Korski: Sentymentalna szychta po godzinach, czyli górnicy to niewinne, skrzywdzone istoty

Jacek Korski

Nie można bowiem używać argumentów, że wszyscy są źli, a tylko górnicy to niewinne, skrzywdzone istoty. Przez wiele lat węgiel kamienny stanowił energetyczny motor rozwoju gospodarczego, ale później pojawiły się nośniki energii bardziej wygodne w użyciu, jak ropa naftowa i gaz ziemny. Jeszcze później pojawił się atom. W Polsce nasz węgiel był tym motorem dłużej i ciągle jeszcze trochę jest, bo nie mieliśmy i nadal nie mamy własnej ropy i gazu w dostatecznej ilości. Po Czarnobylu straciliśmy zapał do energetyki jądrowej i nadal idzie nam z nią jak po grudzie, choć jesteśmy na nią skazani. W międzyczasie pojawił się temat odpowiedzialności paliw kopalnych za globalne ocieplenie.

A u nas? Mieliśmy węgiel i opartą głównie na węglu kamiennym i brunatnym energetykę. Paliwa te są dostępne w Polsce, co z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego jest bardzo korzystne. Jednak problem w tym, że złoża w istniejących kopalniach się po prostu kończą. Zapał młodych ludzi do uczenia się zawodu górnika jakoś osłabł, być może wskutek niechętnej górnictwu atmosfery. To wszystko oznacza, że mimo dużych zasobów geologicznych, w nieodległej przyszłości nie będzie gdzie i komu wydobywać węgli kopalnych. Do tego dochodzi niechęć lokalnych społeczności do budowy na ich terenie nowych kopalń. Musimy zatem pogodzić się z tym, że rola węgla w polskiej energetyce będzie niestety maleć. Choć jako górnikowi trochę mi żal…

Górnictwo to jednak nie tylko węgiel. Przez lata byliśmy potentatami w wydobyciu i przetwórstwie rud cynku i ołowiu w rejonie Bytomia i Olkusza. Górnictwo tych rud i srebra jest nawet starsze od Bochni czy Wieliczki. I jakoś tak bez wielkiego rozgłosu kilka lat temu wydobycie rud cynkowo-ołowiowych w naszym kraju się zakończyło. Nadal działają huty metali nieżelaznych, choć po nagłośnionej w „Ołowianych dzieciach” hucie w Szopienicach niewiele zostało. Jest tam niewielkie muzeum hutnicze przypominające co nieco z tego przemysłowego fragmentu historii Górnego Śląska. Ostatnio będąc w Bukownie, znalazłem się w świecie, którego już nie ma. Odwiedziłem „Kopalnię Wiedzy o... Cynku” w miejscu, gdzie działały kiedyś Zakłady Górniczo-Hutnicze Bolesław. Pierwszy raz byłem tam, kiedy kombinat działał pełną parą, ponad pięćdziesiąt lat temu. Pamiętam mecz na inaugurację nowego stadionu i piękny basen. Dziś część hutnicza nadal działa, produkując cynk i jego stopy. Obok znajduje się właśnie wspomniana „Kopalnia Wiedzy o Cynku”, której widocznymi z daleka elementami są zachowane maszyny górnicze, które kiedyś pracowały w podziemiach kopalń cynku i ołowiu rejonu Olkusza. Maszyny podobne do tych, które znam z KGHM czy innych podziemnych kopalń rud na świecie.

Najpiękniejsze jednak zobaczyłem w niewielkim budynku, który w przeszłości był siedzibą dyrekcji jednej z działających tam kiedyś niedużych kopalń prywatnych. Dziś w tym obiekcie mieści się świetne multimedialne muzeum, które zrobiło na mnie bardzo duże wrażenie. W niewielkim budynku znajduje się wszystko, co powinno być pokazane od geologii po technikę i technologię górnictwa i hutnictwa cynku oraz ołowiu. Wszystko przedstawione w przystępny i zrozumiały sposób. Nie zabrakło też ekspozycji pokazującej, jak żyli górnicy i czym zajmowali się po pracy. Po muzeum oprowadzali nas byli pracownicy kopalń i chyba pasjonaci utrwalania pamięci o tym, co już stało się przeszłością.

* * *

Kolejny raz obejrzałem ostatnio w Operze Śląskiej w Bytomiu „Halkę” Stanisława Moniuszki. Co mniej więcej 10 lat wystawiana tam jest nowa inscenizacja tej opery, która z Bytomiem związana jest w sposób szczególny. W 1920 roku w niemieckim wtedy mieście wystawiono tę operę dla pokrzepienia i wzmocnienia ducha polskiej ludności. Wtedy wystąpili tam artyści Opery Warszawskiej. Obecna inscenizacja z wykorzystaniem nowoczesnych multimedialnych dekoracji bardzo mi się spodobała.