Jak dobrać łożysko: luz C3/C4, 2RS czy ZZ i dobór smaru do warunków pracy

reklama

Jak rozpoznać odpowiedni luz łożyska? C3 vs C4

Luz promieniowy określa możliwość przemieszczania się pierścieni łożyska względem siebie przed montażem. W praktyce ma znaczenie zwłaszcza tam, gdzie podczas pracy występują zmiany temperatury lub ciasne pasowanie elementów. Oznaczenia C3 i C4 oznaczają większy luz niż standardowy CN, jednak ich dokładne wartości zależą od typu i wymiaru łożyska oraz norm producenta.

Łożyska z luzem C3 są często stosowane w silnikach elektrycznych, wentylatorach oraz innych urządzeniach pracujących z większą prędkością obrotową. Większy luz początkowy pomaga skompensować zmniejszenie luzu po montażu, nagrzaniu wału i oprawy oraz po zastosowaniu ciasnych pasowań.

Luz C4 jest jeszcze większy i dobiera się go do bardziej wymagających warunków pracy. Stosuje się go między innymi w maszynach pracujących w wyższych temperaturach, układach narażonych na większe odkształcenia elementów współpracujących oraz w wybranych aplikacjach przemysłowych, gdzie standardowy luz może okazać się niewystarczający.

Należy pamiętać, że większy luz nie zawsze oznacza lepszy wybór. W urządzeniach pracujących przy niskich obrotach, w niskiej temperaturze lub wymagających wysokiej precyzji stosowanie C3 albo C4 może powodować wzrost hałasu i pogorszenie kultury pracy. W takich przypadkach odpowiedniejszy będzie luz normalny CN.

Wpływ luzu na trwałość i pracę łożyska w różnych aplikacjach

Dobór luzu powinien wynikać z rzeczywistych warunków eksploatacji.

Zastosowanie	Zalecany luz
Silniki elektryczne	C3
Wentylatory i pompy o niskich obrotach	CN lub C3
Piece i suszarnie pracujące powyżej 100°C	C3 lub C4
Sita wibracyjne i maszyny narażone na drgania	C4
Przekładnie wymagające wysokiej dokładności	CN lub C2

Przy podwyższonej temperaturze pracy, dużej różnicy temperatur między wałem i oprawą albo przy ciasnym pasowaniu warto wybierać łożyska z luzem C3 albo C4. Pozwala to ograniczyć ryzyko zbyt małego luzu roboczego po nagrzaniu całego układu.

2RS czy ZZ – które uszczelnienie wybrać do Twoich potrzeb?

Rodzaj uszczelnienia decyduje o stopniu ochrony przed zanieczyszczeniami oraz o oporach toczenia. Najczęściej spotykane są dwa rozwiązania - 2RS i ZZ.

Uszczelnienie 2RS wykorzystuje dwie gumowe uszczelki stykające się z pierścieniem wewnętrznym. Dzięki temu skuteczniej zabezpiecza wnętrze łożyska przed wodą, wilgocią oraz pyłem. Rozwiązanie to sprawdza się w maszynach pracujących w trudnym środowisku, choć powoduje większe tarcie i ogranicza maksymalną prędkość obrotową.

Model ZZ wyposażony jest w dwie metalowe osłony, które nie stykają się z pierścieniem wewnętrznym. Takie wykonanie zmniejsza opory ruchu i umożliwia pracę przy wyższych obrotach. Jednocześnie w przypadku uszczelnienia ZZ ochrona przed wodą oraz drobnymi zanieczyszczeniami jest mniejsza niż w przypadku wersji 2RS.

Zastosowania łożysk 2RS i ZZ w zależności od środowiska pracy

Dobór uszczelnienia warto uzależnić od warunków, w jakich pracuje urządzenie.

• środowisko suche i czyste oraz wysokie obroty – ZZ,

• wilgoć, mycie wodą lub częsty kontakt z wodą – 2RS,

• zapylenie i obecność drobnych cząstek stałych – 2RS,

• mechanizmy wymagające niskiego momentu rozruchowego – ZZ.

Uszczelnienie powinno chronić łożysko przed rzeczywistymi zagrożeniami występującymi podczas pracy, zamiast być wybierane wyłącznie ze względu na oznaczenie katalogowe.

Jak dobrać smar do łożysk w zależności od warunków eksploatacji?

Odpowiedni smar wpływa na ograniczenie tarcia, odprowadzanie ciepła oraz ochronę elementów tocznych. Przy jego wyborze należy uwzględnić:

• temperaturę pracy,

• prędkość obrotową,

• obciążenie,

• środowisko eksploatacji.

Klasa konsystencji NLGI powinna odpowiadać warunkom pracy.

• NLGI 1 stosuje się głównie przy niskich temperaturach i ruchach oscylacyjnych.

• NLGI 2 pozostaje standardowym wyborem dla większości zastosowań przemysłowych.

• NLGI 3 sprawdza się w dużych łożyskach, wałach pionowych oraz układach narażonych na wysoką temperaturę i drgania.

Przy wyborze smaru znaczenie ma również lepkość oleju bazowego. Niższa jest odpowiednia dla wysokich prędkości obrotowych i niewielkich obciążeń. Wyższa lepiej sprawdza się przy dużych obciążeniach, wolniejszej pracy oraz podwyższonej temperaturze. W wymagających aplikacjach często stosuje się oleje syntetyczne, które zachowują swoje właściwości w szerszym zakresie temperatur.

W przypadku smaru znaczenie ma jednak nie tylko jego rodzaj, ale także stosowana ilość. Zbyt duża ilość może powodować wzrost temperatury i zwiększenie oporów ruchu, zwłaszcza przy wyższych obrotach. Dlatego stopień napełnienia powinien być dopasowany do rodzaju łożyska, prędkości, konstrukcji oprawy oraz zaleceń producenta. W praktyce nie należy przyjmować jednego uniwersalnego procentu dla wszystkich zastosowań.

Częstotliwość wymiany lub dosmarowywania środka smarnego również zależy od warunków pracy. W czystym środowisku i przy umiarkowanej temperaturze może być wystarczająca rzadsza obsługa, natomiast przy wysokiej temperaturze, obecności wody, kurzu lub substancji chemicznych okresy te powinny być znacznie krótsze. Najbezpieczniej opierać się na zaleceniach producenta maszyny lub łożyska.

Dobierając wszystkie parametry łożysk jednocześnie, łatwiej uniknąć problemów wynikających z niewłaściwej współpracy elementów. W przypadku wątpliwości warto skorzystać z pomocy specjalistów hurtowni przemysłowej TECH-MECH, która oferuje łożyska w wielu wariantach do wyboru.

Najważniejsze zasady doboru łożysk

• Luz C3 i C4 należy dobierać do temperatury pracy, sposobu montażu oraz warunków eksploatacji, a nie wyłącznie do rodzaju łożyska.

• Uszczelnienie 2RS lepiej chroni przed wodą i pyłem, natomiast ZZ sprawdza się przy wysokich obrotach oraz w czystym środowisku.

• Smar powinien być dopasowany do temperatury, obciążenia, prędkości obrotowej i czynników zewnętrznych.

• Kompleksowy dobór łożyska, uszczelnienia i środka smarnego pozwala ograniczyć ryzyko przedwczesnego zużycia elementów.