fot: UM Bytom
Kolejka w Bieszczadach powstała w 1898 roku; głównym zadaniem był wówczas transport drewna
fot: UM Bytom
Węgiel kamienny pozostaje najliczniej przewożonym towarem na polskiej kolei. Za to jego udział jako paliwa dla lokomotyw jest śladowy. W dalszym ciągu węgiel jest potrzebny kolejarzom, jednak głównie do uruchamiania lokomotyw parowych na kolejach wąskotorowych. Parowozy nie są używane do prowadzenia pociągów towarowych.
- Z danych które posiada Urząd Transportu Kolejowego wynika, że w przypadku pojazdów normalnotorowych czynne są cztery lokomotywy parowe, dwie w Chabówce (PKP Cargo), jedna w Wolsztynie (Parowozownia Wolsztyn, realizacja przewozów na rzecz Kolei Wielkopolskich) oraz jedna w Gliwicach (TOZK Pyskowice). W 2020 r. lokomotywy parowe wykorzystywali przewoźnicy PKP Cargo S.A. oraz Parowozownia Wolsztyn. Parowozy były wykorzystywane wyłącznie w ruchu pasażerskim - informuje Tomasz Frankowski, Naczelnik Wydziału Komunikacji Społecznej w Biurze Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego.
W przypadku pojazdów wąskotorowych czynnych jest 12 lokomotyw parowych, z czego jedna w Wyrzyskiej Kolejce Powiatowej, jedna w Górnośląskich Kolejach Wąskotorowych, dwie w Bieszczadzkiej Kolejce Leśnej, jedna w Ełku, jedna w Koszalinie, jedna w Krośnicach, jedna na Maltance w Poznaniu, jedna w Rudach Raciborskich, jedna w Stacji Muzeum w Sochaczewie, jedna w Średzkiej Kolei Powiatowej oraz jedna w Żnińskiej Kolejce Powiatowej.
W stosunku do 2020 roku liczba sprawnych parowozów wzrosła o jeden egzemplarz. To lokomotywa parowa typu Ryś w Górnośląskich Kolejach Wąskotorowych, która wykorzystywana jest obecnie do prowadzenia majowych, sobotnio-niedzielnych pociągów na trasie Bytom Karb Wąskotorowy - Tarnowskie Góry.
W 2021 r. doszło do 3 wypadków z udziałem lokomotyw parowych. Jeden z udziałem parowozu normalnotorowego na przejeździe kat. D oraz dwa z udziałem parowozów wąskotorowych. Był to wypadek na przejeździe – gdy samochód zahaczył o wagon retro oraz wykolejenie po najechaniu parowozu na zmrożoną ziemię i lód zalegające na torze.
- Parowozy jako pojazdy historyczne winny mieć opracowaną Dokumentację systemu utrzymania (DSU) przez ich dysponentów, która określa sposób postępowania w procesie utrzymania pojazdu. Urząd Transportu Kolejowego nie zatwierdza DSU dla parowozów. Dysponent pojazdu tworzący DSU dla parowozu określa zakres czynności przeglądowo-naprawczych i realizacji poszczególnych cykli poziomu utrzymania – to z tego dokumentu wynika, co ile powinny być wykonywane przeglądy warunkujące dopuszczanie parowozu do ruchu - dodaje Tomasz Frankowski.
Natomiast w zakresie utrzymania kotła parowozowego, obowiązuje rozporządzenie Ministra Transportu w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie projektowania, wytwarzania, eksploatacji, naprawy i modernizacji specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych (Dz. U. z 2014 poz. 1465). Wskazuje ono zakres badania kotła wraz z częstotliwością. W przypadku kotłów parowozowych, rewizja wewnętrzna powinna być przeprowadzana co 6 lat, próba ciśnieniowa także co 6 lat, rewizja zewnętrzna co 1 rok, tak samo próba szczelności i funkcjonowania osprzętu.
