Katowice: rewitalizacja Załęża w europejskim programie Urbact III

Na ścianę stojącego przynasypie kolejowym familoka na końcu zapomnianej ul. Jana Kupca w dzielnicy Załęże malowidło naniósł Łukasz Surowiec, 30-letni artysta, rzeźbiarz i performer

Samorząd Katowic, które jako pierwsze miasto w Polsce dołączyły do projektu Resilient Europe, koordynuje w nim rewitalizację dzielnicy Załęże. Działania te wpisują się w założenia tzw. rezyliencji, to znaczy takiego ożywienia zdegradowanych obszarów, aby nadać im cechę społecznej odporności i elastyczności wobec zachodzących zmian.

Projekt Resilient Europe - wzmocnienie elastyczności miejskiej obszarów zdegradowanych - jest realizowany w ramach unijnej inicjatywy Urbact III. Urbact to program wymiany doświadczeń i wyników badań, promujący zrównoważony rozwój miast. Służy ułatwianiu i finansowaniu wymiany doświadczeń oraz wzajemnemu uczeniu się przez miasta europejskie, które w tym celu organizują się w sieci tematyczne.

Katowice jak Glasgow i Saloniki
W projekcie Resilient Europe współuczestniczy dziesięć miast. Oprócz Katowic - Potenza (Włochy), Malmo (Szwecja), Antwerpia (Belgia), Burgas (Bułgaria), Janina (Grecja), Bristol (Wielka Brytania), Rotterdam (lider projektu - Holandia), Vejle (Dania), Glasgow (Wielka Brytania) i Saloniki (Grecja).

Katowice do projektu włączyły Załęże - jedną z najstarszych dzielnic miasta, przylegającą bezpośrednio od zachodu do śródmieścia. Miasto wzięło pod uwagę skalę lokalnych potrzeb i poziom aktywności lokalnej - tak instytucji, jak i mieszkańców m.in. szczególnie chętnie zgłaszających przedsięwzięcia do budżetu obywatelskiego czy tzw. inicjatyw lokalnych.

Jednym z założeń projektu było wypracowanie Lokalnego Planu Działania. Pod tym kątem we wrześniu 2016 r. powołano specjalną grupę, do której weszli m.in. przedstawiciele organizacji pozarządowych, instytucji z obszaru Załęża oraz mieszkańcy. Do współpracy zaproszono ekspertów z krajowego punktu kontaktowego Urbact oraz Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach i Politechniki Śląskiej.

W poszukiwaniu lekarstwa dla Załęża
Zespół podczas spotkań określił czynniki wzmacniające rezyliencję Załęża w kilku wymiarach, m.in. gospodarczym, społecznym, przestrzennym i instytucjonalnym. Wykreował też wizję dzielnicy oraz służące jej osiągnięciu cele i działania. W poniedziałek miasto zorganizowało w tej sprawie konferencję, której uczestnicy sygnalizowali, że choć część działań wymaga jeszcze szczegółowego zaplanowania, wiadomo już, że w Załężu będą realizowane ważne dla dzielnicy projekty - odpowiadające potrzebom mieszkańców.

Przedsięwzięciem infrastrukturalnym będzie rewitalizacja położonego w centrum dzielnicy Placu Londzina. W przeszłości mieścił się tam park przylegający do dawnej siedziby regionalnej dyrekcji spółki Giesche.

Obecnie zaplanowano uporządkowanie tamtejszej zieleni, budowę miejsca i infrastruktury dla mobilnej sceny, budowę placu zabaw, infrastruktury sportowo-rekreacyjnej, a także elementów małej architektury i oświetlenia. Miasto, oszacowany na 1,4 mln zł projekt, którego realizacja powinna zostać zakończona w tym roku, zgłosiło w konkursie dot. rewitalizacji obszarów zdegradowanych w centralnej części województwa śląskiego w ramach tzw. ZIT (Zintegrowane Inwestycje Terytorialne) w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020.

Centrum dla społeczności dzielnicy
Jeden z przewidzianych do II połowy 2020 r. projektów społecznych dla Załęża zakłada funkcjonowanie "Centrum Społecznościowego - Nasze Załęże", które ma poprawić funkcjonowanie społeczne i wzmocnić potencjał społeczno-zawodowy mieszkańców zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym.

Będą to m.in.: spotkania z animatorami lokalnymi, treningi umiejętności wychowawczych i rodzicielskich, klub rodzica, aktywizacja zawodowa (w tym treningi umiejętności społecznych, konsultacje z psychologiem i doradcą zawodowym, kursy kwalifikacyjne i staże zawodowe), indywidualny trening pracy, akademia lidera, klub społecznościowy dla dzieci i młodzieży, punkt poradnictwa i informacji obywatelskiej, działania środowiskowe i kulturalne.