Tarnogórscy gwarkowie z wizytą w Atenach

- Nasza Zabytkowa Kopalnia Srebra jest jednym z ponad stu Punktów Kotwicznych ERIH – obiektów o wyjątkowym znaczeniu historycznym i wysokim poziomie obsługi turystów - wskazuje Grzegorz Rudnicki.

Delegacja tarnogórskich gwarków uczestniczyła w 22. Dorocznej Konferencji ERIH - European Route of Industrial Heritage - Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego w Atenach, kolebce europejskiej cywilizacji, ale również mieście o bogatej historii przemysłowej. Towarzyszyli im przedstawiciele innych, polskich instytucji związanych z dziedzictwem przemysłowym.

Do Aten przybyli przedstawiciele muzeów, kopalń, tras turystycznych, organizacji, uczelni i samorządów z 19 europejskich krajów.

Tegoroczna konferencja odbywała się pod hasłem „Industrial Heritage & Migration” – „Dziedzictwo przemysłowe i migracje”. Jej uczestnicy rozmawiają o tym, jak wędrówki ludzi, przepływ wiedzy, umiejętności i kultur wpływały na rozwój europejskiego przemysłu oraz społeczności powstających wokół kopalń, hut, fabryk i zakładów produkcyjnych. Były warsztaty, wykłady, rozmowy i wymiana doświadczeń pomiędzy osobami, które na co dzień zajmują się ochroną, udostępnianiem, promocją i nowym wykorzystaniem dziedzictwa przemysłowego. 

Niezwykły kompleks

- Miejscem konferencji był Technopolis City of Athens – niezwykły kompleks urządzony na terenie dawnej ateńskiej gazowni. Zakład powstał w 1857 r. i przez blisko 130 lat dostarczał miastu gaz wykorzystywany do oświetlenia i produkcji energii. Działalność zakończył w 1984 r. Dziś, z zachowanymi budynkami, urządzeniami i linią technologiczną, jest jednym z najciekawszych przykładów ponownego wykorzystania obiektu przemysłowego. Działa tutaj Industrial Gas Museum, a samo Technopolis jest Punktem Kotwicznym ERIH – opowiada Grzegorz Rudnicki, członek zarządu Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej.

- Nasza Zabytkowa Kopalnia Srebra jest jednym z ponad stu Punktów Kotwicznych ERIH – obiektów o wyjątkowym znaczeniu historycznym i wysokim poziomie obsługi turystów - dodaje.

Podczas otwarcia konferencji wystąpili m.in. dr Walter Hauser – prezydent ERIH, Kostis Papaioannou – prezydent Technopolis City of Athens, Olga Deligianni – krajowa przedstawicielka ERIH w Grecji oraz Patricia Massouraki – przedstawicielka Departamentu Stosunków Międzynarodowych i Unii Europejskiej greckiego Ministerstwa Kultury.

- Ważnym dla Tarnowskich Gór momentem było także wystąpienie Anne-Catherine Richard, dyrektor Centre national de la culture industrielle w Luksemburgu. Mówiła m.in. o obchodach św. Barbary oraz międzynarodowej nominacji „Obchody św. Barbary i tradycje górników”, przygotowanej wspólnie przez Polskę, Austrię i Luksemburg – opowiada dalej Grzegorz Rudnicki.

W dniach 30 listopada–5 grudnia 2026 r. w Xiamen w Chinach Komitet Międzyrządowy UNESCO rozpatrzy wniosek o wpis tej tradycji na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości. W polskiej części kandydatury znalazły się także wpisane w 2023 r. na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego „Zwyczaje związane z kultem św. Barbary oraz tradycje górników kruszcowych na ziemi tarnogórskiej”. SMZT jest jednym z depozytariuszy tych tradycji i aktywnie uczestniczy w ich zachowaniu, dokumentowaniu oraz przekazywaniu kolejnym pokoleniom.

ERIH stale się rozwija. Sieć prezentuje obecnie ponad 2400 obiektów z 51 krajów, a stowarzyszenie skupia około 350 członków z 27 państw. Ponad 100 najważniejszych miejsc posiada status Punktu Kotwicznego. W ostatnim roku szczególnie dynamicznie rosła reprezentacja Włoch, co daje podstawy do rozwoju kolejnych regionalnych struktur i tras ERIH.

Kopalnia Laviron i ateńska flota

Polska miała w Atenach silną reprezentację. Poza tarnogórskimi gwarkami byli tam również: dr Adam Hajduga – dyrektor Instytucji Kultury Szyb Staszic w Tarnowskich Górach i wiceprezydent ERIH, Tomasz Owoc – dyrektor Muzeum Hutnictwa w Chorzowie, Marek Alfred Gołosz – dyrektor Zabytkowa Kopalnia IGNACY w Rybniku,  Łucja Zawadzka – zastępca dyrektora Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu i członkini Zarządu ERIH, Monika Dziobek z Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka, Magdalena Kosiada-Sylburska – z EC1 Łódź - Miasto Kultury oraz Lena Gryz z Muzeum Fabryki w Łodzi.

- Podczas swojego wystąpienia dr Adam Hajduga zapowiedział również, że Szlak Zabytków Techniki województwa śląskiego po przerwie "wraca do gry”, także w ramach międzynarodowej współpracy ERIH. To bardzo ważna informacja dla całego regionu. Cieszymy się tym bardziej, że operatorem Szlaku jest Instytucja Kultury Szyb Staszic w Tarnowskich Górach  której jednym ze współorganizatorów – obok Tarnowskie Góry Srebrne Miasto i Śląskie. Pozytywna energia – jest SMZT. Zabytkowa Kopalnia Srebra -  obiekt światowego dziedzictwa UNESCO, jest Gwiazdą Szlaku Zabytków Techniki, a ważne miejsce na Szlaku zajmuje również nasza Sztolnia Czarnego Pstrąga - obiekt światowego dziedzictwa UNESCO.

Uczestnicy konferencji w Atenach zwiedzili m.in. Park Technologiczno-Kulturalny Lavrion, działający na terenie dawnej francuskiej spółki górniczej.

Kopalnia Lavrion to jeden z najważniejszych i największych starożytnych okręgów górniczych na świecie, położony w południowo-wschodniej Attyce w Grecji, około 50 km na południe od Aten.

- To właśnie srebro z kopalń Lavrion pomogło sfinansować ateńską flotę, która odegrała kluczową rolę w historii starożytnych Aten. W tym miejscu historia górnictwa naprawdę spotyka się z historią europejskiej cywilizacji. A my wracamy z Aten z nowymi kontaktami, inspiracjami i pomysłami na dalszą współpracę. Bo dziedzictwo przemysłowe nie zna granic – łączy miejsca, instytucje, społeczności i ludzi z całej Europy – podsumowuje Grzegorz Rudnicki.