GZM rozwija ekosystem miejskich usług dronowych

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia rozwija ekosystem miejskich usług dronowych

Bezzałogowe statki powietrzne (BSP) już dziś wspierają biznes, służby bezpieczeństwa i administrację publiczną, umożliwiając szybsze i bardziej efektywne wykonywanie wielu zadań. Istotnym momentem dla rozwoju tego rynku było wejście w życie europejskich regulacji U-space na początku 2023 roku. Określają one zasady funkcjonowania zorganizowanej, bezpiecznej i przyjaznej mieszkańcom przestrzeni powietrznej nad miastami. Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia uczestniczyła w tworzeniu tych regulacji, a obecnie monitoruje postępy ich wdrażania, rozwijając ekosystem miejskich usług dronowych – od planowania przestrzeni i zasad bezpiecznego wykorzystania BSP po praktyczne demonstracje zastosowań dronów w zadaniach realizowanych przez gminy.

Edukacja i praktyczne wykorzystanie technologii BSP

Działania Metropolii zostały podzielone na trzy komplementarne kierunki: edukację, upowszechnianie usług dronowych oraz budowanie sieci współpracy. W ramach pierwszego z nich realizowany był projekt Metropolitalna Szkoła Dronowa. Wiosną 2022 roku odbyła się jego pierwsza edycja, podczas której 50 urzędników z 16 gmin GZM zdobyło kompetencje z zakresu prawa lotniczego i technologii BSP, potwierdzone egzaminem Urzędu Lotnictwa Cywilnego.

Druga edycja programu, przeprowadzona jesienią 2023 roku we współpracy strategicznej z Politechniką Śląską, objęła 25 urzędników z 10 gmin. Równolegle organizowane były warsztaty i konferencje skierowane zarówno do samorządowców, jak i mieszkańców, których celem było upowszechnianie wiedzy o technologiach bezzałogowych. Na 2026 rok GZM zaplanowała kolejne działania wzmacniające kompetencje urzędników w zakresie świadczenia usług publicznych przy wykorzystaniu dronów.

W obszarze popularyzacji usług BSP Metropolia wykorzystuje obszar testowy zlokalizowany na terenie Gliwic, Pilchowic i Sośnicowic. Dzięki współpracy z Polską Agencją Żeglugi Powietrznej funkcjonuje tam infrastruktura umożliwiająca prowadzenie bezpiecznych operacji bezzałogowych. Powstała ona jako efekt wygranego konkursu „3 Obszary”. Specjalnie przygotowana przestrzeń pozwala na realizację zaawansowanych lotów, również poza zasięgiem wzroku operatora.

Współpraca i rozwój infrastruktury dla miast przyszłości

We współpracy z partnerami naukowo-technicznymi GZM tworzy warunki do testowania rozwiązań odpowiadających na rzeczywiste potrzeby samorządów, między innymi w zakresie ochrony środowiska. Integralną częścią tych działań są demonstracje usług BSP, których celem jest pokazanie praktycznych możliwości wykorzystania nowoczesnych technologii w gminach. Cykl demonstracji rozpoczął się od monitoringu środowiska. Na podstawie zgłoszeń gmin wytypowano lokalizacje wymagające oblotów, często trudno dostępne. Wykorzystano kamery RGB i termowizyjne do tworzenia ortofotomap oraz identyfikacji potencjalnych źródeł zanieczyszczeń. Loty prowadzono również nocą, co umożliwiło dokładniejszą analizę różnic termicznych. Kolejne scenariusze demonstracyjne zaplanowano na 2026 rok.

Metropolia wspólnie z miastami Bytom oraz Zabrze, a także Politechniką Śląską uzyskała wsparcie infrastrukturalne w projekcie „PAŻP 9 Obszarów”, realizowanym w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Celem przedsięwzięcia jest rozwój infrastruktury i systemów zarządzania ruchem BSP. W ramach projektu powstaje Centrum Kompetencji Bytom–Zabrze, wyposażone m.in. w odbiorniki ADS-B wspierające bezpieczeństwo lotów oraz pole lądowań awaryjnych.

Trzecim obszarem działań GZM jest rozwój współpracy krajowej i międzynarodowej. Metropolia posiada doświadczenie w realizacji projektów programu Horyzont Europa oraz wcześniejszego programu HORYZONT 2020, takich jak HARMONY, ASSURED-UAM czy MOVE2CCAM. Projekty te koncentrują się na tworzeniu ram regulacyjnych i naukowych podstaw funkcjonowania bezzałogowych oraz autonomicznych systemów transportowych w miastach, a także na budowaniu społecznie akceptowalnych usług przyszłości.

GZM rozwija również współpracę z europejskimi miastami w ramach inicjatywy Urban Air Mobility Initiative Cities Community UIC2. Na poziomie krajowym partnerami Metropolii są m.in. Politechnika Śląska oraz Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Lotnictwa. Efektem tej współpracy są demonstracje usług oraz wspólne aplikowanie o środki zewnętrzne.

Nowy wymiar mobilności

Dotychczasowe działania Metropolii porządkują obecnie prace nad koncepcją Centrum Usług Dronowych GZM. Projekt realizowany jest we współpracy z gminami i obejmuje przygotowanie wspólnych usług, pilotaży miejskich oraz wzmacnianie współpracy międzygminnej w zakresie wykorzystania technologii BSP.

Automatyka i robotyka, także w wymiarze powietrznym, należą dziś do najszybciej rozwijających się branż. Samorządy coraz chętniej sięgają po nowoczesne rozwiązania technologiczne, a zaangażowanie GZM w rozwój rynku dronów to nie tylko wdrażanie innowacji, ale również budowanie nowego wymiaru mobilności miejskiej. Dzięki działaniom realizowanym także we współpracy międzynarodowej, Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia staje się rozpoznawalną w Europie marką w obszarze wykorzystania technologii BSP do realizacji zadań publicznych.