Produkcja kruszyw PKW w Południowym Koncernie Węglowym SA

W maju 2010 r. wały Wisły, wykonane ze skały płonnej z ZG "Janina", w miejscowościach Bobrek i Gromiec k. Oświęcimia uchroniły mieszkańców przed powodzią

Wydobywany na powierzchnię i przetwarzany w kopalniach urobek węglowy oprócz głównego produktu - węgla kamiennego zawiera około 20–30 proc. skały płonnej. Przez lata ze względu na brak odpowiednich norm, możliwości technologicznych oraz zainteresowania ze strony kopalń, skała płonna (nieprzepalony łupek węglowy lub tzw. łupek czarny) traktowana była jako odpad wydobywczy i w większości przypadków składowana była na hałdach górniczych lub przekazywana była innym odbiorcą posiadającym stosowne zezwolenia w celu zagospodarowania.

Zmieniające się jednak przepisy z zakresu ochrony środowiska i gospodarki odpadami wydobywczymi oraz uwarunkowania rynkowe w postaci zwiększonego zapotrzebowania na materiały do budowy dróg, wałów przeciwpowodziowych, niwelacji i rekultywacji terenów, stały się impulsem do podjęcie działań mających na celu minimalizację ilości wytwarzanych odpadów wydobywczych oraz przetworzenie skały płonnej na użyteczne produkty.

Tak też się stało w Południowym Koncernie Węglowym SA, gdzie za jedno z podstawowych zadań strategii ekologicznej firmy postawiono sobie minimalizację, a w przyszłości całkowitą eliminację produkcji odpadów wydobywczych.

Jednym z przyjętych kierunków realizacji założeń dążenia do powstania „kopalni bezodpadowej” było przystosowanie skały płonnej jako kruszywa z przeznaczeniem do nasypów drogowych oraz budowy wałów przeciwpowodziowych w budownictwie hydrotechnicznym. Obrany kierunek nie był tylko teoretycznym założeniem, gdyż skała płonna już od wielu lat zwłaszcza na Śląsku i w Małopolsce stosowana była do budowy nasypów drogowych oraz wałów przeciwpowodziowych.

Rozpoczęto zatem procedurę związaną z dostosowaniem działań techniczno-organizacyjnych w Zakładach Górniczych „Janina” w Libiążu oraz „Sobieski” w Jaworznie do możliwości produkcji ze skały płonnej, kruszyw mających zastosowanie w inżynierii komunikacyjnej. Po przeprowadzeniu szeregu badań i analiz oceniających własności fizykochemiczne i oddziaływania na środowisko naturalne, Południowy Koncern Węglowy SA uzyskał Aprobatę Techniczną IBDiM nr AT/2010-03-2576 dla kruszywa skalnego/kruszywa PKW wraz z opinią ekologiczną i Atestem higienicznym.
Aprobata Techniczna IBDiM nr AT/2010-03-2576 określa wymagania dla wyrobu budowlanego o nazwie Kruszywo skalne / kruszywo PKW do stosowania w inżynierii komunikacyjnej w zakresie:

- dróg publicznych bez ograniczeń, w rozumieniu i zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz.430),
- dróg wewnętrznych,
- budowli kolejowych z ograniczeniem do nasypów, w rozumieniu i zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 151 poz. 987),
- budowli hydrotechnicznych z ograniczeniem do zapór ziemnych, w rozumieniu i zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 86 poz. 579).

W celu dotrzymania wymogów zawartych w uzyskanej Aprobacie technicznej oraz innych obowiązujących aktach prawnych umożliwiających wprowadzenie wyrobu budowlanego w postaci kruszywa PKW na rynek w Południowym Koncernie Węglowym SA wprowadzono konieczne procedury oraz powołano odpowiednie służby nadzorujące proces produkcji i kontroli jakości produkowanych kruszyw.

 

Gwarantowanie parametrów techniczno-użytkowych produkowanych kruszyw PKW, uzyskiwane jest przez wdrożony system Zakładowej Kontroli Produkcji, który obejmuje m.in. stały monitoring parametrów fizykochemicznych kruszyw w ciągu produkcyjnym oraz w miejscach ich magazynowania, bieżące i okresowe badania cech fizykochemicznych wykonywane przez niezależne akredytowane Laboratoria lub odpowiednio przeszkolone służby we własnych dwóch Laboratoriach.

Badania prowadzone przez Uniwersytet Rolniczy w Krakowie dowodzą, uzasadnioną potrzebę stosowania tego typu materiału przy budowie wałów przeciwpowodziowych. Dodatkową bardzo dużą zaletą jest jego podatność na ulepszanie różnego rodzaju popiołami i spoiwami.

Poza wspomnianymi powyżej własnościami kruszywo PKW jest materiałem atrakcyjnym cenowo oraz dostępnym w ilościach zapewniających płynność wykonywania masowych robót ziemnych, takich jak nasypy drogowe czy też wały przeciwpowodziowe. Wysyłka wyrobów odbywa się przy wykorzystaniu transportu samochodowego i kolejowego. Firma posiada własne bocznice kolejowe i place załadunkowe, co umożliwia szybki i sprawny załadunek kruszyw.

Kruszywa produkowane przez Zakładu Górnicze „Sobieski” w Jaworznie i „Janina” w Libiążu znalazły zastosowanie m.in. do:

- budowy drogi w Jaworznie od ul. Orląt Lwowskich do ul. Wojska Polskiego,
- utwardzenia terenu pod zabudowę hali przemysłowej w Tychach,
- budowy kolejnego etapu modernizacji wałów przeciwpowodziowych w miejscowości Gromiec k.Oświęcimia,
- zasypywania szybu „Andrzej” oraz upadowych w likwidowanych Zakładach Górniczych „Trzebionka” SA,
- utwardzenia dróg gruntowych, wewnątrz osiedlowych w Jaworznie.

Produkowane w Zakładach Górniczych kruszywo PKW można pozyskać w następującym asortymencie:

- kruszywo PKW produkowane w Zakładzie Górniczym „Sobieski” w Jaworznie:
- kruszywo 0 – 2 mm – odmiana 1, odmiana 2,
- kruszywo 0 – 30 mm – odmiana 1, odmiana 2,
- kruszywo 0 – 125 mm (z nadziarnem do 200 mm) odmiana 1, odmiana 2,
- kruszywo PKW produkowane w Zakładzie Górniczym „Janina” w Libiążu:
- kruszywo 0 – 125 mm (z nadziarnem do 200 mm) - odmiana 2,

 

Do produkowanego przez Południowy Koncern Węglowy SA kruszywa PKW można stosować w celu ulepszenia różnego rodzaju spoiwa. Możliwość ulepszenia właściwości przy wykorzystaniu spoiw wg norm PN i spoiw drogowych wg Aprobat Technicznych IBDiM prowadzi do podniesienia klasy materiału i rozszerzenie zakresu zastosowań kruszywa PKW. Południowy Koncern Węglowy SA jest w trakcie wdrażania procesu przetwarzania oraz dostosowania produkowanego kruszywa PKW z ukierunkowaniem na produkcję mieszanek ulepszonych, co stwarza znakomite warunki do doboru i projektowania mieszanek w odniesieniu do określonych przez klienta zastosowań: nasypy, roboty ziemne, warstwy pomocnicze, górne i dolne warstwy podbudowy.

  W galerii: Wykorzystanie kruszyw PKW (zdjęcia: Archiwum PKW SA)