Po likwidacji zakładów uranowych, na bazie ich majątku powstał zakład doświadczalny Politechniki Wrocławskiej

fot: Tomasz Rzeczycki

W zespole wyrobisk sztolni nr 9a w Kowarach zastosowano różne typy obudowy, w tym stalową i betonową

fot: Tomasz Rzeczycki

Pół wieku temu, 15 listopada 1972 r. powołano do istnienia Zakład Doświadczalny Politechniki Wrocławskiej w Kowarach, wkrótce przemianowany na Hydro-Mech. Przejął on majątek postawionych w stan likwidacji Zakładów Przemysłowych R-1, czyli polskiego przedsiębiorstwa wydobywającego i przetwarzającego rudy uranu. W ten sposób symbolicznie dobiegła końca epoka wydobycia krajowego uranu, pochodzącego niemal wyłącznie ze złóż w Sudetach.

Hydro-Mech jako zakład doświadczalny wykorzystał część pouranowych wyrobisk do celów badawczych. W Kowarach w dzielnicy Podgórze zagospodarował sztolnię poszukiwawczą nr 9, w której wcześniej funkcjonował kopalniany skład materiałów wybuchowych. Prace podjęte w 1976 r. trwały trzy lata. Obok wydrążony został teraz zespół wyrobisk sztolni nr 9a. Powstało tam podziemne laboratorium górnicze.

Utworzony zespół wyrobisk wykorzystywano do celów dydaktycznych i naukowych. W wyrobiskach zainstalowano górniczą kolejkę wąskotorową. Przeprowadzano tam próby materiałów wybuchowych, jak również sprawdzano wytrzymałość różnego rodzaju obudowy. Pracownicy naukowi Politechniki Wrocławskiej wraz ze studentami odbywali tam zajęcia oraz wykonywali różnego rodzaju eksperymenty laboratoryjne. W głębi zespołu wyrobisk przygotowana została nawet w 1979 r. niewielka komora, mogąca służyć do inhalacji radonowych. Była ona wykorzystywana do 1991 r., niekiedy w tym samym czasie, gdy w sąsiedztwie trwały próbne strzelania. Na powierzchni, obok wylotu obu sztolni, rozpoczęto budowę pawilonu zaplecza socjalnego dla górników i studentów.

Od 1984 r. opiekę nad zespołem sztolni 9 i 9a w Kowarach sprawował wydzielony z Hydro-Mechu Zakład Górniczy w Kowarach. Podlegał on Instytutowi Górnictwa Politechniki Wrocławskiej.

Kres działalności podziemnego laboratorium zbiegł się z kryzysem ekonomicznym po upadku komunizmu. Hydro-Mech w 1990 r. przekształcony został w spółkę. Ta zaś wkrótce przestała przynosić zyski i w 1994 r. została zlikwidowana. W czerwcu 1993 r. odbyły się ostatnie zajęcia dydaktyczne ze studentami Politechniki Wrocławskiej. Wkrótce opuszczone sztolnie i komory padły łupem złomiarzy. Uratowało je tylko to, że znaleźli się inwestorzy z Wielkopolski, którzy postanowili tu uruchomić podziemną trasę turystyczną, otwartą pod koniec kwietnia 2000 r.

Pięćdziesiąt lat temu raczej nikt nie przypuszczał, że w XXI w. uran znowu będzie Polsce potrzebny. Historia potoczyła się jednak inaczej. W Sudetach zostało nam m.in., pozostające na granicy opłacalności, wydobycie  ze złoża Okrzeszyn. Ale to już osobna historia. 

MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

Grupa PGE przedstawiła aktualizację strategii do 2035 r. – Energia cyfrowej przyszłości

Grupa PGE przedstawiła zaktualizowaną Strategię do 2035 roku. Wyznacza ona kierunki dalszego rozwoju Grupy PGE w warunkach dynamicznych zmian na rynku energii, tj. elektryfikacji gospodarki, rozwoju technologii cyfrowych i sztucznej inteligencji, a także wskazuje kierunki wzrostu efektywności wykorzystania kapitału oraz odpowiedzialnej polityki dywidendowej. Szacowane łączne nakłady inwestycyjne Grupy PGE do 2035 roku wyniosą około 210 mld zł, co przełoży się na wzrost wyniku EBITDA do ponad 30 mld zł w 2035 roku. Strategia zakłada także powrót do wypłacania dywidendy od podziału zysku za 2026 rok. Strategia podtrzymuje cele klimatyczne Grupy PGE, w tym osiągnięcie zerowej emisji netto z wytwarzania do 2050 roku. 

Zmniejszą liczbę firm zobowiązanych do raportowania zrównoważonego rozwoju

We wtorek rząd zajmie się projektem ustawy, który ma na celu zmniejszenie grupy podmiotów zobowiązanych do przygotowywania raportów zrównoważonego rozwoju oraz zmiany w zasadach raportowania dla grup kapitałowych.

UOKiK nałożył niemal 4 mln zł kary na firmę pożyczkową Aasa Polska

Niemal 4 mln zł kary nałożył Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów na firmę pożyczkową Aasa Polska. Zdaniem Urzędu, spółka naruszyła zbiorowe interesy konsumentów poprzez sztuczne zawyżanie całkowitej kwoty kredytu i omijanie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim.

Zima – kto już o niej myśli?

Choć za oknem śniegu jeszcze nie ma, właśnie teraz warto zaplanować zimowy wypoczynek dla całej rodziny. Hotele***NAT zapraszają zarówno w góry - do Krynicy Zdroju, Bukowiny Tatrzańskiej, Ustronia i Wisły, jak i nad Bałtyk - do Sarbinowa oraz Świnoujścia. Niezależnie od tego, czy szukacie śnieżnych stoków, morskiego spaceru czy ciepłego basenu, każdy znajdzie wersję zimowego odpoczynku dla siebie.