XXIX rocznica Porozumień Jastrzębskich

Górnicy podczas strajku w Jastrzębiu w sierpniu 1980 roku

3 września to święto Jastrzębia i całej „Solidarności\". Podpisane w tym dniu Porozumienie Jastrzębskie otwarło drogę do pełnej legalizacji „Solidarności\". Bez niego nie byłoby 10-milionowego związku i w konsekwencji zmian społecznych, politycznych i gospodarczych w Polsce i całej Europie.

Strajk w Jastrzębiu, który rozpoczął się 28 sierpnia, był śląską odpowiedzią na protesty w Gdańsku i Szczecinie. Kiedy jedna z regionalnych gazet pisała o tym jak, klasa robotnicza Śląska i Zagłębia swą pracą i trudem daje odpowiedź na \"nieodpowiedzialne wybryki antysocjalistycznych elementów na Wybrzeżu\", w kopalni \"Manifest Lipcowy\" około 1000 górników nie przystąpiło do nocnej zmiany.

Po nieudanych rozmowach z dyrekcją zawiązano Zakładowy Komitet Strajkowy (ZKS). Dzień później do kopalni przyjechała delegacja rządowa. Górnicy przedstawili swoje postulaty - zniesienie niszczącego więzi rodzinne 4-brygadowego systemu pracy w górnictwie, wprowadzenie wolnych sobót i niedziel, powstanie wolnych związków zawodowych. Tego samego dnia zastrajkowało dalszych 7 kopalń. Powołano pierwszy na Śląsku Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (MKS). Przedstawiciele górników pojechali do Gdańska.

Władze komunistyczne przystąpiły do rozmów z MKS. Równocześnie próbowano oderwać z MKS komitety strajkowe z poszczególnych kopalń. Zakłady i miasto zasypywano ulotkami mającymi załamać psychicznie nie tylko górników, ale i ich rodziny. Miało to wręcz odwrotny skutek - wkrótce w regionie strajkowało już 28 kopalń i 28 innych zakładów. Władze przysłały do Jastrzębia specjalną komisję rządową, która zastąpiła sterowaną przez Zdzisława Grudnia \"grupę negocjacyjną\". O strajkach na Śląsku zaczęła wreszcie informować prasa i telewizja.

2 września w hali zbornej kopalni \"Manifest Lipcowy\" zasiadły przy stole dwie delegacje: po jednej stronie przedstawiciele władz z wicepremierem Aleksandrem Kopciem, po drugiej MKS z jego szefem Jarosławem Sienkiewiczem. Po trwających blisko dobę negocjacjach, 3 września 1980 roku o godz. 5.40 podpisano porozumienie, zwane od tego czasu \"jastrzębskim\". Władza przystała na postulaty strajkujących.

MKS przekształcił się w Międzyzakładowy Komitet Robotniczy NSZZ. Niezależnie od tego zawarto też porozumienia w FSM w Tychach, Hucie Katowice, Bytomiu, Siemianowicach Śląskich i Tarnowskich Górach. Na Śląsku powstało 6 wolnych międzyzakładowych organizacji związkowych. Ich zjednoczenie nastąpiło w lipcu 1981 roku.

źródło: materiały rocznicowe śląsko-dąbrowskiej \"Solidarności\"