Transformacja Wielkiego Pieca Huty Pokój w Rudzie Śląskiej. Na jakim etapie są prace i kiedy otwarcie?

Wielki Piec Huty Pokój.

Etap prac: półmetek za nami, wiele frontów równolegle

Jak mówi Adam Kowalski, koordynator projektu „Wielki Piec Huty Pokój – Centrum Transformacji w Rudzie Śląskiej”, inwestycja przekroczyła już półmetek, a na budowie „otwartych jest wiele frontów”. Oznacza to, że równolegle prowadzonych jest kilka rodzajów prac – od konserwatorskich, przez budowlane, po organizacyjne i programowe.

• Konserwacja konstrukcji: Większość metalowych elementów Wielkiego Pieca została już poddana zabiegom konserwatorskim. Trwają jedynie drobne poprawki i „ostatnie szlify” w tym zakresie.
• Instalacje teletechniczne i infrastruktura: Układane są instalacje teletechniczne, dopinane są elementy niewidoczne „pod powierzchnią” inwestycji. Na obiekcie pojawiły się już schody ruchome i szyby windowe; wkrótce przewidziany jest rozruch wind.
• Posadzki i łączniki: W większości budynków powstały już posadzki. Zrealizowano również łącznik pomiędzy przyszłym holem kasowo-recepcyjnym a przestrzenią ekspozycyjną i samą konstrukcją Wielkiego Pieca.

- Nawet jeżeli ktoś w odstępach na przykład dwumiesięcznych przyszedłby na budowę i pomyślał, że nic się nie dzieje, byłby w dużym błędzie, ponieważ dużo tych prac, które w tej chwili są wykonywane, to są te prace właśnie, które toczą się poza tą powierzchnią, czy poza tą naskórkową warstwą inwestycji – mówi Adam Kowalski.

Prace „hardware’owe” i „software’owe”: budynek i program instytucji

Równolegle z pracami budowlanymi („hardware”) trwają działania nad „software’em” projektu, czyli nad ideą programową instytucji, która będzie zarządzać Wielkim Piecem. Obejmują one:

• Budowanie zespołu i społeczności: Nawiązywane są relacje z artystami, podmiotami kultury oraz środowiskiem hutniczym i rodzinami hutniczymi, które mają być ważną grupą odbiorców i współtwórców narracji o miejscu.
• Przygotowanie wystawy: Trwają rozmowy i plany dotyczące ogłoszenia przetargu na wykonanie wystawy, która będzie jednym z głównych mediów opowiadających historię obiektu i kontekst transformacji.
• Profil instytucji: Instytucja ma funkcjonować jako „Centrum Transformacji”, więc jej program nie będzie ograniczony wyłącznie do przeszłości, lecz skupi się na aspektach dziedzictwa, które determinują współczesne procesy transformacji.

Kiedy Wielki Piec zostanie udostępniony? Prace budowlane do końca roku 2026 r., otwarcie w 2027 r.

Adam Kowalski unika sztywnych deklaracji co do dokładnej daty otwarcia, wskazując na wyjątkowy charakter inwestycji, gdzie wiele rozwiązań musi być testowanych w praktyce.

• Zakończenie prac budowlanych: Prace inwestycyjno-adaptacyjne („hardware”) powinny się zakończyć do końca 2026 roku, o ile nie pojawią się nieprzewidziane trudności.
• Prace wykończeniowe i wyposażenie: Po zakończeniu robót budowlanych konieczne będzie jeszcze:
  • doposażenie obiektu w sprzęt elektroniczny, meble i wyposażenie niezbędne do obsługi publiczności,
  • naniesienie systemu identyfikacji wizualnej w przestrzeni,
  • realizacja i montaż wystawy,
  • przygotowanie i przeszkolenie grupy przewodników,
  • testy działania obiektu i przygotowanie otoczenia administracyjno-prawnego.

Ze względu na skalę tych zadań Adam Kowalski wskazuje, że otwarcie może nastąpić w połowie 2027 roku – dokładny termin zostanie potwierdzony w miarę postępów prac.

Czym będzie Wielki Piec?

Wielki Piec Huty Pokój jest ostatnim tego typu obiektem na terenie Górnego Śląska. Uruchomiono go w 1968 r. i przepracował niespełna 40 lat. W 2012 roku został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego.

Sześć lat później przejęło go miasto, po czym ogłoszono międzynarodowy konkurs na opracowanie koncepcji jego zagospodarowania i wybrano projekt przygotowany przez „eM4. Pracownia Architektury. Brataniec” z Krakowa.

W grudniu 2024 r. miasto podpisało, wartą ponad 81 mln zł, umowę z przedsiębiorstwem Łęgprzem z Krakowa na adaptację industrialnego zabytku - ma tam powstać „Centrum Transformacji” o charakterze turystycznym, kulturalnym i edukacyjnym.  

Projekt zakłada m.in. budowę platformy widokowej ze ścieżką dydaktyczną oraz adaptacji budynku sterowni i maszynowni na cele muzealne. Z kolei w miejscu rozebranej hali lejniczej postawiony ma zostać „zawieszony w powietrzu” nowy budynek główny (prowadzić do niego mają schody ruchome, nawiązujące do zasady transportu technologicznego Wielkiego Pieca), w którym znajdzie się m.in. część ekspozycyjna i wystawiennicza oraz strefa wypoczynku, spotkań i gastronomii.

Istniejąca rampa kolejowa zostanie przebudowana na obiekt o funkcji biurowej. Zaplanowano ponadto plac zabaw nawiązujący do tradycji hutniczej i ogród edukacyjny, a także parking i obiekty małej architektury.