fot: Tomasz Rzeczycki
Fragment tomaszowskich wyrobisk po podziemnej eksploatacji piasku
fot: Tomasz Rzeczycki
Podziemna kopalnia piasku w Tomaszowie Mazowieckim zmieniła jesienią gospodarza. Teraz podlega ona Miejskiemu Centrum Kultury. Turyści zwiedzający podziemia nie powinni odczuć większej różnicy.
- Od 2016 roku byliśmy już administratorem - powiedziała nam Hanna Cierpicka-Trzonek z MCK w Tomaszowie Mazowieckim. - Teraz jest to jedna z pięciu naszych filii.
Tomaszowska kopalnia znajduje się w dzielnicy Nagórzyce. Pozyskiwano tam piasek kwarcowy na potrzeby przemysłu szklarskiego. Wydobywano go sztolniami ze zbocza opadającego ku szosie, łączącej ówczesną wieś z centrum miasta. Miąższość tamtejszego złoża piasku oszacowano na 150 m. Eksploatacja trwała od drugiej połowy XIX wieku, a zabroniono ją przed wybuchem pierwszej wojny światowej. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości incydentalnie wznawiano wydobycie. Wyrobiska miejscowa ludność nazywała potocznie grotami. Nie były to jednak naturalne jaskinie, lecz pustki pogórnicze.
W czasach Polski Ludowej podziemna kopalnia piasku stała się lokalną atrakcją turystyczną. Staraniem działaczy Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego uporządkowano nawet podziemia w 1957 i 1965 r. i wstawiono furtkę w wylocie sztolni.
Trasę podziemną z prawdziwego zdarzenia utworzono tam jednak dopiero po tym, jak odpowiednią dokumentację wykonali inżynierowie z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Od lipca 2010 r. do czerwca 2011 r. wyrobiska zostały profesjonalnie zabezpieczone. Podziemna trasa turystyczna została otwarta dla zwiedzających w poniedziałek 6 lutego 2012 r. Początkowo jej gospodarzem był Skansen Rzeki Pilicy w Tomaszowie Mazowieckiem - będący teraz także filią MCK. Trasa podlegała Skansenowi do jesieni br.
Przy okazji warto wspomnieć, że tomaszowska kopalnia nie jest pierwszą, która stała się filią instytucji kulturalnej. Od lipca 2000 r. do grudnia 2001 r. trasa podziemna w wyrobiskach pola Piast KWK Nowa Ruda funkcjonowała w strukturach Miejskiego Ośrodka Kultury w Nowej Rudzie.
