Pawlonka: Polska utrzyma wzrost gospodarczy
Prognozy Komisji Europejskiej i agencji ratingowych wskazują, że Polska utrzyma wzrost gospodarczy - powiedział w rozmowie z PAP główny ekonomista Związku Banków Polskich dr Tomasz Pawlonka, który uczestniczył w Kongresie Open Eyes Economy Summit w Krakowie.
fot: Katarzyna Zaremba-Majcher
Produkcja, budownictwo i usługi biznesowe
fot: Katarzyna Zaremba-Majcher
Prognozy Komisji Europejskiej i agencji ratingowych wskazują, że Polska utrzyma wzrost gospodarczy - powiedział w rozmowie z PAP główny ekonomista Związku Banków Polskich dr Tomasz Pawlonka, który uczestniczył w Kongresie Open Eyes Economy Summit w Krakowie.
- Projekcje Komisji Europejskiej, ale również agencji ratingowych, są dosyć jednoznaczne, jeśli chodzi o kształtowanie się wzrostu gospodarczego w Polsce. Przede wszystkim wskazują, że w kolejnych latach Polska utrzyma wysoki wzrost gospodarczy - powiedział Pawlonka w kuluarach Kongresu.
Ekspert zwrócił uwagę, że bieżący rok jest trudny, ze względu na trwające konflikty na świecie, które wpłynęły na wzrosty cen surowców energetycznych. Niemniej Polska, jego zdaniem, poradziła sobie z tymi przeciwnościami.
Polsce udało się ten wzrost utrzymać
- Polsce udało się ten wzrost utrzymać i prawdopodobnie również w kolejnych latach będziemy mieli realne szanse na to, aby ten wzrost również był ponadstandardowo wysoki, w szczególności na tle innych państw europejskich - przekazał.
Pawlonka przypomniał prognozę agencji S&P, która podawała, że "do 2035 roku Polska może stać się 18. gospodarką świata". Niemniej zauważył, że Polska napotyka też problemy. Wśród głównych problemów wymienił sytuację fiskalną kraju.
- Komisja Europejska i agencje ratingowe jednoznacznie wskazują, że w 2026 roku, ale również w 2027 roku, Polska będzie liderem, jeśli chodzi o deficyt budżetowy. Chyba największym pesymistą w tym zakresie jest agencja Scope, która w zeszłym tygodniu wskazała, że deficyt budżetowy w Polsce w 2027 roku może wynieść 7,4 proc. PKB. Natomiast większość ośrodków wskazuje, że z pewnością będzie to deficyt powyżej 7 proc. PKB - wyjaśnił.
Jego zdaniem "na horyzoncie nie widać przestrzeni do tego, aby realny był scenariusz jakiejkolwiek istotnej konsolidacji fiskalnej, czyli zacieśnienia polityki fiskalnej, tak aby w końcu powrócić do normalnego poziomu deficytu budżetowego".
Rośnie dług publiczny Polski
Ekspert wskazał także na tempo, w jakim rośnie dług publiczny Polski.
- Według ostatnich prognoz i naszych badań, które w ramach Związku Banków prowadziliśmy, tempo wzrostu w stosunku do przyrostu w Unii Europejskiej średnio jest 22-krotnie wyższe w Polsce niż w Unii Europejskiej - przytoczył i dodał, że w "latach 2022-2027 ten przyrost w punktach procentowych długu publicznego to około 20 punktów procentowych".
Pawlonka podkreślił, że jest to najwyższe tempo wśród państw członkowskich. W swojej najnowszej prognozie, opublikowanej we wtorek, na ten problem zwraca także uwagę Komisja Europejska. KE prognozuje, że w 2027 r. deficyt sektora general government w Polsce wyniesie 7,1 proc. PKB, a na 2028 zakłada 7,2 proc. PKB.
Tłumacząc mechanizm stojący za zadłużaniem się Polski, ekspert Związku Banków Polskich wyjaśnił, że pewną odpowiedź daje zestawienie dochodów w relacji do PKB w stosunku do wydatków wobec PKB.
- Jeżeli spojrzymy na wydatki, które ponosimy jako państwo, oczywiście wyższe niż dochody, tutaj zaobserwowaliśmy w ostatnich latach bardzo wysoki wzrost. Przekraczamy poziom około 51 proc. PKB - przekazał i zauważył, że Polska wyprzedziła w stosunku wydatków do PKB "takie kraje jak Szwecja czy Niemcy".
Recepta jest relatywnie prosta
Zapytany o rozwiązanie, odpowiedział, że "recepta jest relatywnie prosta: albo zmniejszamy wydatki, albo zwiększamy dochody". Powołując się na wyliczenia Związku Banków Polskich, powiedział, że Polska musiałaby zredukować wydatki o około 170 mld zł, bądź też zwiększyć dochody o około 180-185 mld zł, żeby zbliżyć się do referencyjnego poziomu 3 proc. deficytu. Pawlonka zaznaczył, że rozwiązaniem dla zmniejszenia wydatków nie powinna być likwidacja programów socjalnych, a lepsze dostosowanie ich do potrzeb społeczeństwa.
- Z pewnością jest to ten moment, kiedy powinniśmy myśleć o pewnych dostosowaniach: czy wszystkie programy, które mamy, powinny być tak szeroko adresowane, czy być może pewne programy należałoby zaadresować do najbardziej potrzebujących grup społecznych - zapytał.
Mówiąc o wpływach do budżetu państwa, ekspert powiedział, że najłatwiejszym rozwiązaniem jest podwyższenie podatków, ale powołując się na przykład sektora bankowego, którego jest przedstawicielem, ocenił, że lepszym rozwiązaniem jest uszczelnienie obecnego systemu.
- Jako przedstawiciel sektora bankowego, zwracam tutaj uwagę na to, że banki już w 2025 roku, czyli zanim jeszcze podniesiono CIT (Corporate Income Tax) do 30% dla banków, spośród 15 największych płatników CIT-u, dziewięć z nich, to były banki. Największym płatnikiem podatku CIT jest bank PKO BP, który wyprzedził Orlen - podkreślił.
Dodał, że mimo bycia największym płatnikiem do skarbu państwa banki w tym roku "zostały wynagrodzone zwiększeniem CIT-u do 30 proc.".
- Jest to wzrost, porównując wrzesień 2026 do września 2025, o ponad 50 proc. Czyli banki zapłaciły o ponad 50 proc. więcej CIT-u, plus jeszcze oczywiście większy podatek bankowy - podkreślił. - Podsumowując, na pewno są przestrzenie, które pozwoliłyby na pewne uszczelnienie dochodów budżetowych bez konieczności podnoszenia podatków - powiedział ekspert.
InPost płaci najwyższe podatki
Jako przykład podał rynek kurierski, na którym to InPost płaci najwyższe podatki.
- To nie jest tak, że tam drugi w kolejności płaci trochę mniej. Nie, cała reszta w sumie płaci znacznie mniej niż jeden InPost. Ta sama sytuacja występuje w branży paliwowej. Orlen i znane wszystkim inne sieci stacji paliwowych, na których tankujemy nasze auta, zarabiają w tym kraju, ale jednocześnie w myśl optymalizacji podatkowej, transferu zysków, podatki płacą zapewne w państwach, skąd pochodzą bądź gdzie indziej, natomiast nie w Polsce - zauważył.
Zapytany o prognozy inflacyjne dla Polski, ekonomista zwrócił uwagę na ceny surowców energetycznych, które utrzymują się na wysokim poziomie na skutek wojny na Bliskim Wschodzie.
- W tym kontekście rząd podejmuje pewne działania, które mają za zadanie amortyzować skalę wzrostu. Program CPN (Ceny Paliwa Niżej), który mamy, jest programem najbardziej hojnym spośród wszystkich unijnych programów wsparcia konsumenta - zaznaczył.
Wyjaśnił, że na podstawie analiz można powiedzieć, że "w tym okresie, w którym program CPN działał, amortyzował wzrost cen benzyny 95 o około 60 proc., natomiast diesla o około 40 proc. Czyli gospodarstwa domowe oczywiście odczuwają wzrost, no bo te ceny rosną, ale nie tak znacząco, jak odczuwają to inni w Unii Europejskiej". Zwrócił uwagę, że biorąc pod uwagę trudną sytuację finansów publicznych, można by pomyśleć, że ten program zbyt obciąża budżet.
- Co by się stało, gdyby rząd nie wprowadziłby tego programu, okazałoby się, że wzrasta inflacja - zaznaczył.
Działanie programu CPN to jest mitygowanie inflacji
Pawlonka wyjaśnił, że jego wyliczenia potwierdzają dane Narodowego Banku Polskiego, z których wynika, że "działanie programu CPN to jest mniej więcej mitygowanie inflacji średnio o 0,9 punktu procentowego". Wyjaśnił, że w scenariuszu, zakładającym wyłączenie programów osłonowych, to "inflacja wyniosłaby około 5,1 proc., a w szczytowych momentach mogłoby to być jeszcze więcej".
- To by oczywiście oznaczało konieczność podniesienia stóp procentowych. Stopy procentowe przełożyłyby się automatycznie na wzrost rentowności obligacji - powiedział i dodał, że Ministerstwo Finansów robiło symulacje pokazujące, "jaki byłby koszt z perspektywy jednoprocentowego wzrostu stóp procentowych na koszt obsługi długu".
- W latach 2027-2028 to byłoby między 12 a 13 miliardów złotych. Czyli mówiąc inaczej, być może lepiej jest dosypać do programu CPN, odnosząc jednocześnie korzyść polityczną, korzyść społeczną niż ponieść wyższy koszt obsługi długu poprzez wzrost stóp procentowych - wytłumaczył.
Podsumowując, główny ekonomista Związku Banków Polskich dr Tomasz Pawlonka podkreślił, że obecna sytuacja związana z wpływem konfliktów na ceny energii, "pokazuje w sposób jednoznaczny: musimy jako państwo podjąć szereg działań na rzecz tego, żeby od tych wzrostów się po prostu uniezależnić, czyli kontynuować transformację energetyczną".
- Dla mnie ta sytuacja, którą mamy dzisiaj, i te plasterki w postaci programów osłonowych jest jednocześnie wskazówką: dzisiaj plasterek naklejamy, ale w perspektywie, jak najszybciej i dynamicznie, musimy przeprowadzić transformację energetyczną w takim kierunku, aby się uniezależnić - powiedział ekonomista.