Odpylanie przesypów i przenośników w zakładzie przeróbki: ssawy, szczelność obudów i dobór filtra do pyłu węglowego
Odpylanie przesypów przenośników wymaga jednoczesnego ograniczenia wzbijania pyłu, uszczelnienia strefy przesypu i stabilnego odbioru powietrza przez filtr. Widoczne zapylenie nie wystarcza do oceny warunków pracy, ponieważ szczególne znaczenie ma frakcja respirabilna. Ocenę ekspozycji prowadzi się względem NDS z rozporządzenia w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Dla pyłu węgla kamiennego i brunatnego NDS frakcji wdychalnej wynosi 10 mg/m³, a frakcji respirabilnej 2 mg/m³. Równolegle oznacza się frakcję respirabilną krystalicznej krzemionki, dla której NDS wynosi 0,1 mg/m³.
fot: pexels.com
reklama
fot: pexels.com
Odpylanie przesypów przenośników wymaga jednoczesnego ograniczenia wzbijania pyłu, uszczelnienia strefy przesypu i stabilnego odbioru powietrza przez filtr. Widoczne zapylenie nie wystarcza do oceny warunków pracy, ponieważ szczególne znaczenie ma frakcja respirabilna. Ocenę ekspozycji prowadzi się względem NDS z rozporządzenia w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Dla pyłu węgla kamiennego i brunatnego NDS frakcji wdychalnej wynosi 10 mg/m³, a frakcji respirabilnej 2 mg/m³. Równolegle oznacza się frakcję respirabilną krystalicznej krzemionki, dla której NDS wynosi 0,1 mg/m³.
Parametry narażenia pracowników trzeba odróżnić od wymagań emisyjnych dla instalacji. Dopuszczalne stężenie pyłu za filtrem wynika z pozwolenia lub zgłoszenia instalacji, a sprawdza się je pomiarem emisji. Przenośnik taśmowy, obudowa przesypu, odciąg miejscowy i filtr muszą więc tworzyć jeden szczelny układ:

Źródła pylenia w przeróbce węgla
Najwięcej pyłu powstaje w miejscach, w których struga materiału zmienia kierunek albo wysokość spadania: przy przesypach, na wylotach kruszarek i podczas pracy przesiewaczy. Uderzenie urobku o dno zsypu wzbija drobne frakcje, a każda nieszczelność obudowy otwiera im drogę do hali.
Materiał powinien trafiać centralnie i równomiernie na taśmę. Rynna prowadząca kieruje strugę na środek przenośnika, a ustawienie zsypu buforowego można regulować, aby uniknąć przeciążania jednej strony. Nierówny rozkład materiału powoduje zbieganie taśmy, zwłaszcza przy dużym obciążeniu. Skutkami są wysypywanie urobku, szybsze zużycie elementów, uszkodzenia urządzeń oraz spadek wydajności przesiewaczy bębnowych.
Szlam węglowy gromadzący się w rejonie przesypu utrudnia utrzymanie stabilnego biegu taśmy i szczelności obudowy. Przy przesiewaczu bębnowym właściwe prowadzenie materiału ogranicza także jego odkładanie się w tej strefie.
Obudowy, ssawy i prędkość powietrza
Obudowa przesypu powinna zatrzymywać pył przy zachowaniu swobodnego biegu taśmy oraz dostępu do elementów wymagających kontroli. Ssawę umieszcza się w strefie unoszenia pyłu, poza bezpośrednim torem materiału. Centralne podawanie ogranicza uderzenia o ściany obudowy i zmniejsza chwilowe wyrzuty pyłu na zewnątrz.
Wentylator musi utrzymywać wymagany przepływ również wtedy, gdy osady w przewodach zwiększają opory instalacji. Prędkość powietrza dobiera się do właściwości pyłu i geometrii przewodów. W otworach obudowy przesypu powinna być niska, żeby nie podrywać pyłu z taśmy i otoczenia, natomiast w przewodach transportowych musi być na tyle wysoka, by pył nie osiadał - konkretne wartości ustala projekt dla danego pyłu.
Stabilny bieg taśmy ma bezpośredni wpływ na szczelność przesypu. Oś bębna napędowego powinna być prostopadła do linii środkowej przenośnika. Usuwanie szlamu węglowego i pyłu mineralnego z rolek nośnych zapobiega zmianom ich średnicy oraz odchyleniom taśmy. Zbieganie taśmy, które już się pojawiło, korygują rolki kierujące (samocentrujące).
Filtry suche i mokre
Układ suchy utrzymuje pył w postaci materiału sypkiego. Odpylacze workowe i filtry patronowe zatrzymują zanieczyszczenia bez wprowadzania cieczy do strumienia powietrza. Odpylacze workowe stosuje się przy większych strumieniach powietrza, a filtry patronowe tam, gdzie liczy się zwarta zabudowa.
Cyklon może pracować przed filtrem jako stopień wstępny, odbierający część cięższej frakcji. Końcowy stopień filtracji pozostaje potrzebny do wychwycenia pyłu unoszącego się w powietrzu.
Filtracja mokra wiąże pył w cieczy. W efekcie zamiast suchego produktu powstaje osad wymagający odbioru i zagospodarowania. Taki wariant trzeba ocenić pod kątem właściwości pyłu, warunków procesu oraz dalszego transportu materiału. Jeżeli wychwycony pył ma być dalej przekazywany transportem pneumatycznym jako suchy materiał, filtracja mokra wymusza zmianę organizacji procesu.
Automatyczne oczyszczanie filtrów, w tym regeneracja impulsowa, ułatwia utrzymanie drożności i ogranicza koszty eksploatacji. Materiał worków, kieszeni i mat filtracyjnych dobiera się do warunków pracy instalacji oraz rodzaju wychwytywanego pyłu.
Ochrona przeciwwybuchowa pyłu węglowego
Ochronę przeciwwybuchową trzeba uwzględnić już przy projektowaniu układu odbioru pyłu. Ocena obejmuje rodzaj pyłu, wymaganą wydajność powietrza, miejsce dostępne na zabudowę, szczelność obudów oraz możliwość osiadania cząstek w urządzeniach i ich otoczeniu.
Pył węglowy jest pyłem wybuchowym, dlatego odciąg i filtr ocenia się pod kątem stref zagrożenia wybuchem i doboru urządzeń odpowiedniej kategorii (urządzenia - dyrektywa 2014/34/UE; w zakładzie przeróbki należącym do zakładu górniczego wymagania dla miejsc pracy wynikają z przepisów górniczych, bo rozporządzenie Ministra Gospodarki z 8 lipca 2010 r. wdrażające dyrektywę 1999/92/WE nie dotyczy zakładów górniczych - § 3 ust. 1 pkt 4). Stosuje się m.in. odciążenie wybuchu na filtrze, izolację wybuchu na przewodach łączących, uziemienie elementów przewodzących i ograniczanie osadów pyłu, a zakres wymagań wynika z oceny zagrożenia wybuchem przeprowadzonej dla danego zakładu. Otwieranie obudów, usuwanie nagromadzonego pyłu oraz prace serwisowe wymagają procedur ograniczających tworzenie atmosfery pyłowej i pojawienie się źródeł zapłonu.
Pomiary zapylenia pozwalają ustalić, czy pył wydostaje się z przesypów, przewodów lub punktów odbioru podczas normalnej pracy instalacji. Wyniki należy analizować razem ze stanem obudów, biegiem taśmy i zmianami obciążenia procesu. Lokalna nieszczelność może ujawniać się wyłącznie przy określonym strumieniu materiału albo przy zwiększonym obciążeniu przenośnika.
Dopuszczalne tolerancje ustawienia rolek, bębnów i złącza taśmy określa dokumentacja techniczno-ruchowa przenośnika, a ich przekroczenie sprzyja zbieganiu taśmy i wysypom. Utrzymanie tych tolerancji ogranicza ocieranie taśmy, wysypywanie materiału oraz gromadzenie pyłu w kolejnych punktach instalacji.
Utrzymanie ruchu instalacji odpylania
Skuteczność instalacji zależy od jej stanu podczas codziennej pracy, dlatego utrzymanie ruchu powinno obejmować mechanikę przesypów, przepływ powietrza i filtrację. Osady trzeba usuwać z obudów oraz przewodów, a połączenia regularnie kontrolować pod kątem szczelności. Zmiany pracy wentylatora wymagają szybkiej reakcji, ponieważ wpływają na odbiór pyłu z całej strefy przesypowej.
„Skuteczne odpylanie przemysłowe to efekt spójności trzech elementów: właściwego projektu hydraulicznego (odciągi, sieć przewodów, wydatki powietrza), trafnie dobranej technologii filtracji (cyklony, filtry patronowe, workowe, elektrostatyczne lub mokre) oraz przemyślanego sterowania.”
Źródło: TOP-PROJEKT, odpylanie przemysłowe
Regeneracja impulsowa filtrów wymaga nadzoru. Nieprawidłowy cykl może ograniczyć drożność filtra albo pogorszyć odbiór pyłu. Wyniki pomiarów warto zestawiać ze stanem mechanicznym instalacji, aby rozdzielić problemy filtracji od nieszczelności obudowy i zaburzeń transportu materiału.
Taśmę należy kontrolować również w miejscach łączenia. Wadliwe złącze sprzyja nierównemu biegowi przenośnika i rozszczelnieniu stref przesypowych.
Częstotliwość pomiarów zależy od wyników poprzednich pomiarów odniesionych do NDS (rozporządzenie w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia). Po stwierdzeniu przekroczeń trzeba niezwłocznie przywrócić właściwą czystość powietrza. Zestawienie wyników z obserwacjami taśmy, obudów i filtra pozwala szybciej wskazać miejsce usterki.
Fot.