fot: Jarosław Galusek
W kopalni Sośnica-Makoszowy ruch Sośnica od niespełna dwóch lat działa agregat kogeneracyjny, zasilany metanem ujmowanym podczas eksploatacji węgla
fot: Jarosław Galusek
Wśród 15 kopalń należących do Kompanii Węglowej jedynie dwie – Piast i Ziemowit – nie borykają się z problemem występowania metanu. W pozostałych kopalniach metan – kopalina towarzysząca eksploatacji węgla – występuje w różnej skali, powodując różny stopień zagrożenia.
W kopalniach, w których występuje wysoki stopień zagrożenia metanowego, ze względu na bezpieczeństwo pracy eksploatacja bez odmetanowania jest niemożliwa. W siedmiu kopalniach: Brzeszcze, Halemba-Wirek, Bielszowice, Sośnica-Makoszowy ruch Sośnica, Knurów-Szczygłowice ruch Szczygłowice oraz Marcel i Jankowice metan jest ujmowany za pośrednictwem stacji odmetanowania. W planach spółki jest budowa kolejnych stacji odmetanowania w czterech zakładach. W Jankowicach, gdzie istniejąca stacja uległa zużyciu, powstaje nowa inwestycja, dzięki której prowadzone będzie także odmetanowanie Chwałowic. W przypadku ruchu Knurów i kopalni Brzeszcze w toku są procedury związane z rozpoczęciem przedsięwzięcia. Zaawansowane plany budowy stacji ma także kopalnia Rydułtowy-Anna.
Potężne źródło energii
– W 2010 roku ze złóż kopalń spółki uwolniło się ponad 355 mln m sześc. metanu. W stacjach odmetanowania ujęto 75,33 mln m sześc. gazu, to ponad 21 proc. metanu uwalnianego w procesie eksploatacji. Blisko 77 proc. ujętego metanu zagospodarowano – informuje Zbigniew Madej, rzecznik prasowy spółki.
Proces zagospodarowania prowadzony jest w Kompanii Węglowej na dwa sposoby: poprzez sprzedaż odbiorcom przemysłowym (w 2010 roku wykorzystano w ten sposób prawie 45 mln m sześc. gazu) oraz poprzez wykorzystanie do produkcji energii elektrycznej i ciepła we własnych instalacjach (w ubiegłym roku zużyto do tego procesu ponad 13 mln m sześc. metanu). Dzięki zabudowaniu w instalacjach odmetanowania silników gazowych w 2010 roku, Kompania Węglowa wyprodukowała z ujmowanego metanu 30 GWh energii elektrycznej. Odpowiada to rocznemu zapotrzebowaniu 15 tys. gospodarstw domowych. Średnio koszt zabudowania jednego silnika o mocy 2 MW to ok. 7 mln zł. Z uproszczonych wyliczeń, wykonanych dla kopalni Brzeszcze, wynikało, że koszt odmetanowania złoża równy był zyskom ze sprzedaży metanu zewnętrznemu odbiorcy.
Ochrona środowiska
Spalanie gazu w silniku oznacza nie tylko możliwość produkcji energii elektrycznej i ciepła, ale także utylizację metanu, który jest gazem cieplarnianym, 21 razy bardziej szkodliwym dla środowiska od dwutlenku węgla. Każdy z agregatów w wypadku 100-procentowego obciążenia zużywa około 10 m sześc. czystego metanu na minutę. Dlatego też kopalnia Szczygłowice oraz Sośnica-Makoszowy ruch Sośnica, wspólnie z Głównym Instytutem Górnictwa, prowadzą procedurę, zmierzającą do zakwalifikowania wszystkich realizowanych i planowanych przedsięwzięć związanych z utylizacją metanu do tzw. Projektu Wspólnych Wdrożeń. Projekt ten działa w oparciu o mechanizmy protokołu z Kioto. Szacuje się, że w wyniku utylizacji metanu spalonego w silniku gazowym, w skali roku wygenerowanych zostanie 43 960 jednostek redukcji emisji. Ze sprzedaży jednostek redukcji emisji spółka może uzyskać dodatkowe przychody, wynoszące kilka milionów euro w ciągu trzech lat.
