Te miejsca wypoczynku zawdzięczamy… przemysłowi
Przemysł na trwałe odmienił krajobraz Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego. Z czasem jednak część zdegradowanych, postindustrialnych terenów udało się odzyskać i nadać im zupełnie nowe funkcje. Dziś to popularne przestrzenie rekreacyjne, chętnie odwiedzane nie tylko przez mieszkańców regionu. Dokąd warto się wybrać w te wakacje?
Park Śląski powstał m.in. na terenach zdegradowanych przez przemysł
Przemysł na trwałe odmienił krajobraz Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego. Z czasem jednak część zdegradowanych, postindustrialnych terenów udało się odzyskać i nadać im zupełnie nowe funkcje. Dziś to popularne przestrzenie rekreacyjne, chętnie odwiedzane nie tylko przez mieszkańców regionu. Dokąd warto się wybrać w te wakacje?
Park Śląski w Chorzowie
Największym i najbardziej rozpoznawalnym przykładem rewitalizacji terenów poprzemysłowych województwa śląskiego jest Park Śląski w Chorzowie. Zanim powstał, w jego centralnej części znajdowała się tzw. Dolina Szwajcarska, gdzie organizowano pikniki i działała gospoda. Otoczenie przypominało jednak księżycowy krajobraz. Ponad 70 proc. obszaru dzisiejszego parku zajmowały hałdy, zapadliska, biedaszyby, bagna i wysypiska. W 1950 roku zapadła decyzja o utworzeniu Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku między Chorzowem, Katowicami i Siemianowicami Śląskimi. Dziś park, o powierzchni ponad 600 hektarów, należy do największych parków śródmiejskich w Europie.
fot. Park Śląski
Park Gródek w Jaworznie
Park Gródek, od 2019 roku funkcjonujący jako arboretum, bywa nazywany „polskimi Malediwami” lub „polską Chorwacją”. Powstał na terenie dawnego kamieniołomu i przyciąga malowniczymi widokami. Na odwiedzających czekają m.in. punkty widokowe, turkusowe zbiorniki wodne, pomosty z altanami, centrum nurkowe oraz bogata roślinność arboretum.
fot: FB/Park Gródek Jaworzno
Dolina Trzech Stawów w Katowicach
Dolina Trzech Stawów, położona w katowickim Muchowcu, zajmuje około 65 hektarów. Jej główną atrakcją są zalane wodą wyrobiska poprzemysłowe, z których trzy wyróżniają się największą powierzchnią. Najlepsze warunki do wypoczynku oferują Staw Łąka i tzw. Staw Drugi. Na miejscu działa przystań wodna z możliwością wypożyczenia sprzętu – od kajaków i łódek po rowery wodne i deski surfingowe. Dostępne jest także kąpielisko z plażą.
fot. UM Katowice
Stawiki w Sosnowcu
Kąpielisko Stawiki w Sosnowcu, zlokalizowane w parku im. Jana Fusińskiego, powstało w miejscu dawnego wyrobiska piasku. Obecnie oferuje szeroką infrastrukturę rekreacyjną: plażę piaszczysto-trawiastą, pomosty z ławkami, wypożyczalnię sprzętu wodnego, siłownię plenerową, plac zabaw oraz ścieżki rowerowe. Powierzchnia zbiornika wynosi 7,8 hektara.
fot. MORiS Sosnowiec
Brandka w Bytomiu
Brandka w Bytomiu to stosunkowo młody, zapadliskowy zbiornik wodny, będący efektem eksploatacji górniczej m.in. pod Miechowicami, Karbiem i Stroszkiem. Jego formowanie rozpoczęło się w latach 90., a powierzchnia wzrosła z 9,22 hektara w 1996 roku do ponad 22 hektarów w 2023 roku. Zbiornik wciąż zmienia swój kształt i poziom wody. Obecnie korzystają z niego głównie wędkarze, choć pojawiają się koncepcje zagospodarowania go na cele rekreacyjne, np. poprzez budowę przystani.
fot: Wikimedia Commons/Przemysław Neumann
Rezerwat Segiet w Bytomiu
Rezerwat Segiet obejmuje około 25 hektarów i leży głównie w granicach Bytomia, częściowo także Tarnowskich Gór. Chroni naturalny las bukowy porastający dawne wyrobiska na Srebrnej Górze – jednym z najwyższych wzniesień Garbu Tarnogórskiego, wpisanym na listę UNESCO. W sąsiedztwie znajdują się stare kamieniołomy oraz Podziemia Tarnogórsko-Bytomskie. Obszar udostępniono turystom poprzez ścieżkę dydaktyczną „Las Segiecki”. W przeszłości prowadzono tu intensywne wydobycie galmanu, galeny i srebra, a śladem tej działalności są m.in. charakterystyczne zapadliska – warpie.
fot: ŚOT/Maciej Galas
Park Miejski w Tarnowskich Górach
Park Miejski w Tarnowskich Górach powstał w 1903 roku na terenach pogórniczych, wśród licznych warpii. Dziś pełni funkcję popularnego miejsca wypoczynku, oferując m.in. wieżę widokową, staw z fontanną, kawiarnię, korty tenisowe, górkę saneczkową i muszlę koncertową. W 2017 roku, jako przykład udanej rekultywacji, został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
fot: Wikimedia Commons/Gabriel Wilk
Dolomity w Bytomiu
Bytomskie Dolomity powstały na terenie dawnej kopalni dolomitu i obecnie funkcjonują jako całoroczny ośrodek rekreacyjny Sport Dolina Bytom. Zimą przyciągają miłośników narciarstwa i snowboardu, a latem oferują m.in. trasy rowerowe i tor dla quadów. Dodatkową atrakcją jest sąsiedztwo rezerwatu Segiet oraz malowniczego kamieniołomu Blachówka, nazywanego „Wielkim Kanionem”. W pobliżu przebiega także linia Górnośląskich Kolei Wąskotorowych.
fot: UM Bytom
Żabie Doły w Chorzowie i Bytomiu
Obszar Żabich Dołów przez wieki był intensywnie eksploatowany przemysłowo – działały tu kopalnie rud metali oraz węgla, a także składowiska odpadów. Po zakończeniu działalności przemysłowej przyroda stopniowo odzyskiwała teren. Dziś znajduje się tu zespół stawów stanowiących cenne siedlisko dla ptaków wodno-błotnych. Odnotowano tu ponad 120 gatunków ptaków, z czego ponad 70 gniazduje na tym obszarze.
fot: ŚOT/Maciej Koźmiński
