Straż miejska z nowymi uprawnieniami. Będą mandaty za przejazdy kolejowe, zakaz fotografowania, energetyki czy smog
Od 15 września 2026 r. strażnicy miejscy mogą nakładać mandaty za kolejne wykroczenia. Nowe uprawnienia obejmują m.in. niebezpieczne zachowania na przejazdach kolejowych, ignorowanie poleceń funkcjonariuszy, sprzedaż napojów energetycznych niepełnoletnim oraz naruszenia przepisów dotyczących ochrony środowiska i zwierząt.
fot: Straż Miejska w Katowicach
Straż miejska zyskała nowe uprawnienia
fot: Straż Miejska w Katowicach
Od 15 września 2026 r. strażnicy miejscy mogą nakładać mandaty za kolejne wykroczenia. Nowe uprawnienia obejmują m.in. niebezpieczne zachowania na przejazdach kolejowych, ignorowanie poleceń funkcjonariuszy, sprzedaż napojów energetycznych niepełnoletnim oraz naruszenia przepisów dotyczących ochrony środowiska i zwierząt.
Zmiany wynikają z rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji, podpisanego w imieniu resortu przez wiceministra Czesława Mroczka. Akt rozszerza katalog wykroczeń, za które strażnicy straży miejskich i gminnych mogą wystawiać mandaty.
Jak podkreśla Straż Miejska w Katowicach, nowe przepisy mają usprawnić interwencje i ograniczyć konieczność kierowania spraw do sądu. W praktyce część wykroczeń będzie mogła zostać zakończona mandatem wystawionym bezpośrednio na miejscu zdarzenia.
Nawet 3 tys. zł za przejazd kolejowy
Jedna z najważniejszych zmian dotyczy bezpieczeństwa na przejazdach kolejowych. Strażnicy mogą interweniować wobec kierowców i pieszych, którzy:
- wjeżdżają lub wchodzą na przejazd przy opuszczonych albo opuszczających się zaporach;
- ignorują czerwone, również migające, światło sygnalizatora;
- wjeżdżają na przejazd, mimo że po drugiej stronie nie ma miejsca do kontynuowania jazdy.
Za takie zachowania mandat może wynieść od 2000 do 3000 zł. To reakcja na sytuacje, które mogą doprowadzić do zablokowania torów i zderzenia z pociągiem.
Do 500 zł za niewykonanie polecenia
Strażnicy zyskali również możliwość nakładania mandatów za wykroczenie określone w art. 65a Kodeksu wykroczeń. Chodzi o umyślne niestosowanie się do zgodnego z prawem polecenia funkcjonariusza, jeżeli prowadzi to do uniemożliwienia albo istotnego utrudnienia czynności służbowej.
Mandat może wynieść do 500 zł. Wcześniej w takich sytuacjach strażnicy musieli wzywać Policję albo kierować sprawę do sądu.
Nowe uprawnienie może dotyczyć m.in. odmowy przejścia w wyznaczone miejsce podczas interwencji, utrudniania kontroli lub ignorowania polecenia związanego z przywróceniem porządku.
Strażnicy sprawdzą sprzedaż energetyków
Nowe przepisy obejmują także ochronę dzieci i młodzieży. Straż miejska może nakładać mandaty za sprzedaż napojów energetycznych osobom poniżej 18. roku życia.
Kontrole mogą być prowadzone m.in. w:
- sklepach;
- restauracjach i punktach gastronomicznych;
- automatach sprzedażowych.
Za naruszenie zakazu mandat może wynieść do 2000 zł. Odpowiedzialność może ponosić zarówno osoba bezpośrednio sprzedająca napój, jak i kierownik placówki, jeżeli nie zapewnił właściwego nadzoru.
Strażnicy będą mogli również sprawdzać, czy szkoły, przedszkola, kluby sportowe i obiekty turystyczne wdrożyły Standardy Ochrony Małoletnich. Za brak wymaganych procedur grozi nagana albo mandat do 250 zł.
Kontrole właścicieli psów
Rozszerzenie uprawnień dotyczy także ochrony zdrowia zwierząt. Strażnicy mogą karać właścicieli, którzy uchylają się od obowiązkowego szczepienia psa przeciwko wściekliźnie. W tym przypadku mandat może wynieść do 500 zł.
Kara w tej samej wysokości grozi za przewóz zwierząt domowych, takich jak psy, koty czy fretki, bez spełnienia wymaganych formalności weterynaryjnych. Chodzi m.in. o brak oznakowania, paszportu lub wymaganych badań.
Deratyzacja i uchwały antysmogowe
Nowe kompetencje obejmują również kwestie sanitarne i środowiskowe. Strażnicy mogą wystawiać mandaty do 500 zł właścicielom, posiadaczom i zarządcom nieruchomości, którzy rażąco zaniedbują obowiązki związane z utrzymaniem posesji w odpowiednim stanie higieniczno-sanitarnym.
Dotyczy to m.in. obowiązkowej deratyzacji oraz zwalczania insektów.
Straż miejska będzie mogła także sprawniej egzekwować lokalne uchwały antysmogowe. Mandat do 500 zł może zostać nałożony za naruszenie zakazów i ograniczeń dotyczących spalania paliw stałych w piecach.
Zakaz fotografowania obiektów strategicznych
Strażnicy otrzymali także uprawnienia związane z ochroną obiektów ważnych dla bezpieczeństwa państwa. Interwencja może nastąpić w przypadku fotografowania, filmowania lub skanowania obiektu wojskowego albo infrastruktury krytycznej oznaczonej znakiem zakazu fotografowania.
Za złamanie zakazu grozi mandat do 500 zł. Sprzęt wykorzystany do rejestrowania obrazu może zostać objęty przepadkiem.
Co zmienia się dla mieszkańców?
Nowe przepisy oznaczają, że straż miejska będzie mogła reagować mandatami w większej liczbie spraw, które wcześniej wymagały udziału Policji lub skierowania wniosku do sądu. Dotyczy to przede wszystkim wykroczeń związanych z bezpieczeństwem, ochroną zdrowia publicznego, zwierzętami, czystością i jakością powietrza.
Zakres nowych kompetencji nie oznacza jednak, że każdy strażnik automatycznie może nakładać mandaty za wszystkie wymienione wykroczenia. Upoważnienia wydają komendanci straży, a ich zakres powinien wskazywać konkretne podstawy prawne i obszar obowiązywania.