fot: Andrzej Bęben/ARC
Hazard, podobnie jak narkotyk, uzależnia...
fot: Andrzej Bęben/ARC
Uchwalona pięć lat temu ustawa hazardowa pomogła stworzyć programy lecznicze i profilaktyczne, uważają eksperci od uzależnień. Nie udało się jednak zrealizować jej drugiego celu: ograniczyć dostępu do hazardu.
Ustawa o grach hazardowych została uchwalona w ekspresowym tempie w wyniku afery hazardowej, która wybuchła pięć lat temu. Po kompromitacji związanej z oskarżeniami o uleganie branży hazardowej przy tworzeniu poprzedniej ustawy o grach i zakładach wzajemnych, nowe prawo bardzo restrykcyjnie regulowało możliwość urządzania gier hazardowych, ustawiania automatów do gier poza salonami i kasynami czy dostęp do hazardu przez internet. Utworzono wówczas także Fundusz Rozwiązywania Problemów Hazardowych, który miał finansować edukację i badania uzależnień, a pieniądze pozyskiwał z tzw. dopłat, czyli podatku od hazardu.
- Ustawa rzeczywiście miała duży wpływ na świadomość ludzi, pokazała, że istnieje taki problem. Przed jej powstaniem w terapii ani badaniach prawie nie zajmowano się tzw. uzależnieniami behawioralnymi, do których należy uzależnienie od hazardu, ale także np. seksoholizm, uzależnienie od gier komputerowych, etc. Dopiero dzięki niej zaczęło się coś dziać - uważa specjalista terapii uzależnień z Centrum Leczenia Uzależnień "Familia" w Gliwicach Jacek Chałubiński.
Jego zdaniem Polska jest dopiero na początku badań nad terapią i profilaktyką w tej dziedzinie i w tej chwili ciągle jeszcze korzystamy głównie z narzędzi wypracowanych za granicą, które jednak nie uwzględniają polskiej specyfiki.
- Podobnie było u nas z leczeniem narkomanii: w 1985 roku w ogóle nic się nie działo, po 1989 r. robiono wszystko na oślep, a dopiero potem pojawiły się lepsze narzędzia - przypomina Chałubiński.
Także zdaniem Bogusława Habrata, kierownika Zespołu Profilaktyki i Leczenia Uzależnień Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, programy terapii patologicznego hazardu i nałogów behawioralnych przed 5 laty były nieliczne, a dopiero dzięki środkom z ustawy hazardowej zwiększyło się zainteresowanie nimi, a co za tym idzie: "zwiększyła się ich liczba i, prawdopodobnie, poprawiła się ich jakość".
- Nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie natura tzw. nałogów behawioralnych jest niedostatecznie poznana, wyniki badań nad skutecznością różnych form terapii są niejednoznaczne, co utrudnia wspieranie programów - wyjaśnia Habrat.
Habrat jest też zdecydowanie przeciwny likwidacji lub zmniejszeniu Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych. Jego funkcjonowanie w aktualnej formie postulowały niedawno Najwyższa Izba Kontroli oraz Ministerstwo Zdrowia, powołując się m.in. na problemy z wydatkowaniem pieniędzy przez Fundusz. Wykorzystywanie środków jest coraz lepsze: coraz więcej podmiotów aplikuje o nie, obserwuje się również skok jakościowy większości aplikacji.
Jak przekonuje ekspert, Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii, które jest dysponentem Funduszu z ramienia ministra zdrowia, słusznie postawiło w pierwszym etapie na opracowanie aktualnego stanu wiedzy naukowej o zagadnieniach patologicznego hazardu i innych nałogów behawioralnych. Stało się to podstawą wykreowania nowoczesnej polityki grantowej opartej na danych naukowych: wspierania, zwiększania i rozpowszechniania wiedzy, wspierania programów opartych o naukę i doświadczenia, a także do identyfikacji i integracji rozproszonych osób i instytucji zajmujących się problemami patologicznego hazardu i tzw. "nałogów behawioralnych". Początkowo - jak mówił - "w sytuacji zaczynania praktycznie od zera, trudno było zagospodarować spore środki Funduszu, jednak z roku na rok zwiększa się liczba aplikujących zarówno o granty naukowe jak i wspieranie programów profilaktycznych i terapeutycznych".
Zdaniem Habrata z wyjątkiem patologicznego hazardu, inne tzw. nałogi behawioralne nie pociągają za sobą tak poważnych konsekwencji jak używanie tytoniu, alkoholu i narkotyków. Budzą one jednak niewspółmierne zaniepokojenie społeczne i nawet tylko z tego powodu nie należy ich o bagatelizować.
- Warto to zjawisko obserwować i trzymać rękę na pulsie - radzi Habrat.
Tym bardziej, iż jak pokazały doświadczenia z ośrodków leczenia odwykowego, uzależnienia od substancji i nałogi behawioralne często występują wspólnie i np. duży odsetek osób uzależnionych od alkoholu ma także problemy z hazardem.
