Industrialna przeszłość Gorczańskiego Parku Narodowego

fot: Tomasz Rzeczycki

Drewno z gorczańskich lasów wykorzystywały miejscowe huty szkła

fot: Tomasz Rzeczycki

Nie było tu kopalń ani kamieniołomów, lecz działały huty. Branża hutnicza odcisnęła też piętno na krajobrazie, budując ośrodek wczasowy i wyciąg krzesełkowy we wsi o hutniczej przeszłości.

Zbliżający się powoli do czterdziestki Gorczański Park Narodowy słynie między innymi z rozległych polan górskich, powstałych w następstwie wycinki drzew i gospodarki pasterskiej. Drewno używano także na potrzeby lokalnego przemysłu hutniczego. O tamtych czasach świadczą nazwy geograficzne, takie jak Stara Huta czy Hucisko.

- Dotyczą one jednak hut szkła, które były lokalizowane u podnóża gór. Materiał do produkcji szkła dostarczano zewnątrz, natomiast na miejscu wykorzystywano duże ilości drewna. Na terenie Parku i w jego bezpośrednim sąsiedztwie było kilka hut szkła - wyjaśnia Janusz Tomasiewicz, dyrektor Gorczańskiego Parku Narodowego.

Wspomniane Hucisko leży w północnej części parku. Jest ono częścią wsi Poręba Wielka w gminie Niedźwiedź, będącej siedzibą dyrekcji Gorczańskiego Parku Narodowego. Park powstał w 1981 r., a rok później w Hucisku wybudowano kolejkę krzesełkowa na górę Tobołów (994 m n.p.m.). Powstała ona z myślą o wczasowiczach z działającego tam ośrodka wczasowego Huty im. Lenina w Krakowie.

Od 1997 r. wokół Gorczańskiego Parku Narodowego wyznaczona jest otulina. Jest ona ponad dwukrotnie większa od samego parku, zajmującego 70 km kw. Na jej terenie można doszukać się śladów drobnej działalności górniczej.

- Pozyskiwano lokalnie skały, na różne potrzeby, ale była to mała skala, nawet nie przybierająca form kamieniołomów - podkreśla dyrektor Parku Janusz Tomasiewicz.

W granicach Gorczańskiego Parku Narodowego potencjalną kopaliną, nadającą się do eksploatacji, byłby torf. Tutejsze torfowiska alkaliczne nie były jednak miejscem prowadzenia wydobycia.

MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

Ocalić język hutników. Śląski projekt w finale ogólnopolskiego plebiscytu

Projekt „Hutniczo mowa we modych gowach. Na ratunek znikającemu socjolektowi hutniczemu”, realizowany przez Muzeum Hutnictwa w Chorzowie, został nominowany w plebiscycie „Wydarzenie Historyczne Roku 2025” w kategorii Edukacja. Internauci decydują o wygranej, a głosować można do 10 sierpnia 2026 r.

Przywódca strajku w stanie wojennym w kopalni Wujek wystosował apel w sprawie przyszłości zakładu

Stanisław Płatek, przywódca strajku w kopalni „Wujek" w stanie wojennym, zabiera głos w sprawie przyszłości terenów kopalni zakładu. 

Małysz i historia skoków pod jednym dachem. Nowa atrakcja turystyczna Wisły

Historia skoków narciarskich, trofea Adama Małysza i jego rajdowy samochód, życiorysy innych znanych narciarzy z Beskidów, sprzęt sportowy oraz interaktywne i multimedialne wystawy pod jednym dachem – we wtorek, 14 lipca 2026 r., w Wiśle otwarte zostanie Beskidzkie Centrum Narciarstwa im. Adama Małysza.

Od kopalni Max do Parku Tradycji

Historia kopalni Michał w Michałkowicach, dziś dzielnicy Siemianowic Śląskich, to opowieść o narodzinach przemysłowego miasta, dramatycznych wojennych losach i powojennej transformacji przestrzeni poprzemysłowej w miejsce pamięci i kultury.