fot: Tomasz Rzeczycki
Obręb ochronny Rezerwat w Białowieskim Parku Narodowym
fot: Tomasz Rzeczycki
Dziewięćdziesiąt lat temu utworzony został Park Narodowy w Białowieży. Była to pierwsza udana inicjatywa objęcia ochroną tamtejszej puszczy. Nie należy jednak utożsamiać z Białowieskim Parkiem Narodowym, który powstał później, bo jesienią 1947 r.
Wydane przed drugą wojną światową Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 4 sierpnia 1932 r. o utworzeniu z Nadleśnictwa Rezerwat w okręgu Dyrekcji Lasów Państwowych w Białowieży jednostki organizacyjnej szczególnej pod nazwą „Park Narodowy w Białowieży” było niczym innym, jak tylko utworzeniem szczególnej jednostki organizacyjnej w ramach Lasów Państwowych. Rozporządzenie weszło w życie z dniem ogłoszenia, czyli 11 sierpnia.
Białowieski Park Narodowy, powstały dwa lata po drugiej wojnie światowej, jest naturalnie kontynuatorem tamtego dzieła. Park miał w swojej historii także drobny epizod górniczy. W Białowieży, na samej granicy parku funkcjonowała w przeszłości niewielka kopalnia odkrywkowa gliny. Miejsce to nazywane było potocznie cegielnią. Teren po eksploatacji został już dawno temu zasypany śmieciami i wyrównany tak, że nie zostały po nim ślady.
Jak wynika z publikacji Człowiek w Puszczy, wykonanej przez zespół autorów z Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie oraz z Zakładu Badania Ssaków PAN w Białowieży, na terenie Puszczy Białowieskiej w starożytności prowadzono także wypalanie węgla drzewnego. Był on używany do wytopu żelaza z rudy darniowej. Pozostałości dymarek do wytopu żelaza z rudy znalezione zostały na polanie Berezowo na terenie Nadleśnictwa Białowieża, a więc poza granicami BPN.
Obecnie Białowieski Park Narodowy zajmuje ponad 105 km kw. Jest jednym z dwudziestu trzech tego rodzaju parków na terenie Polski i jednym z siedmiu, który obejmuje teren przylegający do lądowej granicy państwa. Najmłodszym w tym gronie jest Park Narodowy Ujście Warty, utworzony latem 2001 r.
W ostatnim czasie Białowieski Park Narodowy był mniej dostępny dla turystów z głębi Polski. Do 30 czerwca 2022 r. obowiązywało rozporządzenie dotyczące czasowego zakazu przebywania na terenie przygranicznym z Białorusią. Obecnie więc ponownie można odwiedzać np. obszar ochronny Rezerwat czy zagrodę pokazową żubrów.
