fot: Krystian Krawczyk
Przez 27 lat w Tarnowskich Górach działał Międzygminny Związek Komunikacji Pasażerskiej
fot: Krystian Krawczyk
Międzygminny Związek Komunikacji Pasażerskiej w Tarnowskich Górach przestał być z początkiem stycznia organizatorem komunikacji. Chociaż autobusy kursujące na zlecenia MZKP jeździły głównie w północnej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, obsługiwały one także kopalnie i... lotnisko w Pyrzowicach.
MZKP został 8 kwietnia 1992 r. wpisany do rejestru związków. Pierwsza siedziba mieściła się w Świerklańcu, a od grudnia 1994 r. w Tarnowskich Górach. Początki były trudne - panował chaos biletowy i taryfowy po postawieniu w stan likwidacji Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Katowicach. MZKP najpierw zawarło Unię Biletową z Tychami, Gliwicami i Bytomiem, a jesienią 1994 r. porozumienie o wspólnej taryfie z KZK GOP w Katowicach.
U zarania MZKP głównym przewoźnikiem był PKM Świerklaniec. Jego autobusami górnicy dojeżdżali na szychtę do KWK Powstańców Śląskich w Bytomiu, czy też do KWK Julian i KWK Andaluzja w Piekarach Śląskich. Tuż przed powstaniem MZKP rozwiązana została umowa z KWK Jowisz w Wojkowicach, gdzie pod samą kopalnię do końca lutego 1992 r. dojeżdżały autobusy linii 103, 105 i 142.
Dopiero w czasach MZKP utworzono pierwszą regularną linię autobusową do Kopalni Zabytkowej Rud Srebronośnych w Tarnowskich Górach. Chociaż kopalnię otwarto dla turystów w 1976 r., to stały przystanek pod jej bramą przy ul. Szczęść Boże 15 października 1994 r. Skierowano tam wtedy autobusy linii 189 łączące tarnogórski dworzec z Reptami Śląskimi. Niecałe dwa lata później pod tarnogórską kopalnię dało się już dojechać z Bytomia.
Charakterystyczną cechą rozkładów jazdy układanych w biurze MZKP była spora liczba wariantów i różne przebiegi tras w ramach tej samej linii autobusowej. Przykładowo autobusy linii 17 łączącej Bytom z Mierzęcicami przez pewien czas, od 11 stycznia do 10 maja 1999 r., tylko w kursach w stronę Mierzęcic zatrzymywały się pod KWK Powstańców Śląskich w Bytomiu. Jadąc w stronę Bytomia, omijały tę kopalnię w tamtym okresie.
Inną osobliwością był pojedynczy, wczesnoporanny kurs linii 174 z Tarnowskich Gór pod nieczynną już KWK Radzionków, czyli do przystanku Rojca Kopalnia. Kurs ten został 2 listopada 2004 r. zlikwidowany, co wywołało protesty pasażerów dojeżdżających tam do innych zakładów pracy. W efekcie jeszcze przed Bożym Narodzeniem tamtego roku kurs przywrócono do rozkładu. Najwięcej wariantów miała jednak zdaje się linia 646.
Chlubą MZKP była pierwsza linia autobusowa utworzona z myślą o inwalidach na wózkach i osobach starszych. Niskopodłogowe autobusy 780 miały połączyć Górnośląskie Centrum Rehabilitacji Repty im. gen. Jerzego Ziętka w Tarnowskich Górach ze Szpitalem Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich. Problem polegał jednak na tym, że pod piekarskim szpitalem nie było miejsca do zawracania. Dlatego eksperymentowano z końcowym przystankiem. Przez pewien czas autobusy 780 dojeżdżały poza szpital, aż do przystanku Szarlej Zakłady Budowy Kopalń, po czym zawracał na skrzyżowaniu, zatrzymując się powtórnie przy ZBK.
Dzięki MZKP na lotnisko w Pyrzowicach można było dojechać w przyzwoitej cenie zwykłego biletu bezpośrednimi autobusami linii 17 i 85 z Bytomia, a także pojedynczymi kursami innych linii. MZKP uruchamiało połączenia pasażerskie tam, skąd wycofywał się PKS Gliwice. Tak postała linia 152 z Tarnowskich Gór do Gliwic, czy też cały układ linii mikrobusowych w rejonie Toszka i Pyskowic. Przez pewien czas autobusy MZKP docierały do ówczesnego województwa częstochowskiego, czy też - jesienią 2005 r. - do miasta Zawadzkie w województwie opolskim. Dzięki MZKP bezpośrednie poranne połączenie z Katowicami linią 119 otrzymała wioska Strąków, położona na północ od lotniska w Pyrzowicach. Po upadku PKS Zawiercie MZKP utworzyło linię autobusową 738 Tarnowskie Góry - Świerklaniec - Siewierz, która choć częściowo zastąpiło zlikwidowane kursy PKS z Zawiercia do Tarnowskich Gór.
O ile na terenach gmin należących do KZK GOP niejednokrotnie wybuchały strajki przewoźników autobusowych, o tyle na terenie MZKP nie doszło ani razu do takiego strajku. MZKP potrafiło się dogadać nie tylko z własnymi przewoźnikami. Przez pewien czas w wyniku podpisanych umów bilety MZKP honorowane były w autobusach PKS Lubliniec i PKS Zawiercie, w kursach przebiegających przez teren gmin MZKP. Na terenie KZK GOP pasażerowie mogli tylko pomarzyć o takim rozwiązaniu.
Naturalnie dochodziło czasem do zatargów. Gdy w lutym 2000 r. tramwaje górnośląskie zostały przejęte przez KZK GOP, zapomniano o tym, że jedna z linii tramwajowych o numerze 8 dociera na teren Piekar Śląskich, należących wtedy do MZKP. Od 22 do 31 maja 2000 r. doszło do kryzysu, kursowanie ósemki na terenie Piekar Śląskich zostało mocno ograniczone, jednak udało się zażegnać nieporozumienia.
Mniejszym echem odbił się spór MZKP Tarnowskie Góry z MZK Tychy o dublowanie numerów linii autobusowych przez tyskiego organizatora komunikacji. Tyszanie utworzyli bowiem linię nr 1 do Katowic nie bacząc na to, że kilka lat wcześniej linia o takim numerze uruchomiona została w Tarnowskich Górach. MZKP nie doczekało się sprawiedliwości i pod koniec 2018 r. musiało zmienić numer swojej jedynki na trójkę.
MZKP natomiast starało się przestrzegać przepisów, nawet wtedy, gdy uznawano je za nieżyciowe. Tak było w 1996 r., kiedy to ustawa wymagała opublikowanie drukiem rozkładów jazdy komunikacji miejskiej. MZKP wydrukowało wtedy książkowy rozkład jazdy, czego nota bene nie uczynili niektórzy inni organizatorzy komunikacji w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym.
Od samego początku MZKP korzystało z komputerów, co wcale nie było takie oczywiste u innych organizatorów komunikacji. Rozkłady jazdy MZKP były drukowane z programu komputerowego, podczas gdy np. na terenie gmin należących do KZK GOP jeszcze przez wiele lat rozkłady na przystankach były ręcznie malowane pędzelkiem, albo pracowicie naklejane z użyciem barwnej folii samoprzylepnej - czyli tak jak w czasach PRL.
Największym sukcesem wizerunkowym MZKP była przebudowa dworca autobusowego w Tarnowskich Górach. Zlikwidowano dworzec z peronami wyspowymi, którego układ odpowiadał wyglądowi peronów kolejowych, a zbudowano dworzec innego typu, z ogrzewaną poczekalnią. W maju 2013 r. został on oddany do użytku.
