fot: Pixabay.com
fot: Pixabay.com
Tuleje ślizgowe znajdują szerokie zastosowanie w różnych branżach ze względu na to, iż w dużej mierze wpływają na prawidłowe funkcjonowanie wielu maszyn, urządzeń itp. Te nieodzowne elementy znakomicie sprawdzają się tam, gdzie występuje suche tarcie ślizgowe. Tuleja ślizgowa zazwyczaj wytwarzana jest ze stali nierdzewnej lub tworzyw sztucznych i umożliwia ruch obrotowy różnych mechanizmów. Jakie zalety posiadają łożyska ślizgowe? Gdzie są najczęściej wykorzystywane?
Łożyska ślizgowe - czym się charakteryzują?
Łożyska ślizgowe/tuleje ślizgowe wykonane są z trójwarstwowego materiału kompozytowego na bazie teflonu lub miedzi ocynkowanej, co przyczynia się do ich trwałości oraz odporność. Tulejki ślizgowe to powszechnie stosowane połączenia elementów tocznych, które znajdują zastosowanie zarówno w małych, jak i bardziej wymagających układach. Wyróżnia je przede wszystkim to, że dobrze radzą sobie w przypadkach, gdy dochodzi do wysokich obciążeń krawędziowych. Dodatkowo przenoszą duże obciążenia przy ruchu osiowym jednokierunkowym oraz z równoczesnym obciążeniem promieniowym. Tuleja ślizgowa ma za zadanie zredukować tarcie. Idealnie sprawdza się wszędzie tam, gdzie występuje ruch obrotowy lub posuwisto-zwrotny np. w maszynach rolniczych.
Rodzaje tulei ślizgowych
Nie ulega wątpliwości, że tuleje ślizgowe powinny być indywidualnie dobierane do urządzenia oraz środowiska, w którym będą pełnić swoją funkcję - ich konstrukcja różni się od siebie w zależności od zastosowania. Ze względu na miejsce pracy wyróżnia się:
- tuleje suche - elementy tego typu w ogóle nie podlegają smarowaniu lub smarowane są epizodycznie. Zazwyczaj wykorzystuje się je do układów wyróżniających się niewielkim obciążeniem promieniowym,
- tuleje olejowe - takie łożyska cechują się tym, iż posiadają specjalne rowki lub perforacje, gdzie znajduje się olej smarujący. Dzięki temu jedynie elementy korpusu łożyska są wypełnione czynnikiem smarnym, który w trakcie pracy wytwarza pomiędzy panewką a wałem cieniutką warstwę podtrzymującą,
- tuleje hydrodynamiczne - warstwa ochronna oleju tworzy się samoczynnie w wyniku działania zasad hydrodynamiki,
- tuleje hydrostatyczne - pod panewki łożyska wtłacza się pod ciśnieniem olej smarowny, aby elementy mogły ze sobą współgrać,
- tuleje powietrzne - przestrzeń pomiędzy panewką a wałem wypełniona jest powietrzem, które tworzy zabezpieczającą poduszkę. Jest to znakomite rozwiązanie w przypadku połączeń o małej sile obrotowej.
Ze względu na prędkość obrotową można wyodrębnić:
- tuleje ślizgowe o stałej prędkości,
- tuleje ślizgowe o oscylacyjnym ruchu obrotowym,
- tuleje ślizgowe o zmiennej prędkości.
- Istnieją trzy typy tulei ślizgowych, które różnią się od siebie kierunkiem obciążeń:
- tuleje ślizgowe skośne - mogą pracować zarówno z obciążeniem promieniowym, jak i równoległym,
- tuleje ślizgowe wzdłużne - obciążenie przenoszone jest równolegle względem powierzchni osi wału,
- tuleje ślizgowe poprzeczne - wektor przenoszonej siły jest zawsze prostopadle skierowany do osi całego mechanizmu.
Łożysko ślizgowe - gdzie znajduje zastosowanie?
Wysokiej jakości tuleje ślizgowe wykonane z kompozytu trójwarstwowego lub innego materiału są powszechnie stosowane niemalże w każdej dziedzinie przemysłu - zwłaszcza tam, gdzie występuje ograniczone miejsce zabudowy. Obecna technologia sprawiła, że te solidne elementy znakomicie sprawdzą się nawet w trudnych warunkach, gdzie wymagany jest swobodny ruch wałka. Materiał odporny na ścieranie gwarantuje cichobieżność komponentu, a także wyróżnia się wysoką wytrzymałością na uszkodzenia mechaniczne. Więcej o tulejach ślizgowych można przeczytać na stronie https://hp-sc.pl/pol_m_Lozyska_Tuleje-Slizgowe-161.html .
Niektóre podzespoły nie wymagają smarowania ani konserwacji, co sprawia, że są zazwyczaj całkowicie bezobsługowe. Wykorzystywane są przede wszystkim w urządzeniach gospodarstwa domowego, budownictwie kolejowym oraz górnictwie, przemyśle włókienniczym i w branży motoryzacyjnej.
Łożyska ślizgowe stosowane są również w turbinach, walcach, generatorach i reduktorach. W konsekwencji tego, iż niektóre z nich odporne są na ciągły kontakt z wodą - mogą znajdować zastosowanie w kruszarkach stożkowych.
Łożyska wykonane z różnych materiałów - tworzyw sztucznych, brązu lub PTFE (teflon) - są niezbędnymi elementami do stworzenia różnego rodzaju maszyn i urządzeń np. pras hydraulicznych, koparek, obrabiarek itp. Są także obligatoryjną częścią układów hamulcowych i układów kierowniczych. Łożyska ślizgowe zauważyć można w wózkach widłowych, maszynach leśnych, urządzeniach radarowych, mikserach, sprzętach rolniczych, urządzeniach AGD, maszynach tkackich i przędzalniczych etc.
Właściwości tulei ślizgowych
Ze względu na to, że te powszechnie stosowane elementy połączeń tocznych są wykonane z różnorodnych tworzyw - posiadają wiele cennych właściwości. Niektóre z nich wyposażone są w rowki, gdzie znajduje się smar wpływający na poprawę parametrów mechanicznych. Trzeba jednak zaznaczyć, że tulei ślizgowych wykonanych z tworzyw sztucznych nie należy niczym smarować, ponieważ może to prowadzić w konsekwencji do zmiany ich plastyczności.
Tuleje ślizgowe z materiału M stosowane są zazwyczaj tam, gdzie istnieje ryzyko obciążeń krawędziowych, zanieczyszczenia lub niewspółosiowości (gdy występuje ruch oscylacyjny, obrotowy, liniowy). Do ich produkcji wykorzystywany jest materiał kompozytowy trójwarstwowy.
Podkładki wzdłużne i taśmy znakomicie sprawdzają się w łożyskowaniach zapewniających ustalenie osiowe. Taśmy mają ogromną zaletę, ponieważ można je indywidualnie dostosowywać do występujących potrzeb tj. toczyć, zginać, ciąć.
Tuleje z włókien zwijanych FW przeznaczone są do pracy tam, gdzie obciążenia są zmienne lub bardzo wysokie.
Tuleje kołnierzowe wykonane z materiału B/E charakteryzują się tym, że znakomicie odgrywają swoją rolę w urządzeniach, gdzie ruch oscylacyjny i obrotowy występuje pod równoczesnym obciążeniem osiowym jednokierunkowym i promieniowym. Po jednej stronie mają kołnierz, są bezobsługowe.
Tuleje ślizgowe z kieszonkami smarnymi pokryte warstwą brązu wyróżniają się przede wszystkim tym, że są odporne na korozję. Dostępne są niemalże w każdym sklepie z armaturą przemysłową, a ich zużycie jest zależne w głównej mierze od jakości brązu.
Najważniejsze właściwości tulejek ślizgowych:
- niewielki współczynnik tarcia,
- odporność na uszkodzenia mechaniczne,
- znikoma awaryjność,
- bardzo dobra odporność na korozję,
- wysoka odporność na ściskanie,
- wytrzymałość mechaniczna,
- szeroki zakres temperatur roboczych,
- praca bezobsługowa.
Podsumowanie
Tuleje ślizgowe to typ łożysk najczęściej stosowanych w różnych sektorach przemysłu ze względu na to, iż są niezwykle wytrzymałe i odporne na działanie szkodliwych substancji. Przed wyborem odpowiedniego modelu trzeba pamiętać o tym, aby dopasować go adekwatnie do konstrukcji, w której ma być zamontowany. Warto jednak zaznaczyć, że niezależnie od materiału wykonania - tuleja ślizgowa to bardzo solidny typ połączeń elementów tocznych.
