JSW mocno inwestuje w technologie ograniczania emisji metanu

JSW planuje w roku 2027 osiągnąć 50 proc. efektywności odmetanowania, z czego 95 proc. wykorzystać gospodarczo

JSW jest liderem technologii ograniczania emisji metanu. Prowadzenie prac przygotowawczych i eksploatacyjnych w kopalniach nieodłącznie wiąże się z koniecznością redukcji zagrożenia metanowego. Służy do tego system odmetanowania, którego częścią składową jest powierzchniowa stacja odmetanowania. Dzięki niemu metan, który stanowi zagrożenie dla górników, jest bezpiecznie wychwytywany i wykorzystywany na powierzchni jako cenne paliwo. 

- Jastrzębska Spółka Węglowa traktuje zagrożenie metanowe z najwyższą powagą. Emisja metanu w kopalniach węgla koksowego wynika ze specyfiki złoża i jest zjawiskiem nieuniknionym. Priorytetem pozostaje bezpieczeństwo górników, dlatego metan musi być skutecznie odprowadzany zarówno poprzez systemy odmetanowania, jak i szyby wentylacyjne - tłumaczy Adam Rozmus, zastępca prezesa zarządu JSW ds. technicznych i operacyjnych. 

Gaz wychwycony przez system odmetanowania trafia do instalacji utylizacji metanu, czyli do kotłów i jednostek kogeneracji, w których wykorzystywany jest do produkcji energii elektrycznej oraz ciepła użytkowego. Następnie prąd zasila stacje elektroenergetyczne poszczególnych zakładów, a pozyskane ciepło służy do ogrzewania budynków, podgrzewania wody oraz ogrzewania szybów wdechowych. Gaz ze stacji odmetanowania jest częściowo sprzedawany także zewnętrznym wytwórcom. 

Obecnie w kopalniach JSW SA pracuje jedenaście jednostek kogeneracji o łącznej mocy 40 MW. Łączny wolumen produkcji energii elektrycznej we własnych jednostkach kogeneracji w 2025 roku wyniósł 142 000 MWh. Co ciekawe, taka ilość energii jest porównywalna z rocznym zużyciem miasta liczącego około 50 tysięcy mieszkańców. Do wytworzenia tej energii zużyto ponad 34 mln m sześc. metanu. Równocześnie JSW inwestuje w nowe moce wytwórcze utylizujące gaz z odmetanowania. W trakcie realizacji jest budowa czternastu kolejnych jednostek kogeneracji: 6 w kopalni Budryk, 4 w Ruchu Szczygłowice i 4 w kopalni Pniówek. Docelowo łączna moc systemu ma wzrosnąć do 60 MW. Produkcja energii elektrycznej we własnych jednostkach kogeneracji znacząco przyczynia się do ograniczenia kosztów funkcjonowania kopalń. Tylko w 2025 roku jednostki zaoszczędziły dla JSW ponad 62 mln zł. Taki koszt musiałby zostać poniesiony na rzecz zakupu energii od dostawców zewnętrznych w przypadku braku utylizacji gazu we własnych silnikach.

Zgodnie z założeniami Programu Redukcji Emisji Metanu Jastrzębska Spółka Węglowa planuje w roku 2027 osiągnąć 50 proc. efektywności odmetanowania, z czego 95 proc. wykorzystać gospodarczo. Jesteśmy coraz bliżej osiągnięcia założonego celu. To efekt pracy wielu specjalistów oraz dużych inwestycji, które Spółka przeznacza na poprawę warunków środowiskowych.

- W pełni dostrzegamy potencjał energetyczny metanu ujmowanego z pokładów węgla. Projekty zwiększające jego wychwyt oraz poprawiające sposób zagospodarowania realnie podnoszą efektywność energetyczną i ekonomiczną Zakładów, przynosząc wielomilionowe oszczędności. W ostatnich latach działania związane z ujęciem i utylizacją metanu stały się jednym z priorytetów Spółki, wpisując się bezpośrednio w jej strategiczne cele. Zwiększenie efektywności odmetanowania to proces kosztowny i technicznie złożony, jednak pomimo niesprzyjających warunków rynkowych JSW konsekwentnie inwestuje w te rozwiązania, które realnie ograniczają emisje – podsumowuje Adam Rozmus.

Jastrzębska Spółka Węglowa jest liderem we wdrażaniu technologii mających na celu redukcję emisji metanu i od 2022 roku realizuje wiele projektów badawczo‑wdrożeniowych współfinansowanych przez Unię Europejską. To między innymi: 

• Projekt REM, który ma na celu określenie możliwości ujęcia metanu ze zrobów poeksploatacyjnych i stworzenie systemu odmetanowania dla obniżonego stężenia metanu w ujmowanym gazie. W kopalni Pniówek powstaje innowacyjna instalacja redukująca emisje metanu z opuszczonych rejonów, a pozyskany gaz będzie przetwarzany na energię elektryczną. Po pozytywnej weryfikacji rozwiązania mają zostać wdrożone we wszystkich kopalniach JSW oraz mogą znaleźć zastosowanie globalnie.

• MASTERMINE ma na celu automatyzację i cyfryzację systemu odmetanowania, aby zwiększyć skuteczność wychwytywania metanu i poprawić bezpieczeństwo pracy. 
  W kopalni Pniówek powstaje inteligentny system oparty na nowej sieci czujników, który umożliwi zdalną regulację ujęcia metanu.

• Projekt ProVAM opracowuje kompleksowe wytyczne do redukcji metanu wentylacyjnego (VAM) poprzez analizę emisji, warunków technicznych i możliwości zastosowania dostępnych technologii. Efektem będzie dobór i ocena najbardziej efektywnej technologii utylizacji VAM, zgodnej z założeniami Europejskiego Zielonego Ładu.

• METH2GEN koncentruje się na ograniczeniu zagrożenia metanowego oraz wykorzystaniu nadmiarowego metanu do produkcji wodoru jako paliwa energetycznego. Projekt zakłada wdrożenie nowej metody odmetanowania z użyciem wierceń kierunkowych oraz budowę instalacji umożliwiającej wytwarzanie paliwa wodorowego.

Łączny budżet projektów wynosi ponad 63,8 mln euro, z czego JSW przeznaczyła na ich realizację 37,3 mln euro, a dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej przekracza 18,8 mln euro.