W dziedzinie skomplikowania systemu podatkowego doganiamy już Wybrzeże Kości Słoniowej

Zdaniem ekspertów z Business Centre Club poziom skomplikowania systemu podatkowego, a co za tym idzie postrzegania państwa i jego organów przez podatników jest jednym z najistotniejszych elementów przyczyniających się do powstawania szarej strefy.

Ze względu na ilość i uciążliwość przeszkód biurokratycznych w prowadzeniu działalności gospodarczej podatnicy co do zasady postrzegają państwo i jego organy jako wrogów. Dodatkowo, panujące powszechnie przekonanie, że płacone podatki są marnotrawione, sprzyja temu, że podatnicy dość powszechnie i dość łatwo dają sobie przyzwolenie na omijanie przepisów prawa podatkowego- czytamy w najnowszym komunikacie BCC.

W rankingu Banku Światowego "Paying Taxes 2010" Polska w porównaniu z ubiegłym rokiem spadła ze z 142 miejsca na 151. Wśród 182 badanych krajów, Polska ulokowała się pomiędzy Brazylią a Wybrzeżem Kości Słoniowej. Jeszcze gorszy wynik zajęła Polska w kategorii "łatwości" płacenia podatków mierzonej według ilości godzin, które pracownicy podatnika są zmuszeni poświęcić rocznie, aby spełnić wszystkie obowiązki biurokratyczne. Z czasem 395 godzin Polska zajęła 155 miejsce, pomiędzy Gruzją i Jamajką.
Jedną z ciekawszych obserwacji wynikających z powyższego rankingu jest dość wyraźny związek pomiędzy warunkami klimatycznymi a poziomem skomplikowania systemu podatkowego – zauważają eksperci BCC.

Ogólnie rzecz ujmując, stopień skomplikowania systemu podatkowego zdaje się rosnąć wprost proporcjonalnie do średnich rocznych temperatur panujących w danym kraju. Polska jest niestety wyjątkiem potwierdzającym powyższą regułę: poziom skomplikowania systemu podatkowego zdawałby się lokalizować Polskę w strefie podzwrotnikowej.
BCC wylicza przyczyny tego stanu rzeczy:
-Bardzo niski poziom kwoty wolnej od podatku (dziesięciokrotnie niższy niż w wielu krajach UE) oraz brak kwoty wolnej w przypadku składek ubezpieczeniowych. Ten problem dotyka w szczególności pracowników o niskich kwalifikacjach i niskich zarobkach.
-Wysokość ogólnych obciążeń, które w przedziale zbliżonym do średniej płacy krajowej wynoszą blisko 100 procent (liczone od kwoty wynagrodzenia netto). Problem ogólnej wysokości pozapłacowych obciążeń pracy obciąża przede wszystkim małe i średnie firmy (zatrudniające do 20 pracowników).
Połączenie dwóch problemów, tj. wysokości opodatkowania pracy oraz skomplikowania systemu podatkowego prowadzi wprost do tego, że wielu przedsiębiorców oraz – szerzej – podatników wybiera szarą strefę i unika płacenia podatków.

Problem szarej strefy ma jeszcze jeden ważny aspekt. W przypadku, gdy szara strefa w danej branży lub regionie zaczyna przekraczać pewien udział, wielu uczciwych przedsiębiorców staje przed trudnym wyborem: płacąc uczciwie podatki staną się niekonkurencyjni w stosunku do nieuczciwych konkurentów i zbankrutują lub sami zaczną działać w szarej strefie. Większość – z oczywistych względów – wybiera to drugie rozwiązanie. Zwłaszcza, że w Polsce wciąż bardzo rzadko podatników niedeklarujących swoich dochodów dotykają jakiekolwiek negatywne konsekwencje. Istnieją całe enklawy, w których działanie prawa podatkowego zdaje się być całkowicie zawieszone: obszary takie jak słynny i do niedawna działający Stadion X-lecia i jego odpowiedniki w całej Polsce, giełdy samochodowe i komputerowe, branża budowlano-remontowa (w zakresie usług dla osób fizycznych), gabinety lekarskie, opieka nad dziećmi i pomoc domowa, korepetycje, warsztaty samochodowe, obrót używanymi towarami i wiele, wiele innych – reasumują autorzy raportu.