Miasta na prawach powiatu wciąż najbardziej zadłużone. Śląskie z najniższym długiem na mieszkańca
Miasta na prawach powiatu od lat są najbardziej zadłużoną grupą samorządów. Według najnowszych danych Krajowej Rady Regionalnych Izb Rachunkowych ich łączny dług to blisko połowa zobowiązań wszystkich jednostek samorządu terytorialnego. Najwięcej powiatów grodzkich jest w woj. śląskim, ale to w tym regionie są te najmniej zadłużone w przeliczeniu na jednego mieszkańca.
Powiaty takie jak Jastrzębie-Zdrój i łęczyński stanowią tzw. „węglowy rdzeń”
Miasta na prawach powiatu od lat są najbardziej zadłużoną grupą samorządów. Według najnowszych danych Krajowej Rady Regionalnych Izb Rachunkowych ich łączny dług to blisko połowa zobowiązań wszystkich jednostek samorządu terytorialnego. Najwięcej powiatów grodzkich jest w woj. śląskim, ale to w tym regionie są te najmniej zadłużone w przeliczeniu na jednego mieszkańca.
Zadłużenie miast na prawach powiatu
W Polsce jest 66 miast na prawach powiatu, w tym aż 19 w woj. śląskim. Wielkość ich zadłużenia, jak i jego udziału w zadłużeniu całego sektora samorządowe, wzrasta z roku na rok. Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych podała, że dług powiatów grodzkich na koniec 2025 r. wyniósł ponad 53,8 mld zł i zwiększył się w porównaniu z rokiem 2024 o ponad 3,1 mld zł (6,2 proc).
- Udział zobowiązań tej grupy jednostek na tle zobowiązań wszystkich jednostek samorządu terytorialnego w Polsce w 2025 r. stanowił 46,6 proc. Pomimo wzrostu kwoty długu miast na prawach powiatu o 6,2 proc, poziom relacji zobowiązań do dochodów spadł o 1,6 punktu procentowego w odniesieniu do roku poprzedniego i wyniósł 44,6 proc. (w 2024 r. wyniósł 46,2 proc.) – czytamy w opracowaniu KR RIO.
Zmniejszyła się także liczba miast z wysokim wskaźnikiem zadłużenia. W 2025 r. w 9 miastach zaciągnięte zobowiązania przekroczyły 60 proc. zrealizowanych dochodów, a w 2024 r. było ich 14. W porównaniu z rokiem ubiegłym zmniejszyła się również liczba miast, w których wzrosła kwota zobowiązań. Kwota zadłużenia zwiększyła się w 40 miastach na prawach powiatu (w 2024 r. – w 47, w 2023 r. – w 55).
Średnie zadłużenie powiatów grodzkich w przeliczeniu na jednego mieszkańca (per capita) w 2025 r. wyniosło 5 202 zł. Najbardziej zadłużonymi miastami, licząc per capita, był Kraków – 9 715 zł (wzrost o 1 245 zł w stosunku do 2024 r.), Łódź – 8 871 zł (wzrost długu o 785 zł ) oraz Wałbrzych – 8 653 zł (wzrost o 818 zł).
Jastrzębie-Zdrój najmniej zadłużonym powiatem grodzkim
Najmniej zadłużonym miastem w przeliczeniu na jednego mieszkańca było ponownie Jastrzębie-Zdrój, z zadłużeniem wynoszącym 276 zł (spadek o 27 zł w porównaniu z 2024 r.), następnie Tychy – 1 121 zł oraz Jaworzno – 1 468 zł.
Zadłużenie miast na prawach powiatu z woj. śląskiego w przeliczeniu na jednego mieszkańca w 2025 r.
- Bielsko-Biała – 3 180 zł
- Bytom – 3 125 zł
- Chorzów – 2 740 zł
- Częstochowa – 5 123 zł
- Dąbrowa Górnicza – 2 186 zł
- Gliwice – 2 477 zł
- Jastrzębie-Zdrój – 276 zł
- Jaworzno – 1 468 zł
- Katowice – 5 243 zł
- Mysłowice – 2 827 zł
- Piekary Śląskie – 2 029 zł
- Ruda Śląska – 3 235 zł
- Rybnik – 4 018 zł
- Siemianowice Śląskie – 2 530 zł
- Sosnowiec – 2 033 zł
- Świętochłowice – 2 326 zł
- Tychy – 1 121 zł
- Zabrze – 6 885 zł
- Żory – 7 805
Najwyższy wzrost zadłużenia w 2025 r. odnotowały: Krosno – o 1 608 zł, Kraków – o 1 245 zł i Grudziądz – o 1 169 zł, a największe redukcje kwoty długu przypadające na jednego mieszkańca wystąpiły w: Świnoujściu - o 583 zł, Poznaniu - o 473 zł i Zabrzu - o 426 zł.
