fot: Katarzyna Zaremba-Majcher
Śląskie orkiestry są wpisane na Krajową Listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego
fot: Katarzyna Zaremba-Majcher
Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu realizuje projekt „Spamiyntej to. Ochrona dziedzictwa kulturowego górniczych orkiestr dętych”. Jego celem jest zabezpieczenie i udokumentowanie wszystkiego, co związane jest z naszymi orkiestrami dętymi.
Górnicze orkiestry dęte z Górnego Śląska już ponad dwa lata temu zostały wpisane na Krajową Listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Decyzja o ujęciu orkiestr na prestiżowej liście była efektem wieloletnich starań Muzeum Górnictwa Węglowego o to, by kultywować tradycje tego fenomenu, któremu - wraz z kolejnymi zamykanymi zakładami górniczymi - groziłoby zapomnienie. Orkiestry wpisały się w tożsamość regionu już w drugiej połowie XIX w.
Teraz górnicze Muzeum prowadzi kompleksowy, interdyscyplinarny projekt, którego głównym celem jest zabezpieczenie unikalnych zjawisk związanych z tradycjami ostatnich funkcjonujących górniczych orkiestr dętych z Górnego Śląska.
„Jest to realna odpowiedź na głęboki kryzys, jaki dotyka obecnie nie tylko kopalnie, ale i społeczności zgromadzone wokół zakładów. XXI wiek naznaczony jest piętnem likwidacji zakładów pracy oraz patronów utrzymujących orkiestry dęte, a co za tym idzie samych orkiestr. W efekcie zespoły, które od ponad 120 lat spajały lokalne społeczności przestają funkcjonować. Orkiestry nieradzące sobie na trudnym komercyjnym rynku dosłownie znikają na naszych oczach. Wartości, które reprezentowały i chroniły ulegają degradacji, tracąc właściwy sobie kontekst. Bez niezbędnego transferu wiedzy i pamięci, aktywności dokumentacyjnych czy archiwizacyjnych dziedzictwo kulturowe górniczych orkiestr dętych bezpowrotnie przepadnie” – podkreśla zabrzańskie Muzeum.
Projekt skierowany jest do ostatnich 27 działających górniczych orkiestr dętych z obszaru Górnego Śląska. W planach są działania terenowe, badawcze oraz rejestracja i archiwizacja zasobów zespołów.
W efekcie powstanie podstrona internetowa opisująca najważniejsze zjawiska związane z górniczymi orkiestrami, funkcjonująca w ramach strony Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, a także pierwsza w Polsce publikacja dotycząca górniczych orkiestr (zaplanowana na rok 2027).
Projekt jest dofinansowany ze środków ministra kultury i dziedzictwa narodowego. Całkowita wartość projektu to 261 500 zł, w tym ministerialne dofinansowanie to 205 000 zł.
