Transformacja pod kontrolą? Od Zakopanego przez Kraków do Gliwic

Wiceminister Marian Zmarzły uczestniczy w pracach międzyresortowego zespołu zajmującego się usuwaniem skutków i przeciwdziałaniem zagrożeniom związanym z zapadliskami i podtopieniami w gminie Trzebinia oraz w rejonie olkuskim.

Bezpieczeństwo transformacji nie kończy się na dostawach paliwa. Obejmuje także mieszkańców terenów pogórniczych, infrastrukturę i ciągłość jej działania. Marian Zmarzły łączy te wątki w dialogu ze środowiskami Śląska i Małopolski. Po Zakopanem przychodzi czas na Kongres Energetyki Rozproszonej w Krakowie, a 19 listopada – na rozmowę ze spółkami na Politechnice Śląskiej.

Kopalnia przestaje wydobywać. Odpowiedzialność zostaje

Kiedy kopalnia przestaje wydobywać, nie znikają automatycznie zagrożenia dla mieszkańców, infrastruktury i środowiska. Pozostaje konieczność monitoringu, zabezpieczania terenów i podejmowania decyzji wymagających współpracy wielu instytucji.

Właśnie ten wymiar zmian znalazł się w centrum ubiegłorocznego dialogu na Politechnice Śląskiej z udziałem samorządowców, w tym przedstawicieli Bolesławia i Bukowna. Dla lokalnych wspólnot rozmowa o przyszłości górnictwa oznaczała również pytania o bezpieczeństwo domów, dróg, terenów inwestycyjnych i finansowanie potrzebnych działań.

Wiceminister Marian Zmarzły chce zachować tę perspektywę w rozmowie o przyszłości przedsiębiorstw. Dialog z zarządami nie ma zastępować dialogu z samorządami. Ma go uzupełnić: dzisiejsze decyzje spółek tworzą warunki, w których jutro będą funkcjonować regiony.

Zespół międzyresortowy: praktyczna lekcja współpracy

Wiceminister uczestniczy w pracach międzyresortowego zespołu zajmującego się usuwaniem skutków i przeciwdziałaniem zagrożeniom związanym z zapadliskami i podtopieniami w gminie Trzebinia oraz w rejonie olkuskim. To obszar, w którym sprawy górnicze spotykają się z ochroną środowiska, gospodarką wodną, zarządzaniem kryzysowym i potrzebami samorządów.

Zespół ma charakter analityczno-doradczy. Praktyczna wartość tych prac polega na zestawianiu danych i perspektyw instytucji, których kompetencje się uzupełniają. Potrzebne są przy tym długofalowa współpraca, wspólna wiedza o zagrożeniach i czytelny podział zadań. Samo zakończenie eksploatacji nie kończy pracy nad bezpieczeństwem danego obszaru.

– To właśnie doświadczenia takich regionów pokazują, że transformacja musi być procesem przewidywalnym. Bezpieczeństwo ludzi, energetyki i gospodarki nie może być rozpatrywane osobno. Dlatego zależy mi na rozwiązaniach, które pozwolą odpowiednio wcześnie rozpoznawać zagrożenia i porównywać różne scenariusze działania – podkreśla Marian Zmarzły.

Wniosek dla rozmowy ze środowiskami Śląska i Małopolski jest szerszy niż zakres jednego zespołu: następstwa decyzji trzeba oceniać także poza granicami przedsiębiorstwa. Te doświadczenia są praktycznym punktem odniesienia dla rozwijanej przez Zmarzłego propozycji lepszej koordynacji transformacji.

Kraków dokłada pytanie o odporność infrastruktury

Zakopiańska konferencja z 18–21 października połączyła tematykę paliw przejściowych, ekonomiki i bezpieczeństwa energetycznego. Kolejną przestrzeń do tej rozmowy stwarza IV Kongres Energetyki Rozproszonej, zaplanowany na 4–5 listopada w Krakowie. W jego tematyce są bezpieczeństwo infrastruktury, cyberbezpieczeństwo i energetyka lokalna.

To inny rodzaj ryzyka niż podtopienia i zapadliska, ale podobna potrzeba organizacyjna: wiedzieć, co chronimy, rozpoznawać zagrożenia i uzgodnić odpowiedzialność za reakcję. W tym ujęciu rozwój nowych źródeł energii powinien iść w parze z troską o ciągłość działania całego systemu.

– Bezpieczna transformacja wymaga połączenia perspektyw. Mieszkaniec pyta o swój dom, samorząd o teren i infrastrukturę, a przedsiębiorstwo o produkcję i inwestycje. Potrzebujemy rozmowy, w której te pytania nie będą rozpatrywane oddzielnie – wskazuje dalej wiceminister energii Marian Zmarzły.

Gliwice: ten sam dialog, szersze grono

19 listopada kontynuacją tej rozmowy ma być Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Górnictwo Zrównoważonego Rozwoju 2026” na Politechnice Śląskiej. Hasło „Nowa Architektura Surowcowa Polski” ma połączyć spojrzenie na zasoby, wiedzę, bezpieczeństwo i odpowiedzialny rozwój.

Z inicjatywy wiceministra Mariana Zmarzłego do dyskusji zaproszono zarządy spółek wydobywczych. Mają wnieść perspektywę przedsiębiorstw do rozmowy prowadzonej z samorządami, administracją i nauką. Wydział Górnictwa, Inżynierii Bezpieczeństwa i Automatyki Przemysłowej będzie miejscem spotkania tych doświadczeń.

Tak układa się ciągłość debaty. Zakopane, Kraków i Gliwice pozwalają spojrzeć na ten sam proces z różnych stron: bilansu energii, bezpieczeństwa infrastruktury oraz decyzji przedsiębiorstw i ich następstw dla regionów. Właśnie takie szersze spojrzenie Marian Zmarzły chce rozwijać na swojej macierzystej uczelni.