NIK: Spółki restrukturyzacji kopalń błędnie naliczały podatki

Najwyższa Izba Kontroli pozytywnie ocenia gospodarowanie przez spółkę majątkiem likwidowanych kopalń. Dwie takie jednobrzmiące konkluzje znalazły się w wystąpieniach pokontrolnych NIK, adresowanych na początku br. do zarządów Spółki Restrukturyzacji Kopalń SA i Bytomskiej Spółki Restrukturyzacji Kopalń sp. z o.o. W uzupełnieniu obu dopisano jednak „pomimo stwierdzonych nieprawidłowości”.

Celem kontroli w obu spółkach była ocena prawidłowości gospodarowania majątkiem likwidowanych kopalń, pozostającym w ich pieczy. Badaniu poddano zwłaszcza poprawność rozporządzania nieruchomościami (gruntami, budowlami i budynkami), które nie są wykorzystywane w działalności związanej z zadaniami likwidacyjnymi.

Kontrola obejmowała okres 3,5 roku, tj. od 2005 r. do końca I półrocza ub. r. Proces zagospodarowania przejętej infrastruktury kopalń oraz majątku przedsiębiorstw górniczych nie był dotąd - poza mieszkaniami zakładowymi - objęty kontrolą Izby.

Błędy na obrzeżu

- Ujawnione nieprawidłowości występowały nie tyle w samej sferze kontrolowanej działalności, co w obszarach towarzyszących tym procesom - zauważa Tomasz Kuźniak, doradca ekonomiczny w katowickiej Delegaturze NIK.

Eugeniusz Rejman, wicedyrektor Delegatury wymienia kilka takich nieprawidłowości: zaniżenia w naliczaniu podatku VAT od transakcji zbywania nieruchomości, a także podatku od nich, zaniżanie wartości prawa wieczystego użytkowania gruntów w księgach rachunkowych, niegospodarne decyzje dotyczące przyjęcia w przeszłości zawyżonej ceny zakupu niektórych składników majątkowych, nie egzekwowanie części należności z tytułu udostępnienia majątku spółek, a także niecelowe i niegospodarne zlecanie niektórych usług.

W obu spółkach kontrolerzy NIK pozytywnie ocenili natomiast obowiązujące w nich wewnętrzne regulacje, dotyczące zbywania i odpłatnego oddawania majątku do korzystania innym podmiotom, a także ich prawidłowe na ogół stosowanie. Prawidłowość gospodarowania majątkiem SRK i BSRK badano, poddając kontroli łącznie 46 transakcji zbycia majątku o wartości księgowej 47,1 mln zł oraz 28 transakcji oddania mienia do korzystania o wartości księgowej 20,5 mln zł.

Nie doliczone podatki

W obu spółkach - w rozmaitych rozmiarach - kontrole NIK ustaliły błędne stosowanie zwolnienia niektórych transakcji zbycia majątku i naliczania podatku od towarów i usług. W konsekwencji w BSRK nie został naliczony i w części nie odprowadzony podatek VAT w wysokości 3,2 mln zł. W przypadku SRK - 600 tys. zł. Obie spółki już w trakcie kontroli, lub tuż po jej zakończeniu wyeliminowały wskazane błędy i wpłaciły zaległe zobowiązania podatkowe z odsetkami.

W odniesieniu do BSRK NIK ustaliła również, że w jej polityce rachunkowości nie określono metod wyceny wartości prawa wieczystego użytkowania gruntów spółki. Powodowało to, iż wyceny te stosowano w sposób niejednolity i w części nieprawidłowy. Zaniżenie wartości tego prawa w księgach rachunkowych wyniosło 2 mln zł.

W kontrolowanym okresie SRK wydała prawie 3,5 mln zł na świadczenie obsługi prawnej spółki. Tylko mniejsza część (1,6 mln zł) tej kwoty stanowiła wynagrodzenie kancelarii, świadczącej stałą obsługę prawną spółki. Natomiast 1,9 mln zł opłacono zlecenia usług prawnych innych kancelarii.

W odniesieniu do tej drugiej kwoty NIK zakwestionowała celowość i gospodarność wydatkowania 600 tys. zł. Połowa z niej dotyczyła usług prawnych, związanych ze sporem, toczonym przez SRK z Katowickim Holdingiem Węglowym o zapłatę należności za sprzedaż ułamkowej części praw majątkowych do nieruchomości, wchodzących w skład Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Sosnowcu.

- Wymiar finansowy stwierdzonych w obu spółkach nieprawidłowości wyniósł łącznie 10,7 mln zł. Rezultatem kontroli było również 11 mln zł korzyści, uzyskanych dla kontrolowanych spółek restrukturyzacyjnych, lub budżetu państwa - ocenia wicedyrektor Eugeniusz Rejman.