Niektórzy chcieli skorzystać z jednorazowej odprawy pieniężnej, ale otrzymali odmowy

Nie każdy może odejść z kopalni

Chętnych do skorzystania z instrumentów osłonowych wynikających ze znowelizowanej ustawy górniczej nie brakuje. Czy wszyscy będą mogli z nich skorzystać? To nie jest wcale takie pewne. Przypadek każdego pracownika rozpatrywany jest indywidualnie z uwzględnieniem struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa.

Kwota 170 tys. zł kusi. Artur zdecydował się na jednorazową odprawę pieniężną (JOP), ponieważ jest to oferta skierowana do tych wszystkich, którzy nie kwalifikują się na urlopy. Ma za sobą dziesięć lat pracy na dole i – jak twierdzi – chciałby spróbować sił w innej branży, już poza górnictwem. Środki są wypłacane przy rozwiązaniu umowy o pracę, więc złożył wypowiedzenie. Nową pracę ma już na oku, lecz nie będzie to indywidualna działalność gospodarcza. Jego zdaniem to zbyt małe środki na start. Bogdanowi z kolei takie pieniądze w zupełności wystarczą. Weźmie warsztat samochodowy po ojcu. 

– Zainwestuję 100 tys. i jeszcze mi trochę zostanie – zachwala swoją sytuację.

Ma za sobą osiem lat pracy w kopalni, a każdy, kto chciałby skorzystać z tego instrumentu, musi wykazać się co najmniej trzyletnim stażem pracy w przedsiębiorstwie objętym ustawą. Staż pracy w PGG jest kluczowy przy weryfikacji wniosku.

JOP przysługuje pracownikom, którzy nie mają uprawnień do urlopu górniczego ani urlopu dla pracowników zakładów przeróbki, są zatrudnieni pod ziemią lub na powierzchni kopalni, mają co najmniej trzyletni staż pracy w przedsiębiorstwie objętym ustawą, a do nabycia uprawnień emerytalnych pozostało im więcej niż rok.

Krzysztof jest w najlepszej sytuacji. Brakuje mu do emerytury 13 miesięcy. Aby skorzystać z jednorazowej odprawy, warunkiem koniecznym jest posiadanie nie mniej niż 12 miesięcy do nabycia uprawnień emerytalnych. Ma to zapobiec sytuacjom, w których osoby tuż przed emeryturą pobierałyby pełną odprawę, blokując środki dla pracowników potrzebujących przekwalifikowania.

Dyrektor może zablokować wniosek

Rafał jest z kolei mocno zawiedziony. Miał zamiar skorzystać z jednorazowej odprawy pieniężnej, podobnie jak jego koledzy z kopalni, a tu niespodzianka – odmowa. Informację przekazał mu dyrektor kopalni. Czy to możliwe?

Otóż, jak najbardziej. Chęć odejścia na JOP nie oznacza automatycznej zgody pracodawcy. Dyrektor kopalni może bowiem zablokować wniosek, jeśli uzna, że pracownik posiada unikalne kwalifikacje niezbędne do funkcjonowania zakładu. Artur takie właśnie posiada. Jest inżynierem i w trakcie swej siedmioletniej pracy w kopalni skorzystał z dwóch specjalistycznych kursów zawodowych. Taka decyzja dyrektora zakładu była podyktowana bezpieczeństwem i koniecznością utrzymania wydobycia w kopalni. Uprzedzono go jednak, że w trakcie roku sytuacja może ulec zmianie.

Prezes PGG Łukasz Deja już zasygnalizował, że w zakresie ustawowych instrumentów osłonowych średnio ok. 5 proc. pracowników nie dostaje zgód przedsiębiorcy na skorzystanie z nich ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa pracy załogi i zakładu pracy. Podkreślił jednocześnie, że w spółce prowadzone są szerokie procesy alokacji pracowników pomiędzy zakładami.

Według najświeższych danych z pracy w PGG miałoby w br. odejść 5000 osób, z tego 3600 w ramach instrumentów osłonowych, czyli urlopów górniczych i przeróbkarskich (dla pracowników zakładów mechanicznej przeróbki węgla) oraz jednorazowych odpraw pieniężnych. W tym ok. 700 pracowników w ramach jednorazowych odpraw pieniężnych, 200 w ramach urlopów przeróbkarskich i 2700 w ramach urlopów górniczych. 

Kolejnych 1400 osób miałoby odejść z przyczyn naturalnych, a więc na emerytury. Zgodnie z nowelizacją ustawy górniczej JSW może zostać ujęta systemem wsparcia, jednak wymaga to wskazania tej spółki w strategicznym dokumencie rządowym, który formalnie obejmie spółkę systemem wsparcia publicznego. Według szacunków resortu energii w JSW z urlopów górniczych i przeróbkarskich mogłoby w tym roku skorzystać 5639 osób, z JOP 2150 osób i 103 osoby z urlopu dla pracowników zakładów przeróbki mechanicznej węgla. Jednak – jak szacował już wcześniej Bogusław Ziętek, przewodniczący związku zawodowego Sierpień 80 – na urlopy górnicze i przeróbkarskie odejdzie ok. 2 tys. osób. 

Spółka nie planuje likwidacji zakładów

Ogółem w 2026 r. z Bobrka (Węglokoks Kraj) ma odejść 250 osób, kolejne 246 skorzystać z urlopów górniczych. Już wcześniej uzgodniono porozumienie w sprawie alokacji do PGG 150 osób, sfinalizowano też porozumienie odnośnie przeniesienia 150 następnych pracowników.

Jak podał Południowy Koncern Węglowy, zainteresowanie świadczeniami też było spore. Tylko w ZG Sobieski w Jaworznie zgłosiło się ponad 300 osób – z tego 238 chce skorzystać z urlopu górniczego, 30 z urlopu dla pracowników przeróbki, a 33 osoby z jednorazowej odprawy. Również w pozostałych kopalniach należących do grupy chętnych nie brakowało. W ZG Janina 94 osoby deklarowały urlop górniczy, 11 osób urlop dla pracowników przeróbki, a 25 – odprawę, tymczasem w ZG Brzeszcze było to odpowiednio 351 osób, 18 oraz 20. Spółka nie planuje jednak – co warte jest podkreślenia – likwidacji żadnej z trzech swoich kopalń. Zgodnie z harmonogramem wynikającym z umowy społecznej, ZG Brzeszcze ma zakończyć działalność w 2040 r., a ZG Sobieski i ZG Janina w 2049 r.