Spada poziom ubóstwa energetycznego w Polsce
Od 2022 r. do 2025 r. obniżyło się 12 z 14 wskaźników ubóstwa energetycznego - wynika z raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego.
fot: Krystian Krawczyk
Ile wyniosą rachunki za prąd dla przeciętnej 3-osobowej rodziny?
fot: Krystian Krawczyk
Od 2022 r. do 2025 r. obniżyło się 12 z 14 wskaźników ubóstwa energetycznego - wynika z raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego.
Spadki wyniosły od 0,7 do 4,4 pkt. proc. PIE wyjaśnił, że wyróżniono cztery rodzaje ubóstwa energetycznego: ubóstwo dochodowe (opałowe), ubóstwo strukturalne, ubóstwo komunalne oraz ubóstwo ukryte.
Ubóstwo energetyczne
Ubóstwo energetyczne jest, jak przekazał PIE, sytuacją, w której gospodarstwo domowe nie może spełnić swoich potrzeb energetycznych (ogrzewanie, chłodzenie, oświetlenie, użytkowanie urządzeń elektrycznych) i jest zmuszone do ograniczania zużycia energii ze względu na wysokie koszty jej zakupu.
Ustawa Prawo energetyczne określa w tym kontekście konieczność spełnienia trzech warunków: osiąganie niskich dochodów, ponoszenie wysokich wydatków na cele energetyczne (minimum 10 proc. łącznych dochodów gospodarstwa) oraz zamieszkiwanie w lokalu o niskiej efektywności energetycznej (znajdującym się w 43 proc. budynków o najniższej charakterystyce energetycznej).
Instytut podkreślił, że łagodzenie skali ubóstwa jest jednym z priorytetowych celów Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu. PIE podał, że cele określone w tym zakresie na 2030 r. udało się spełnić już w 2025 r.
- Pierwszym celem jest zmniejszenie udziału gospodarstw domowych, które wydają co najmniej 10 proc. dochodów na energię do 24-26 proc. w 2030 r. i 13-20 proc. w 2040 r. Udało się to spełnić - 25,5 proc. gospodarstw wydaje co najmniej 10 proc. dochodów.
- Drugim celem jest zmniejszenie udziału gospodarstw domowych, których dochody są poniżej minimum socjalnego po opłaceniu rachunków za energię do 10-11 proc. w 2030 r. i 6-8 proc. w 2040 r. Cel został osiągnięty i jesteśmy blisko spełnienia celu na 2040 r. Wskaźnik w 2025 r. wyniósł 8,1 proc.
- Trzeci cel - utrzymanie poziomu ubóstwa energetycznego w Polsce poniżej średniej unijnej do 2040 r. - został również spełniony w 2025 r., kiedy wskaźnik subiektywnego ubóstwa energetycznego mierzony przez Eurostat w Polsce wyniósł 3,2 proc., w stosunku do średniej UE-27 na poziomie 8,8 proc.
PIE przekazał, że w zależności od przyjętej miary w 2025 r. ubóstwo energetyczne dotyczyło od 1 do 35 proc. gospodarstw domowych, wobec 3-39 proc. w 2022 r. W ocenie PIE spadek większości wskaźników wskazuje na poprawę sytuacji, ale nie oznacza całkowitego wyeliminowania problemu. Zdaniem Instytutu ryzyko ubóstwa energetycznego rozkłada się nierównomiernie.
"Ubóstwo strukturalne jest nawet blisko pięciokrotnie częstsze wśród gospodarstw o dochodach poniżej 60 proc. mediany; szczególnie narażone są też gospodarstwa emeryckie i jednoosobowe" - dodał.
"Z kolei brak dostępu do centralnego ogrzewania wiąże się z wyższym ryzykiem ubóstwa komunalnego. Ukryte ubóstwo energetyczne występuje natomiast nawet trzykrotnie częściej w wolnostojących domach jednorodzinnych niż w budynkach wielorodzinnych, a w gospodarstwach wiejskich nawet cztero- do ośmiokrotnie częściej niż w miastach powyżej 500 tys. mieszkańców. Wyniki badania wskazują na potrzebę kierowania działań pomocowych i termomodernizacyjnych do grup szczególnie narażonych" - podkreślił Instytut.
Polski Instytut Ekonomiczny to publiczny think tank ekonomiczny; przygotowuje raporty, analizy i rekomendacje dotyczące kluczowych obszarów gospodarki oraz życia społecznego.