Omawiany w Sejmie w drugim czytaniu projekt ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych reguluje zasady obrotu jednostkami emisji CO2. Polska dysponuje nadwyżką tych jednostek wynikającą z uregulowań protokołu z Kioto - ograniczyliśmy emisję ponad zobowiązania.
W projekcie ustawy określono mechanizm gospodarowania środkami finansowymi pochodzącymi z ich sprzedaży. Będą one wykorzystywane na wspieranie działań służących ochronie powietrza i klimatu.
PiS chce dołączyć do ustawy poprawki dotyczące roli lasów w wychwytywaniu CO2 i uzyskać dla lasów środki z tego tytułu. Komisja ochrony środowiska zasobów naturalnych i leśnictwa negatywnie wypowiedziała się o poprawkach. Również Urząd Komitetu Integracji Europejskiej poinformował, że są to poprawki niezgodne z prawem unijnym.
Wiceminister środowiska Bernard Błaszczyk podkreślał, że w ustawie jest zapisane wsparcie dla lasów, jednak proponowane przez PiS poprawki byłyby niezgodne z Konstytucją, bo wyróżniałyby jedne podmiot korzystający ze środków.
Adam Krzyśków (PSL) podkreślał, że dobrym rozwiązaniem jest wykorzystanie istniejących już instytucji - instytutu Ochrony Środowiska, czy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska do wprowadzenia nowego systemu, zamiast tworzyć nowe.
Projekt ustawy przewiduje m.in. utworzenie krajowego ośrodka bilansowania i zarządzania emisjami. Jego zadania ma wypełniać Instytut Ochrony Środowiska w Warszawie. Ośrodek będzie prowadził krajową bazę danych na temat emisji gazów cieplarnianych i innych substancji oraz krajowy rejestr jednostek Kioto. Do jego zadań będzie należeć także m.in.: opracowywanie wskaźników emisji i przygotowywanie raportów i prognoz dotyczących wielkości emisji gazów i innych substancji.
W ramach systemu zbierane będą również informacje o działalności przemysłowej, transportowej, rolniczej, usługowej oraz odpowiadających im wielkościach emisji gazów cieplarnianych wynikających z tej działalności.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska będzie prowadzić na wyodrębniony rachunek klimatyczny, na który będą wpływały środki ze sprzedaży emisji. Nowe prawo przewiduje też powstanie Krajowego systemu bilansowania i prognozowania emisji. Informacje zebrane w krajowej bazie będą podstawą do opracowania: krajowego raportu o wielkościach emisji gazów cieplarnianych oraz innych zestawień i dokumentów.
W sytuacji przekroczenia krajowego pułapu emisji CO2 minister środowiska będzie miał obowiązek opracowania projektu krajowego programu redukcji emisji, natomiast rząd będzie musiał przyjąć sektorowe programy redukcji emisji.
Zgodnie z protokołem, np. Japonia zobowiązała się do ograniczenia do 2012 r. swojej emisji o 6 proc. w porównaniu z poziomem z 1990 r. Polska również ma ograniczyć emisję o 6 proc., jednak do poziomu roku 1988. Poziom ograniczenia w naszym kraju jest wielokrotnie wyższy, a Japonia zwiększyła swoją emisję.
Nadwyżki ograniczeń emisji CO2 danego kraju można sprzedać innemu państwu, m.in. na drodze tzw. zielonych inwestycji czy wspólnych inwestycji. Mechanizm ten polega na lokowaniu sprzyjających klimatowi inwestycji - zmniejszających emisje w krajach, które mają nadwyżki. Kraj inwestujący rozlicza uzyskany w ten sposób zysk ekologiczny u siebie.
Wśród krajów zainteresowanych kupnem praw do emisji jest m.in. Japonia, Hiszpania, Irlandia, Portugalia i Niemcy. Środki uzyskane ze sprzedaży uprawnień do emisji muszą być przeznaczone na inwestycje związane z ochroną środowiska.
Prace nad ustawą pozwalającą na handel prawami do emisji trwały od końca października 2008 r.
W połowie października Polska i Japonia podpisały deklarację o współpracy przy realizacji ustaleń konwencji klimatycznej z Kioto. Podczas światowego szczytu klimatycznego w grudniu w Poznaniu Polska podpisała z Bankiem Światowym porozumienie o współpracy, które umożliwi naszemu krajowi sprzedaż praw do ograniczenia emisji 10 mln ton CO2 zgodnie z protokołem z Kioto. Również w grudniu Polska podpisała list intencyjny przewidujący sprzedaż Irlandii uprawnień do emisji CO2 o wartości 15 mln euro. Inwestycje będą współfinansowane przez Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju i Europejski Bank Inwestycyjny.
W drugim czytaniu zgłoszono poprawki, projekt przed głosowaniami trafi jeszcze raz do komisji.
