Jarosław Zagórowski: Ten rok będzie wielkim sprawdzianem

Jarosław Zagórowski został ponownie prezesem zarządu Jastrzębskiej Spółki Węglowej SA

Górnictwo to branża z przyszłością - mówi w miesięczniku Jastrzębski Węgiel Jarosław Zagórowski, prezes zarządu JSW SA.

Jak samopoczucie?

- Dobrze, choć zawsze mogłoby być lepsze…

Pytam, bo wszystko wskazuje na to, że z ubiegłorocznego kryzysu udało się wyjść obronną ręką.
- Ubiegły rok dla Jastrzębskiej Spółki Węglowej był niezwykle trudnym rokiem
i wszystko na to wskazuje, że skutki światowego kryzysu będziemy odczuwali jeszcze bardzo długo. Nie ma jeszcze powodów, aby świętować sukcesy, ale faktycznie październik był pierwszym miesiącem 2009 roku, w którym Jastrzębska Spółka Węglowa odnotowała niewielki zysk. Dla nas najważniejsze jest to, że pomimo kryzysu, który tak boleśnie nas dotknął - udało się nam utrzymać płynność finansową. Rynek węgla koksowego wprawdzie się odrodził, choć tylko ilościowo, a nie w postaci znaczącego wzrostu cen. W niedalekiej przyszłości nie spodziewamy się niestety znaczących podwyżek cen węgla koksowego.

Do tej pory spółki węglowe, mimo problemów ze spadkiem wydobycia, mogły zarabiać, bo ceny węgla na światowym rynku były wysokie.
- No tak, ale cenowego parasola już nie ma. Zapomnijmy o tym. Górnictwo musi zmierzyć się z twardą rzeczywistością i próbować nadrobić stracony czas. Musimy realizować niezbędne inwestycje, by nie wypaść z rynku.

Plan kryzysowy przyniósł efekty?
- Ten rok dla nas wszystkich był wielkim sprawdzianem. Nie trzeba być wielkim fachowcem, kiedy na rynku dobrze się dzieje, kopalnie wydobywają węgiel a odbiorcy ustawiają się po niego w kolejkach. My stanęliśmy przed dylematem: trzeba ratować firmę, ale i miejsca pracy. Słowa danego pracownikom dotrzymaliśmy. Cięliśmy koszty, ograniczaliśmy wydatki gdzie się dało. Przy tym nikogo nie zwolniliśmy, ale też zdecydowaliśmy się na dosyć trudne kroki, jak chociażby ograniczenie wydobycia do czterech dni. Równocześnie nie zapominaliśmy o tym, co będzie, gdy kryzys minie. To dlatego nie zaprzestaliśmy inwestować w nowe pola wydobywcze. Możemy być dumni, że mimo tak trudnej sytuacji, realizujemy bodajże największe w polskim górnictwie inwestycje od kilkudziesięciu lat.

Powiedział pan kiedyś: \"to, że kryzys mija nie zwalnia nas z obowiązku oszczędzania\".
- Bo nadal musimy myśleć o oszczędzaniu, racjonalnym wydatkowaniu środków, dbałości o firmę, traktowania jej w kategoriach \"dobra wspólnego\". Rok 2010, mam nadzieję, będzie lepszy od poprzedniego, ale uczciwie mówię, że łatwo też nie będzie. Pieniądze na inwestycje wieloletnie nie spadną nam z nieba. Sami musimy się o nie zatroszczyć.

Rzeczywistość rynkowa zmienia się jak w kalejdoskopie. Jak wpisać się w te zmiany? Co zrobić, aby Jastrzębska Spółka Węglowa nadal była uważana za lidera wśród spółek górniczych?
- Nie czekamy z założonymi rękami na to, co przyniesie nam rzeczywistość. Zresztą, udowodniliśmy w kryzysie, że szybko reagujemy na to, co dzieje się na rynku. Teraz czas na kolejne zmiany, w tym organizacyjne.

No właśnie, spółkę już obiegła wiadomość, że robi pan porządki w Biurze Zarządu.
- Żeby wymagać czegoś od innych, trzeba zacząć od siebie. Po co te zmiany? Żeby uprościć procedury, podnieść efektywność, wdrożyć ideę unifikacji sprzętu. Chcemy, aby Biuro Zarządu a w dalszej kolejności cała Spółka działały efektywnie i sprawnie.

Unifikacja sprzętu? Co pan ma na myśli?
- Podam tylko jeden przykład, który zobrazuje absurdalność tego, z czym mamy do czynienia na co dzień. W kopalni Budryk mamy najnowocześniejszy w kraju system transportu podwieszanego. Co jednak z tego, kiedy system ten składa się z pięciu różnych typów maszyn. Co to dla kopalni oznacza? Że na przykład części trzeba sprowadzać od pięciu różnych producentów. Tak jest skonstruowane prawo. To przecież absurd!

Nie tylko Spółka, ale też jej pracownicy zamknęli mijający rok z cieńszym portfelem.
- Owszem, w ubiegłym roku pracownicy zarobili mniej, choć za tak zwane dni czarne otrzymywali identyczne wynagrodzenie jak w roku 2008. Zmniejszone przychody roczne to efekt wprowadzenia ograniczeń w pracy w nadgodzinach, w soboty i niedziele. Fundusz płac w Jastrzębskiej Spółce Węglowej zmniejszył się o około 100 milionów złotych. Traktuję to jednak jako pożyczkę daną naszej firmie przez pracowników. Nie ma jednak pożyczek bezzwrotnych. Planuję oddać te pieniądze ludziom najszybciej jak się da. Mam nadzieję, że w tym roku (2010) uda się już oddać połowę tej kwoty. Oddamy to na nowych zasadach wypracowanych ze stroną społeczną w ramach nowego układu zbiorowego pracy. Cały czas uważam, że płace w naszej spółce powinny być uczciwe.

Uczciwe?
- Tak, uczciwe. Powinniśmy płacić za faktycznie wykonywaną pracę a nie za samo przychodzenie do pracy.

Ostro powiedziane.
- Pracownik powinien potrafić wyliczyć za jaka pracę dostaje pieniądze. Musi też wiedzieć co zrobić, aby dostać więcej. Wyciągając wnioski z katastrof, jakie dotknęły górnictwo uważam, że bardzo istotnym elementem jest doświadczenie i świadomość bezpiecznej pracy i odpowiedzialność za kolegów, bo w górnictwie jak nigdzie indziej sprawdza się zasada \"w grupie siła\". Elementy związane z bezpieczeństwem pracy także będziemy premiować.

Ludzie pracujący w zarządzanej przez pana firmie nie muszą się więc bać?
- Ale czego?! Tej firmy nie ma bez ludzi! To oni są najważniejsi. Jastrzębska Spółka Węglowa potrzebuje przygotowanych, odpowiedzialnych, otwartych na zmiany pracowników.

Wielokrotnie wspominał pan, że jest wiele problemów dotyczących górnictwa, które wymagają poważnej i pilnej dyskusji.
- Przyszedł czas na poważną dyskusję o przyszłości górnictwa. Jeśli nie zmieni się podejście do sektora węglowego - górnictwo w Polsce zostanie zmarginalizowane.

Co pan ma na myśli?
- Problem jest bardzo złożony. Począwszy od kwestii świadomości pracowników kopalń na uwarunkowaniach prawnych skończywszy. Chodzi mi o świadomość pracowników w zakresie bezpieczeństwa pracy, ale też w zakresie funkcjonowania przedsiębiorstw górniczych. Pracownicy muszą być świadomi faktu funkcjonowania na konkurencyjnym rynku. Muszą też nastąpić zasadnicze zmiany w prawie, w oparciu o które działa górnictwo. Prawo powinno być bardziej czytelne i dostosowane do obecnych realiów.

Chce pan też walczyć ze stereotypami. To trudne zadanie.
- Trudne, ale nie niewykonalne. Bo górnictwo to nie branża, do której trzeba dopłacać, że górnicy to nie ludzie, którzy tylko kilofem i pikietą potrafią zmieniać rzeczywistość. Niestety w ostatnim czasie pod adresem górników podło wiele niesłusznych i nieuczciwych oskarżeń. Zbyt łatwo zaczęto kreować opinię przez ludzi nie mających pojęcia o pracy górników. Trudno sobie wyobrazić naszą gospodarkę bez węgla kamiennego i brunatnego, bez miedzi, rud, surowców chemicznych, surowców budowlanych. Te materiały i surowce są efektem pracy także tysięcy ludzi zatrudnionych w kopalniach Jastrzębskiej Spółki Węglowej. Górnictwo to nie przestarzały przemysł, tylko branża z przyszłością, gdzie wprowadzane są nowoczesne technologie. Wystarczy tu wskazać na polskich producentów maszyn i urządzeń górniczych, którzy cieszą się uznaniem w całym świecie. Górnictwo to też uczciwy i znaczący płatnik podatków zasilających budżet państwa. Ponadto górnictwo to znaczący pracodawca. Chodzi nie tylko o ludzi zatrudnionych w spółkach węglowych, ale też pracujących w firmach kooperujących z górnictwem.

Po to też akcja billboardowi z hasłem: Wydobywamy węgiel, dajemy pracę, płacimy podatki\"? No i ten górnik oświetlający Warszawę. Panie prezesie, dużo pan odebrał telefonów z Warszawy?
- (śmiech) Ta kampania przerosła oczekiwania wszystkich. Czas zacząć mówić prawdę o górnictwie. Górnik z Zofiówki także nie został wybrany przypadkowo. To młody, wykształcony człowiek, który zawsze marzył o pracy w górnictwie. Zatrudniamy takich ludzi: wykształconych, otwartych na zmiany, utożsamiających się z tą firmą. Także w naszym firmowym kalendarzu znaleźli się tacy ludzie. Dość już tych krzywdzących opinii na temat górników.

I z Warszawy nikt naprawdę nie dzwonił?
- Po nowym roku, billboardy zawisną także w Warszawie. Oto moja odpowiedź na to pytanie. (śmiech)

Czego Pan chce życzyć pracownikom w roku 2010?
- Ostatnie lata pokazały, że nasza spółka potrafi przekraczać kolejne granice i nie boi się wyzwań. A na nadchodzący rok wszystkim pracownikom życzę górniczego szczęścia a przede wszystkim spokojnej i bezpiecznej pracy.