Ręczne prace transportowe w zakładzie: kiedy manipulator zamyka temat urazów kręgosłupa
Worek cementu, pakiet blach, odlew, skrzynka z częściami. W wielu zakładach przemysłowych wciąż przenosi się je rękami, bo „zawsze tak było", a inwestycja w urządzenie wydaje się nieproporcjonalna do zadania. Rachunek wygląda inaczej, gdy policzyć absencję, rotację na najbardziej obciążonych stanowiskach i koszt jednego poważnego urazu. Ten tekst wyjaśnia, gdzie kończą się możliwości organizacji pracy, a zaczyna miejsce dla urządzenia, które przejmuje ciężar za człowieka.
fot: DHC
Manipulator podciśnieniowy do worków
fot: DHC
Worek cementu, pakiet blach, odlew, skrzynka z częściami. W wielu zakładach przemysłowych wciąż przenosi się je rękami, bo „zawsze tak było", a inwestycja w urządzenie wydaje się nieproporcjonalna do zadania. Rachunek wygląda inaczej, gdy policzyć absencję, rotację na najbardziej obciążonych stanowiskach i koszt jednego poważnego urazu. Ten tekst wyjaśnia, gdzie kończą się możliwości organizacji pracy, a zaczyna miejsce dla urządzenia, które przejmuje ciężar za człowieka.
Granica, której organizacja pracy nie przesunie
Polskie przepisy o bezpieczeństwie i higienie pracy przy ręcznych pracach transportowych limitują masę przedmiotów podnoszonych przez jednego pracownika: dla mężczyzn 30 kg przy pracy stałej i 50 kg przy pracy dorywczej, dla kobiet odpowiednio 12 kg i 20 kg (rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych, w brzmieniu po nowelizacji z 2017 r., Dz.U. 2017 poz. 854). Limity to jedno. Drugie to praca na granicy normy przez całą zmianę, często w wymuszonej pozycji i z obrotem tułowia. Tego nie rozwiąże rotacja stanowisk ani dodatkowa przerwa. Rozwiązuje to zdjęcie ciężaru z człowieka.
Co robi manipulator przemysłowy
Sterowany ręcznie manipulator przemysłowy to urządzenie transportu bliskiego, które równoważy ciężar ładunku. Operator prowadzi przedmiot o masie nawet kilkuset kilogramów jedną ręką, a wysiłek przejmuje konstrukcja nośna i napęd. Od robota różni go to, że nie realizuje zaprogramowanego cyklu: każdy ruch kontroluje człowiek, więc urządzenie pracuje we wspólnej przestrzeni z ludźmi i nie wymaga wygrodzenia. Udźwigi sięgają od kilku do kilkuset kilogramów.
Chwyt dobiera się do ładunku. Przyssawki do gładkich powierzchni, czyli szkła, blach, płyt i kartonów. Chwytak szczękowy do worków o przesypującej się zawartości i detali o regularnym kształcie. Chwytak magnetyczny do elementów ferromagnetycznych. Do big bagów stosuje się zawieszenie za uchwyty i kontrolowane opróżnianie nad stanowiskiem zasypowym.
Trzy stanowiska, na których widać różnicę
Worki i materiały sypkie. Przy workach 25–50 kg przenoszonych w cyklu powtarzalnym manipulator z chwytakiem próżniowym lub szczękowym eliminuje dźwiganie, a równe tempo utrzymuje się do końca zmiany.
Elementy stalowe i odlewy. Ciężki detal o przesuniętym środku ciężkości wymaga ramienia sztywnego, które przejmuje moment reakcyjny i prowadzi ładunek także poza osią urządzenia, bez szarpnięć.
Szkło i blachy. Chwyt podciśnieniowy nie uszkadza powierzchni, a przy dużych formatach pewny chwyt chroni operatora przed upuszczeniem tafli.
Jak liczyć opłacalność
Po stronie kosztów: zakup, montaż, energia (sprężone powietrze lub prąd), serwis i części eksploatacyjne, na przykład przyssawki. Po stronie korzyści: mniej absencji i mniejsza rotacja na stanowisku, równe tempo pracy bez powiększania obsady, mniej uszkodzonych ładunków i opakowań. W wielu zakładach wynik przechyla się na korzyść urządzenia szybciej, niż zakłada dział zakupów, bo koszt urazu kręgosłupa liczony z zastępstwem i czasem nieobecności rzadko trafia do pierwotnej kalkulacji.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze
Urządzenie musi spełniać Dyrektywę Maszynową i nosić znak CE. Dobór zaczyna się od ładunku (masa, wymiary, powierzchnia, środek ciężkości), potem przychodzi zasięg i zabudowa, na końcu napęd. Pneumatyczny przy sprawnej instalacji sprężonego powietrza i ciężkich ładunkach, elektryczny przy wymaganiach precyzji, zmiennej masie detali i najwyższych wymaganiach bezpieczeństwa, podciśnieniowy do szybkiego przeładunku płaskich i gładkich powierzchni. Jako wyłączny polski dystrybutor INDEVA i oficjalny partner DEMAG, firma DHC z Katowic od ponad 30 lat dobiera takie urządzenia pod konkretne stanowisko i serwisuje je na terenie całej Polski.