Transformacja Górnego Śląska na szczycie klimatycznym ONZ

Muzeum Śląskie na pokopalnianych terenach

Dyrektor Galusek weźmie udział w jednej z dyskusji szóstego dnia sesji 31. Konferencji Stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (COP31) w Antalii, pod tytułem: “Od węglowego pyłu do światła“. W panelu, którego osią ma być Górny Śląsk jako “europejskie laboratorium transformacji energetycznej i nie tylko“, prezentowane ma być doświadczenie regionu, którego tożsamość przez ponad 200 lat kształtowały węgiel i przemysł ciężki, a który stał się jednym z europejskich wzorów transformacji. 

Jak sygnalizuje Muzeum Śląskie, Europa ma bogate doświadczenia w przekształcaniu dawnych regionów przemysłowych. Zagłębie Ruhry pokazało, jak wykorzystać poprzemysłowe dziedzictwo do tworzenia nowych przestrzeni kultury i życia miast. Bilbao wskazało, że kultura i architektura mogą stać się ważnymi czynnikami rozwoju gospodarczego. Nord-Pas-de-Calais czy Asturia dają wyobrażenie, jak złożona i długotrwała jest przebudowa regionów górniczych. 

“Na tym tle Górny Śląsk stanowi wyjątkowy przykład. Skala przemian, które dokonały się tu po 1989 roku, wykracza daleko poza rewitalizację terenów poprzemysłowych. Obejmuje równocześnie gospodarkę, przestrzeń miejską, edukację, naukę, kulturę, nowe technologie i społeczną tożsamość regionu“ - ocenia placówka. 

Jak zaznaczyła, jednym z najbardziej czytelnych przykładów tej transformacji są Katowice i ich Strefa Kultury, gdzie na terenie dawnej kopalni powstały Muzeum Śląskie, siedziba NOSPR i Międzynarodowe Centrum Kongresowe - połączone z wcześniej zbudowanym obok kopalni Spodkiem. Dawne tereny przemysłowe stały się częścią nowego ekosystemu gospodarczego i społecznego. Muzeum Śląskie akcentuje, że zajmuje szczególne miejsce w tym procesie. Jego podziemne galerie pokazują, że transformacja nie musi oznaczać zerwania z przeszłością: przemysłowemu dziedzictwu można dać nowe znaczenia. Przemiana regionu tą drogą trwa nadal: dawna kopalnia Wieczorek jest przekształcana w ośrodek nowych technologii i przemysłu gamingowego, a dla kopalni Wujek rozwijane są koncepcje związane z badaniami nad technologiami kosmicznymi. 

Według Muzeum Śląskiego warto o tym mówić podczas szczytu klimatycznego, aby pokazywać, że transformacja energetyczna nie sprowadza się do zastępowania jednych źródeł energii innymi. Dla regionów przemysłowych oznacza konieczność przebudowy całego modelu rozwoju.  “Górny Śląsk ma w tej dziedzinie doświadczenia, którymi może się dzielić ze światem. Pokazuje, jak łączyć dziedzictwo z inwestycjami w wiedzę, kulturę, technologie i kapitał ludzki“ - podkreślili przedstawiciele muzeum. 

W sobotnim panelu, prowadzonym przez szefa Instytutu Polskiego w Stambule Radosława Sadowskiego, obok dyrektora Galuska mają uczestniczyć dyrektor departamentu ochrony powietrza i negocjacji klimatycznych w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Katarzyna Wrona, szef kato.hubu Wojciech Maroszek oraz prof. Sibel Tatar Erkul i prof. Fuet Erkul z Uniwersytetu Akdeniz.  

Muzeum Śląskie od 2015 r. działa na terenie dawnej kopalni Katowice. Prezentuje zbiory w nowoczesnym podziemnym gmachu oraz zabytkowych, stopniowo odnawianych i adaptowanych budynkach nieczynnego zakładu z XIX i XX w. Na wieży Szybu Warszawa II znajduje się taras widokowy. Muzeum Śląskie utworzono w 1929 r. uchwałą Sejmu Śląskiego. Początkowo zbiory gromadzono i prezentowano w jego gmachu. Budowę nowatorskiej siedziby muzeum zakończono w 1939 r.; w czasie II wojny światowej rozebrali ją hitlerowcy. Placówka wznowiła działalność w 1984 r. Aż do przenosin na teren kopalni Katowice, działała w dawnym Grand Hotelu przy Al. Wojciecha Korfantego. Kopalnia Katowice (wcześniej Ferdinandgrube i Kopalnia Ferdynand) działała od 1823 r. do 1999 r. 

Obecnie to centrum Katowic. Na tym terenie utworzono Strefę Kultury. COP31 to 31. Konferencja Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) - coroczny szczyt klimatyczny, na którym przedstawiciele prawie wszystkich państw świata negocjują wspólne działania na rzecz ograniczenia globalnego ocieplenia i adaptacji do zmian klimatu. COP24 odbył się w Katowicach.