fot: Tomasz Rzeczycki
W niedalekiej przeszłości pierwiastków ziem rzadkich poszukiwano m.in. w zarzuconych złożach cyny
fot: Tomasz Rzeczycki
W jakich ilościach na terenie Polski występują metale ziem rzadkich, takie jak np. topniejący pod wpływem ciepła ludzkiego ciała gal, wykorzystywany w elektrodach służących do cięci plazmowego hafn czy też gadolin i dysproz, których związki chemiczne używane są w prętach kontrolnych reaktorów jądrowych? Odpowiedź na to pytanie przyniosą badania zatytułowane Ocena występowania REE i niektórych pierwiastków śladowych, prowadzone przez Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy. Termin ich zakończenia to koniec 2020 r.
Angielski skrótowiec REE oznacza pierwiastki ziem rzadkich. Tym zwyczajowym terminem chemicy określają piętnaście pierwiastków z grupy lantanowców oraz dwa itr i skand z grupy skandowców. Występują w skorupie ziemskiej w niewielkich ilościach, jednak mają ważne zastosowanie przemysłowe.
Obecnie prowadzone badania nie są pierwszymi tego rodzaju.
- Pierwsze badania obejmujące zbliżony zakres pierwiastków wykonane zostały w PIG-PIB w latach 2015-2017. Przedmiotem badań były wtedy próbki rud i skał pochodzące z już udokumentowanych złóż rud metali w Polsce. Badaliśmy materiał pochodzących z archiwalnych rdzeni wiertniczych przechowywanych w magazynach Narodowego Archiwum Geologicznego w PIG-PIB, jak również próbki pochodzące z aktywnych kopalń - informuje Anna Bagińska z Państwowego Instytutu Geologicznego.
Wówczas próbki pochodziły np. ze złóż rud miedzi i srebra na Dolnym Śląsku, złóż rud cynku i ołowiu z pogranicza Górnego Śląska i Zachodniej Małopolski, niezagospodarowanych złóż żelaza, tytanu i wanadu w północno-wschodniej Polsce oraz rud porfirowych molibdenu, miedzi i wolframu ze złoża Myszków w Małopolsce. Przebadano też wtedy zarzucone złoża rud niklu, cyny czy złota występujące w Sudetach.
Przedmiotem obecnych badań w PIG-PIB były próbki z różnych formacji geologicznych w Polsce. Zdecydowana większość próbek pochodziła z archiwalnych wierceń zdeponowanych w magazynach Narodowego Archiwum Geologicznego w PIG-PIB.
