroną nie były demontowane po wpisaniu obiektu do rejestru zabytków.
- 17 lutego 2020 r. została przeprowadzona kontrola stanu zachowania obiektu oraz przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. Wskutek kontroli 27 lutego wydano zalecenia pokontrolne polegające m.in. na zabezpieczeniu dachów budynku wieży zegarowej, maszynowni, pompowni, kotłowni, zabezpieczeniu odpadającej okładziny elewacyjnej budynku kotłowni oraz zabezpieczeniu otworów okiennych, termin wykonania zaleceń pokontrolnych mija 31 października 2020 r. ŚWKZ przewidywał przyznanie w tym roku właścicielowi obiektu dotacji w wysokości 61 400 zł na prace wymienione w zaleceniach pokontrolnych, jednakże właściciel nie uzupełnił niezbędne dokumentacji wniosku o dotację w wymaganym terminie, w związku z tym dotacja nie została przyznana. Ponadto właściciel do dnia dzisiejszego nie zwrócił się z wnioskiem o wydanie pozwolenia na prowadzenie prac pomimo licznych sygnałów ze strony WUOZ. Jeśli zalecenia nie zostaną wykonane w terminie na właściciela zostanie nałożona kara administracyjna - informuje Mirosław Rymer, doradca prawny i rzecznik prasowy Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach.
Budowę obecnej elektrociepłowni rozpoczął niemiecki koncern Schaffgotsch Bergwerksgesellschaft GmbH. Stanęła ona na pograniczu obecnych dzielnic Bobrek, Karb i Szombierki. Zakład został uruchomiony 29 listopada 1920 r. pod nazwą Kraftwerk Bobrek, czyli Elektrownia Bobrek. Przekształcenie w elektrociepłownię nastąpiło po drugiej wojnie światowej.
