Połączyli potencjał całej branży surowcowej

Porozumienie podpisali: Jarosław Zagórowski, prof. Zbigniew Paszenda oraz dr hab. inż. Artur Dyczko

Podpisanie porozumienia odbyło się w przeddzień XII CyberRANGE – ATI – ISAC SIG, cyberpoligonu i konferencji poświęconych praktycznemu wymiarowi cyberbezpieczeństwa przemysłowego. Wydarzenie wpisuje się w konsekwentnie rozwijaną strategię współpracy administracji, nauki, instytutów badawczych, przemysłu i sektora cyberbezpieczeństwa.

ISAC SIG, rozwijany przez Państwowy Instytut Geologiczny – PIB, ma pełnić funkcję platformy wymiany informacji, analizy zagrożeń, budowania zaufania i wspólnego przygotowywania sektora surowcowo-energetycznego na incydenty cyfrowe mogące wpływać na ciągłość działania przedsiębiorstw infrastruktury krytycznej.

To nie tylko formalność

W imieniu Politechniki Śląskiej porozumienie podpisał prof. dr hab. inż. Zbigniew Paszenda, prorektor ds. infrastruktury i inwestycji. Jak podkreślił, uczelnia jest otwarta na współpracę z instytutami badawczymi oraz jednostkami otoczenia społeczno-gospodarczego, szczególnie tam, gdzie rozwój technologii i systemów informatycznych przynosi zarówno korzyści, jak i nowe zagrożenia.

— To dzisiejsze wydarzenie jest bardzo ważne dla naszej uczelni. To nie jest jedynie formalne spotkanie i podpisanie porozumienia. Za tym porozumieniem muszą pójść konkretne działania — podkreślił prorektor.

Jak zaznaczył, ISAC SIG należy postrzegać jako platformę i sieć współpracy, w ramach której partnerzy będą mogli podejmować nowe inicjatywy w zakresie cyberbezpieczeństwa.

— Rozwój technologii informatycznych daje bardzo wiele korzyści, ale niesie również zagrożenia. W obecnym czasie żaden podmiot samodzielnie nie jest w stanie podołać tym wyzwaniom. Dlatego ta współpraca jest tak bardzo potrzebna — wskazał dalej prof. Zbigniew Paszenda.

Politechnika Śląska wnosi do porozumienia wieloletni dorobek w obszarach kluczowych dla przemysłu: informatyki, automatyki, telekomunikacji, inżynierii bezpieczeństwa oraz kształcenia specjalistów.

— Nie startujemy od zera. Chcemy dalej rozwijać kompetencje w zakresie cyberbezpieczeństwa, dzielić się doświadczeniami i tworzyć nowe rozwiązania. Jako uczelnia wyższa kształcimy specjalistów, którzy następnie pójdą do przemysłu. Muszą oni mieć kompetencje nie tylko z zakresu systemów informatycznych, ale także procesów technologicznych i inżynierii bezpieczeństwa — podkreślił prorektor Politechniki Śląskiej.

Łączymy potencjał całej branży surowcowej

Z kolei dr hab. inż. Artur Dyczko, prof. IGSMiE PAN a zarazem dyrektor Oddziału Górnośląskiego Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB i przewodniczący Komitetu Zarządzającego ISAC SIG, zwrócił uwagę, że przystąpienie Politechniki Śląskiej i GIG wzmacnia środowisko, które od kilku lat buduje praktyczny model współpracy w obszarze cyberbezpieczeństwa sektora surowcowego i energetycznego.

— Dzisiaj łączymy olbrzymi potencjał, jeżeli chodzi o całą branżę i sektor surowcowy. Z jednej strony mamy Główny Instytut Górnictwa jako filar branży, która przechodzi transformację, z drugiej Państwowy Instytut Geologiczny z ponad stuletnią tradycją. Do tego dochodzi Politechnika Śląska, będąca kluczowym miejscem kształcenia i rozwoju kompetencji inżynierskich — mówił Artur Dyczko.

Jak podkreślił, ISAC SIG wyrósł z doświadczeń wcześniejszej współpracy środowiska górniczego, energetycznego i surowcowego, a jego siłą są zaufanie, regularny kontakt ekspertów i gotowość do wspólnego działania.

— Nasi członkowie — spółki surowcowe i energetyczne — chcą spotykać się, rozmawiać o cyberbezpieczeństwie i szkolić specjalistów. To pokazuje, że taka formuła jest potrzebna. Nie chodzi o kolejną strukturę, ale o realną współpracę i przygotowanie na to, co może nas spotkać — zaznaczył dyrektor OG PIG-PIB.

Przypomniał również, że Politechnika Śląska była już wcześniej ważnym miejscem budowania tej współpracy.

— To tutaj organizowaliśmy pierwsze cyberpoligony i hackathon dla młodzieży. Jestem przekonany, że do tych tematów wrócimy. Dzisiejsze porozumienie jest konkretnym krokiem do dalszego działania — dodał.

Większy może więcej

Jarosław Zagórowski, dyrektor Głównego Instytutu Górnictwa – PIB, podkreślił że połączenie doświadczeń GIG, PIG i Politechniki Śląskiej ma głęboki sens zarówno historyczny, jak i praktyczny.

— Geologom i górnikom zawsze jest po drodze. Dlatego jako instytuty chcemy te siły zewrzeć. Politechnika Śląska jest miejscem, które nas wszystkich łączy — z jednej strony nas kiedyś wykształciła, z drugiej nadal jednoczy środowisko — mówił dyrektor GIG.

Przypomniał, że ISAC GIG powstał na przełomie lat 2021 i 2022 jako jedna z pierwszych tego typu inicjatyw sektorowych, skupiająca przedsiębiorstwa górnicze, w tym podmioty śląskie i KGHM. Cyberpoligony odbywały się wówczas m.in. w przestrzeniach Politechniki Śląskiej.

— Dzisiaj jestem przekonany, że większy może więcej. Warto siły połączyć. Państwowy Instytut Geologiczny jako służba geologiczna państwa ma ogólnopolski zakres oddziaływania, a my jako pierwszy ISAC górniczy chcemy połączyć siły z inicjatywą, która obejmuje szerszy sektor surowców i georóżnorodności — przyznał Jarosław Zagórowski.

Dyrektor GIG zwrócił uwagę, że rzeczywistość cyberbezpieczeństwa w górnictwie i przemyśle zmieniła się radykalnie.

— Kiedyś systemy informatyczne w górnictwie były w dużym stopniu zamknięte i działały w ramach spółek czy kopalń. Dziś nie można już tak powiedzieć. Systemy są połączone, dane są coraz szerzej wykorzystywane, a Internet jest penetrowany także przez tych, którzy mogą mieć złe intencje. Dlatego połączenie sił ma służyć bezpieczeństwu systemów, pracowników i danych zgromadzonych przez lata — podkreślił.

Jego zdaniem szczególne znaczenie ma kształcenie młodych ludzi w taki sposób, aby obok kompetencji inżynierskich rozumieli także znaczenie danych, informatyki i bezpieczeństwa cyfrowego.

— Młodzież, która wejdzie na rynek pracy, będzie funkcjonować w świecie, w którym obok kompetencji inżynierskich codziennością będą zagadnienia informatyki, przesyłania danych, ich gromadzenia i ochrony. Trzeba ich na to uwrażliwiać jak najwcześniej — zaznaczył dyrektor GIG.

Chcemy kształcić odpowiedzialnych inżynierów

Głos zabrał również prof. Krzysztof Filipowicz, dziekan Wydziału Górnictwa, Inżynierii Bezpieczeństwa i Automatyki Przemysłowej Politechniki Śląskiej. Podkreślił, że dla Wydziału i całej Politechniki Śląskiej inicjatywa ma szczególne znaczenie z perspektywy kształcenia kadr.

— Mamy ambicje kształcić odpowiedzialnych inżynierów. Inżynierów, którzy będą zdawali sobie sprawę z ryzyka — nie takiego, które może nastąpić, ale które na pewno nastąpi — zaakcentował  prof. Krzysztof Filipowicz dodając, że Politechnika Śląska dysponuje kadrą, zapleczem programowym i rzeczowym, pozwalającym przygotowywać specjalistów świadomych zagrożeń związanych z cyberbezpieczeństwem przemysłowym.

— To jest główny wkład naszej uczelni w tego typu działania, a jako Wydział mamy już doświadczenie: prowadziliśmy cyberpoligony, rozwijaliśmy studia podyplomowe i działania edukacyjne w tym obszarze. Temat cyberbezpieczeństwa nie jest nam obcy — podkreślił dziekan.

Wskazał ponadto, że połączenie sił Politechniki Śląskiej, GIG i PIG powinno przynieść wyraźny efekt synergii.

— Wspólnie łączymy siły. Ta synergia będzie bardzo duża — podsumował prof. Krzysztof Filipowicz.

Współpraca zamiast samotnych wysp

Podpisanie porozumienia na Politechnice Śląskiej ma wymiar nie tylko instytucjonalny, ale przede wszystkim praktyczny. Współczesne zakłady górnicze, energetyczne i przemysłowe coraz silniej opierają się na systemach sterowania, automatyce, telekomunikacji, analizie danych, dyspozytorniach i cyfrowych systemach monitorowania. Oznacza to, że cyberbezpieczeństwo staje się elementem bezpieczeństwa pracy, ciągłości działania i odporności całego sektora. ISAC SIG ma tworzyć przestrzeń, w której instytucje naukowe, badawcze, administracyjne i przemysłowe mogą wymieniać informacje o zagrożeniach, prowadzić wspólne analizy, rozwijać kompetencje i ćwiczyć reakcję na incydenty. Przystąpienie Politechniki Śląskiej i GIG wzmacnia ten model, łącząc potencjał kształcenia, badań, praktyki górniczej, geologii i bezpieczeństwa przemysłowego. Podpisanie porozumienia stanowi także wprowadzenie do XII CyberRANGE – ATI – ISAC SIG, podczas którego uczestnicy będą dyskutować o zagrożeniach dla infrastruktury krytycznej, doświadczeniach sektora energetycznego oraz praktycznych scenariuszach reagowania na incydenty cybernetyczne.

Jak podkreślali uczestnicy spotkania, odporności cyfrowej nie da się zbudować w pojedynkę. Wymaga ona zaufania, współpracy, wspólnych ćwiczeń oraz kształcenia nowych kadr, które rozumieją jednocześnie technologie informatyczne, automatykę, procesy przemysłowe i bezpieczeństwo ludzi.

List wiceministra odczytał Piotr Toś z Wyższego Urzędu Górniczego

Podczas spotkania Piotr Toś, pełnomocnik Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego i szef Komitetu Organizacyjnego XII CyberRANGE – ATI – ISAC SIG, odczytał list wiceministra energii dr. inż. Mariana Zmarzłego, skierowany do uczestników konferencji oraz sygnatariuszy przystąpienia do ISAC SIG. Wiceszef resortu podkreślił w nim, że cyberbezpieczeństwo energetyki, górnictwa i sektora surowcowego nie jest już wyłącznie problemem technicznym, lecz jednym z realnych wymiarów bezpieczeństwa państwa.