Słownik pojęć IT

administrator

– pracownik nadzorujący pracę systemu informatycznego, o specjalnych i najwyższych uprawnieniach w korzystaniu z systemu

aplikacja – wyspecjalizowane oprogramowanie do realizacji określonych funkcji, w szczególności do przetwarzania danych w różnych formatach np. edytor tekstu, oprogramowanie graficzne czy program finansowo-księgowy. Aplikacja sieciowa – aplikacja uruchamiana poprzez sieć z serwera

baza danych – zbiór wzajemnie powiązanych danych, przechowywanych w pamięci komputerów i wykorzystywanych przez programy użytkowe instytucji lub organizacji wraz z oprogramowaniem umożliwiającym definiowanie, wykorzystywanie i modyfikowanie tych danych; zwykle zawiera całość informacji wykorzystywanych w pewnym obszarze działania, np. systemu zarządzania przedsiębiorstwem zawiera wszystkie informacje związane z finansami i księgowością, zaopatrzeniem, kadrami i płacami; czasami bazą danych nazywa się każdy zorganizowany zbiór danych. Obsługa bazy danych stanowi jedno z najczęstszych zastosowań systemów komputerowych.

bezpieczne środowisko – otoczenie dowolnego elementu systemu informatycznego zapewniające dostateczne bezpieczeństwo samego elementu i danych w nim przetwarzanych, np. bezpiecznym środowiskiem dla komputera będzie pomieszczenie zamykane z zapewnioną odpowiednią temperaturą i wilgotnością; dla systemu będzie jego poprawna konfiguracja i zabezpieczenie dostępu do sprzętu, dla aplikacji będzie stabilny system na jakim jest zainstalowana itp.

centrum przetwarzania danych – jest to budynek lub jego część, która w ramach swojej podstawowej funkcji mieści pomieszczenie komputerowe i strefy je obsługujące. CPD stały się zasobem o znaczeniu krytycznym dla wielu firm, są wyposażone w infrastrukturę umożliwiającą pracę w trybie 24h/7dni w tygodniu.

e-learning – uczenie się jedynie poprzez sieć, bez jakichkolwiek fizycznie istniejących materiałów do nauki przekazywanych uczącym się oraz bez rzeczywistego kontaktu bezpośredniego (face to face) z nauczycielem (instruktorem).

Help Desk – rozumiany jest najczęściej jako „linia instruktażowo-doradcza” zorganizowana przez producentów dla Partnerów i Klientów. Jego głównym zadaniem jest udzielanie na bieżąco informacji i porad użytkownikom zaawansowanych technologicznie produktów, jak również doraźna pomoc w rozwiązywaniu problemów z ich użytkowaniem

hosting – udostępnianie infrastruktury informatycznej, niezbędnej do zainstalowania i uruchomienia aplikacji – serwer wraz z systemem operacyjnym, może dotyczyć serwerów fizycznych lub wydzielonych zasobów – „serwer wirtualny”, w tym udostępnianie mocy obliczeniowej nowoczesnego centrum bazodanowego

konto administratora – specjalne konto dostępu do systemu o najwyższych uprawnieniach pozwalające na zarządzanie systemem.

konto użytkownika – nazwa użytkownika w dostępie do systemu lub sieci, powiązana ściśle z uprawnieniami do wykonywania operacji w systemie lub sieci
kolokacja – umieszczenie infrastruktury informatycznej w nowoczesnym centrum przetwarzania danych, wyposażonym we wszystkie niezbędne instalacje.

obsługa informatyczna
– zbiór wszystkich zadań realizowanych na rzecz przedsiębiorstwa przez system informatyczny.

OLAP (przetwarzanie danych w trybie bezpośrednim) – Zarządzanie danymi analitycznymi umożliwiające użytkownikom łatwą selektywną ekstrakcję i analizę danych z różnych perspektyw.

oprogramowanie systemowe – oprogramowanie podstawowe pracujące na sprzęcie komputerowym, w szczególności na serwerach, np. system operacyjny, system baz danych czy system poczty elektronicznej, udostępniające pojedynczemu lub wielu użytkownikom podstawowe funkcje, w tym pracę w sieci, współdzielenie plików i danych oraz przesyłanie plików i wiadomości.

osoba niepowołana – osoba nie posiadająca uprawnień do korzystania z systemu informatycznego.

osoba uprawniona – osoba posiadająca uprawnienia do korzystania z systemu informatycznego.

outsourcing – przekazywanie podwykonawcom odpowiedzialności za wybrane obszary działalności przedsiębiorstwa.

połączenie zdalne – połączenie z odległego komputera (spoza sieci lokalnej) do sieci lokalnej w trybie zdalnego dostępu

SOA (architektura zorientowana na usługi) – odnosi się do projektowania, tworzenia, wdrożenia i zarządzania aplikacjami w formie usług, poszczególne komponenty są ze sobą luźno powiązane, co ułatwia ich wymianę. Koncepcja SOA zakłada, że zależności między poszczególnymi usługami można łatwo analizować i optymalizować pod kątem uzyskania największej efektywności.

serwer dostępowy – serwer, przez który następuje zdalny dostęp do systemu, realizujący mechanizm logowania użytkowników do systemu w połączeniach zdalnych, zwykle wyposażony w modem

system informatyczny – zbiór wszystkich systemów i aplikacji wykorzystywanych w pracy przedsiębiorstwa

stacja robocza – samodzielnie pracujący komputer wraz z oprogramowaniem systemowym i aplikacyjnym pozwalający na realizację określonych zadań

system zarządzania dokumentami – system umożliwiający składowanie dokumentów elektronicznych (plików) w różnych formatach, posiadający funkcje kontroli dostępu do dokumentów i monitorowania ich statusu (daty modyfikacji i osoby modyfikujące)

szyfrowanie – operacja wykonywana na danych (w szczególności na tekstach), uniemożliwiająca odtworzenie danych (odczytanie tekstu) bez użycia specjalnego klucza deszyfrującego.

Internet – jest ogólnoświatową siecią komputerową, łączącą tysiące sieci lokalnych (LAN) z całego świata (definicja potoczna), usługi internetowe – usługi dostępne w ogólnoświatowej sieci Internet np. poczta elektroniczna, serwisy www, ftp i tak dalej.

użytkownik – pracownik posiadający uprawnienia do korzystania z systemu informatycznego

zdalny dostęp – tryb dostępu użytkownika do systemu informatycznego, pozwalający na połączenie oddalonego komputera do sieci lokalnej, zwykle za pośrednictwem modemu lub poprzez Internet

(zredagowano przy współpracy COIG)


MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

80 lat SITG w Rybniku: Wspólnota, tradycja i przyszłość

Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Górnictwa Oddział w Rybniku świętuje jubileusz 80-lecia działalności. Z tej okazji w dniach 4–6 września 2026 roku zorganizowano uroczyste obchody, połączone z nadaniem odznaczeń oraz wydarzeniami kulturalnymi i integracyjnymi.

Amfetamina w kiełbasie, wódka w pomarańczy. Kiedy wyszło na jaw, że w kopalniach zdarzają się przypadki pracy na haju?

Wiecie, kiedy po raz pierwszy wyszło na jaw, że w kopalniach zdarzają się przypadki pracy na tzw. haju? Pewnie nie, ale ja Wam podpowiem. To był 2011 rok. Wówczas w ręce policjantów wpadło pięciu mężczyzn, którzy na terenie katowickiej kopalni Wieczorek handlowali marihuaną. Skoro handlowali, no to pewnie byli tacy, którzy ją kupowali, a następnie używali przed pracą albo w czasie szychty. No i pojawił się nowy problem. 

O co chodziło w tym proteście? Ufam, że nie o czyjeś partykularne interesy

Wakacje się skończyły, a na zakończenie byłem pod czeską Pragą na Dniu Czołgowym i w świetnym Muzeum Lotnictwa. Kiedy czytacie te słowa, jestem na Słowacji na Dniach Salamandry w Bańskiej Szczawnicy, czyli miejscowym święcie górników, geologów, nafciarzy, geodetów i paru jeszcze pokrewnych branż. Zresztą w mediach pojawiły się już poważniejsze tematy.

Jerzy Markowski: „Nie obawiam się o perspektywy dla węgla”

Kredyt z Banku Światowego na restrukturyzację górnictwa, zadłużenie spółki węglowej wobec gminy Bytom, przyszłość węgla i uczniów szkół górniczych. O tym pisaliśmy dokładnie 30 lat temu w „Trybunie Górniczej” z 5 września 1996 roku.